ЛЕНД-ЛИЗ: нускалардын айырмасы

Кыргыз Энциклопедия жана Терминология Борбору дан
Навигацияга өтүү Издөөгө өтүү
ВизуалдыкВикитекст
vol5_>KadyrM
No edit summary
vol5_>KadyrM
No edit summary
1-сап: 1-сап:
<p><strong data-text-type="type_1_article_title">ЛЕНД-ЛИЗ </strong>(англ. 1еп&lt;1 карыз берүү - <abbr data-short="ж-а" data-full="жана" data-extended="true">жана</abbr> - 1еазе ижарага берүү) - <em>экинчи дүйнөлүк согуш</em> уба­гында АКШнын жардам иретинде союздаштары­на (антигитлердик) курал-жарак, ок-дары, стра­тегиялык сырьё, техника, азык-түлүк ж. б-ды карызга же ижарага берүү системасы. Л.-л. сис­темасын түзүүнү АКШ президенти Ф. Д. Рузвельт сунуштап, Л.-л. <abbr data-short="ж-дө" data-full="жөнүндө" data-extended="true">жөнүндө</abbr> мыйзамды АКШнын кон­гресси 1941-ж. 11-мартта кабыл алган. Алгач жардам берүү мөөнөтү 1943-жылдын 30-июнуна чейин бекитилип, согуштун узарышына байла­ныштуу 1946-жылдын 30-июнуна чейин жыл сайын кошумчаланып турган. 1945-ж. 21-ав­густта АКШ өкмөтү Л.-л. <abbr data-short="б-ча" data-full="боюнча" data-extended="true">боюнча</abbr> жардам берүүнү токтотуу <abbr data-short="ж-дө" data-full="жөнүндө" data-extended="true">жөнүндө</abbr> билдирген (ошол эле мезгилде го­миньдандык Кытайга жардам берүү дагы беш жылга узартылган). 1941-жылдын 11-марты­нан - 1945-жылдын аягына чейин Л.-л. <abbr data-short="б-ча" data-full="боюнча" data-extended="true">боюнча</abbr> АКШнын чыгымы 50,1 <abbr data-short="млрд" data-full="миллиард" data-extended="true">миллиард</abbr> (2008-жылга карата 610 <abbr data-short="млрд" data-full="миллиард" data-extended="true">миллиард</abbr>) долларга жеткен. Л.-л. <abbr data-short="б-ча" data-full="боюнча" data-extended="true">боюнча</abbr> АКШнын берген жардамы негизинен Улуу Вританияда 31,4, Францияда 3,2, Кытайда 1,6, СССРде 11,3 (2008-жылга карата 138 <abbr data-short="млрд" data-full="миллиард" data-extended="true">миллиард</abbr>) <abbr data-short="млрд" data-full="миллиард" data-extended="true">миллиард</abbr> долларды түзгөн. Өз кезегинде АКШ союздаш мамлекеттерден 7,8 <abbr data-short="млрд" data-full="миллиард" data-extended="true">миллиард</abbr> доллар суммасындагы ар кандай товарларды алган. Согуш убагында Л.-л. <abbr data-short="б-ча" data-full="боюнча" data-extended="true">боюнча</abbr> жардам берүүнүн натыйжасында АКШнын өндүрүшү кеңейип, өкмөттүк тапшыр­маларды аткаруунун эсебинен монополиялар байыган. Согуш бүткөндөн кийин АКШ Л.-л. системасын пайдаланган <abbr data-short="ж-а" data-full="жана" data-extended="true">жана</abbr> аны <abbr data-short="м-н" data-full="менен" data-extended="true">менен</abbr> байла­нышкан маселелерди жөнгө салуунун эсебинен көптөгөн Европа <abbr data-short="ж-а" data-full="жана" data-extended="true">жана</abbr> Азия мамлекеттерине <abbr data-short="экон." data-full="экономикалык" data-extended="true">экономикалык</abbr> <abbr data-short="ж-а" data-full="жана" data-extended="true">жана</abbr> саясий таасирин тийгизген. <abbr data-short="Амер." data-full="Америкалык" data-extended="true">Америкалык</abbr> расмий билдирүүлөр <abbr data-short="б-ча" data-full="боюнча" data-extended="true">боюнча</abbr> 1945-жылдын сентябрь айын-</p><p></p><div class="imageCaption">[[File:ЛЕНД-ЛИЗ_1.jpg|thumb|Россия үчүн атайын жасалган англиялык танктар.]]</div><p>да СССРге АКШдан 14450 самолёт, 7000 танк, 427 миң автомобиль, 8218 зениттик курал, 131600 пулемёт; Улуу Британиядан 3384 само­лёт <abbr data-short="ж-а" data-full="жана" data-extended="true">жана</abbr> танк; Канададан 1188 танк жөнөтүл­гөн. Л.-л. <abbr data-short="б-ча" data-full="боюнча" data-extended="true">боюнча</abbr> СССР АКШдан куралдан сырт­кары транспорт каражаттарын <abbr data-short="ж-а" data-full="жана" data-extended="true">жана</abbr> азык-түлүк ж. б. алган. 1947-, 1960- <abbr data-short="ж-а" data-full="жана" data-extended="true">жана</abbr> 1970-жылдары Л.-л. <abbr data-short="б-ча" data-full="боюнча" data-extended="true">боюнча</abbr> эсептешүү <abbr data-short="ж-дө" data-full="жөнүндө" data-extended="true">жөнүндө</abbr> СССР <abbr data-short="м-н" data-full="менен" data-extended="true">менен</abbr> АКШнын ортосунда сүйлөшүүлөр жүргүзүлүп, СССР АКШдан алган мүлктөрдүн (<abbr data-short="мис." data-full="мисалы" data-extended="true">мисалы</abbr>, деңиз кемеле­рин) жарымын кайтарып берген, бирок эки та­рап тең компенсациянын көлөмү <abbr data-short="ж-дө" data-full="жөнүндө" data-extended="true">жөнүндө</abbr> маселе <abbr data-short="б-ча" data-full="боюнча" data-extended="true">боюнча</abbr> бир чечимге келе алышкан эмес. АКШ баш­ка өлкөлөргө (<abbr data-short="мис." data-full="мисалы" data-extended="true">мисалы</abbr>, Улуу Британия) салыштыр­малуу СССРден көбүрөөк суммада - 1,3 <abbr data-short="млрд" data-full="миллиард" data-extended="true">миллиард</abbr> дол­лар сураган. <abbr data-short="О. эле" data-full="Ошондой эле" data-extended="true">Ошондой эле</abbr> <abbr data-short="амер." data-full="америкалык" data-extended="true">америкалык</abbr> өкмөт СССР <abbr data-short="м-н" data-full="менен" data-extended="true">менен</abbr> АКШ­нын ортосунда соода <abbr data-short="ж-а" data-full="жана" data-extended="true">жана</abbr> <abbr data-short="экон." data-full="экономикалык" data-extended="true">экономикалык</abbr> мамилелерди жөнгө салуу <abbr data-short="ж-дө" data-full="жөнүндө" data-extended="true">жөнүндө</abbr> маселелерди чечүүдөн баш тарткан. 1990-жылдары эки мамлекеттин орто­сунда сүйлөшүүлөр жүрүп, СССРдин Л.-л. <abbr data-short="б-ча" data-full="боюнча" data-extended="true">боюнча</abbr> карызы 2030-ж. чейин төлөнмөк болуп, жалпы сумма 674 <abbr data-short="млн" data-full="миллион" data-extended="true">миллион</abbr> долларды түзгөн. 1992-жылдан СССРдин карызы РФке жүктөлгөн.</p><p>Ад.: <em>ПаперноА. Л.</em> Ленд-лиз. Тихий океан. М., 1998; <em>Краснов В. Н., Краснов Н. В.</em> Ленд-лиз для СССР: 1941-1945. М., 2008. <em>К. Алымкулов.</em></p>
<p><strong data-text-type="type_1_article_title">ЛЕНД-ЛИЗ </strong>(англ. lend карыз берүү - <abbr data-short="ж-а" data-full="жана" data-extended="true" data-static="true">жана</abbr> - lease ижарага берүү) - <em>экинчи дүйнөлүк согуш</em> уба­гында АКШнын жардам иретинде союздаштары­на (антигитлердик) курал-жарак, ок-дары, стра­тегиялык сырьё, техника, азык-түлүк ж. б-ды карызга же ижарага берүү системасы. Л.-л. сис­темасын түзүүнү АКШ президенти Ф. Д. Рузвельт сунуштап, Л.-л. <abbr data-short="ж-дө" data-full="жөнүндө" data-extended="true" data-static="true">жөнүндө</abbr> мыйзамды АКШнын кон­гресси 1941-ж. 11-мартта кабыл алган. Алгач жардам берүү мөөнөтү 1943-жылдын 30-июнуна чейин бекитилип, согуштун узарышына байла­ныштуу 1946-жылдын 30-июнуна чейин жыл сайын кошумчаланып турган. 1945-ж. 21-ав­густта АКШ өкмөтү Л.-л. <abbr data-short="б-ча" data-full="боюнча" data-extended="true" data-static="true">боюнча</abbr> жардам берүүнү токтотуу <abbr data-short="ж-дө" data-full="жөнүндө" data-extended="true" data-static="true">жөнүндө</abbr> билдирген (ошол эле мезгилде го­миньдандык Кытайга жардам берүү дагы беш жылга узартылган). 1941-жылдын 11-марты­нан - 1945-жылдын аягына чейин Л.-л. <abbr data-short="б-ча" data-full="боюнча" data-extended="true" data-static="true">боюнча</abbr> АКШнын чыгымы 50,1 <abbr data-short="млрд" data-full="миллиард" data-extended="true" data-static="true">миллиард</abbr> (2008-жылга карата 610 <abbr data-short="млрд" data-full="миллиард" data-extended="true" data-static="true">миллиард</abbr>) долларга жеткен. Л.-л. <abbr data-short="б-ча" data-full="боюнча" data-extended="true" data-static="true">боюнча</abbr> АКШнын берген жардамы негизинен Улуу Вританияда 31,4, Францияда 3,2, Кытайда 1,6, СССРде 11,3 (2008-жылга карата 138 <abbr data-short="млрд" data-full="миллиард" data-extended="true" data-static="true">миллиард</abbr>) <abbr data-short="млрд" data-full="миллиард" data-extended="true" data-static="true">миллиард</abbr> долларды түзгөн. Өз кезегинде АКШ союздаш мамлекеттерден 7,8 <abbr data-short="млрд" data-full="миллиард" data-extended="true" data-static="true">миллиард</abbr> доллар суммасындагы ар кандай товарларды алган. Согуш убагында Л.-л. <abbr data-short="б-ча" data-full="боюнча" data-extended="true" data-static="true">боюнча</abbr> жардам берүүнүн натыйжасында АКШнын өндүрүшү кеңейип, өкмөттүк тапшыр­маларды аткаруунун эсебинен монополиялар байыган. Согуш бүткөндөн кийин АКШ Л.-л. системасын пайдаланган <abbr data-short="ж-а" data-full="жана" data-extended="true" data-static="true">жана</abbr> аны <abbr data-short="м-н" data-full="менен" data-extended="true" data-static="true">менен</abbr> байла­нышкан маселелерди жөнгө салуунун эсебинен көптөгөн Европа <abbr data-short="ж-а" data-full="жана" data-extended="true" data-static="true">жана</abbr> Азия мамлекеттерине <abbr data-short="экон." data-full="экономикалык" data-extended="true" data-static="true">экономикалык</abbr> <abbr data-short="ж-а" data-full="жана" data-extended="true" data-static="true">жана</abbr> саясий таасирин тийгизген. <abbr data-short="Амер." data-full="Америкалык" data-extended="true" data-static="true">Америкалык</abbr> расмий билдирүүлөр <abbr data-short="б-ча" data-full="боюнча" data-extended="true" data-static="true">боюнча</abbr> 1945-жылдын сентябрь айын-</p><p></p><div class="imageCaption">[[File:ЛЕНД-ЛИЗ_1.jpg|thumb|Россия үчүн атайын жасалган англиялык танктар.]]</div><p>да СССРге АКШдан 14450 самолёт, 7000 танк, 427 миң автомобиль, 8218 зениттик курал, 131600 пулемёт; Улуу Британиядан 3384 само­лёт <abbr data-short="ж-а" data-full="жана" data-extended="true" data-static="true">жана</abbr> танк; Канададан 1188 танк жөнөтүл­гөн. Л.-л. <abbr data-short="б-ча" data-full="боюнча" data-extended="true" data-static="true">боюнча</abbr> СССР АКШдан куралдан сырт­кары транспорт каражаттарын <abbr data-short="ж-а" data-full="жана" data-extended="true" data-static="true">жана</abbr> азык-түлүк ж. б. алган. 1947-, 1960- <abbr data-short="ж-а" data-full="жана" data-extended="true" data-static="true">жана</abbr> 1970-жылдары Л.-л. <abbr data-short="б-ча" data-full="боюнча" data-extended="true" data-static="true">боюнча</abbr> эсептешүү <abbr data-short="ж-дө" data-full="жөнүндө" data-extended="true" data-static="true">жөнүндө</abbr> СССР <abbr data-short="м-н" data-full="менен" data-extended="true" data-static="true">менен</abbr> АКШнын ортосунда сүйлөшүүлөр жүргүзүлүп, СССР АКШдан алган мүлктөрдүн (<abbr data-short="мис." data-full="мисалы" data-extended="true" data-static="true">мисалы</abbr>, деңиз кемеле­рин) жарымын кайтарып берген, бирок эки та­рап тең компенсациянын көлөмү <abbr data-short="ж-дө" data-full="жөнүндө" data-extended="true" data-static="true">жөнүндө</abbr> маселе <abbr data-short="б-ча" data-full="боюнча" data-extended="true" data-static="true">боюнча</abbr> бир чечимге келе алышкан эмес. АКШ баш­ка өлкөлөргө (<abbr data-short="мис." data-full="мисалы" data-extended="true" data-static="true">мисалы</abbr>, Улуу Британия) салыштыр­малуу СССРден көбүрөөк суммада - 1,3 <abbr data-short="млрд" data-full="миллиард" data-extended="true" data-static="true">миллиард</abbr> дол­лар сураган. <abbr data-short="О. эле" data-full="Ошондой эле" data-extended="true" data-static="true">Ошондой эле</abbr> <abbr data-short="амер." data-full="америкалык" data-extended="true" data-static="true">америкалык</abbr> өкмөт СССР <abbr data-short="м-н" data-full="менен" data-extended="true" data-static="true">менен</abbr> АКШ­нын ортосунда соода <abbr data-short="ж-а" data-full="жана" data-extended="true" data-static="true">жана</abbr> <abbr data-short="экон." data-full="экономикалык" data-extended="true" data-static="true">экономикалык</abbr> мамилелерди жөнгө салуу <abbr data-short="ж-дө" data-full="жөнүндө" data-extended="true" data-static="true">жөнүндө</abbr> маселелерди чечүүдөн баш тарткан. 1990-жылдары эки мамлекеттин орто­сунда сүйлөшүүлөр жүрүп, СССРдин Л.-л. <abbr data-short="б-ча" data-full="боюнча" data-extended="true" data-static="true">боюнча</abbr> карызы 2030-ж. чейин төлөнмөк болуп, жалпы сумма 674 <abbr data-short="млн" data-full="миллион" data-extended="true" data-static="true">миллион</abbr> долларды түзгөн. 1992-жылдан СССРдин карызы РФке жүктөлгөн.</p><p>Ад.: <em>ПаперноА. Л.</em> Ленд-лиз. Тихий океан. М., 1998; <em>Краснов В. Н., Краснов Н. В.</em> Ленд-лиз для СССР: 1941-1945. М., 2008. <em>К. Алымкулов.</em></p>


[[Category:5-том,_50-100_бб]]
[[Category:5-том,_50-100_бб]]

15 октябрь 2026, саат 10:45 учурдагы нуска

ЛЕНД-ЛИЗ (англ. lend карыз берүү - жана - lease ижарага берүү) - экинчи дүйнөлүк согуш уба­гында АКШнын жардам иретинде союздаштары­на (антигитлердик) курал-жарак, ок-дары, стра­тегиялык сырьё, техника, азык-түлүк ж. б-ды карызга же ижарага берүү системасы. Л.-л. сис­темасын түзүүнү АКШ президенти Ф. Д. Рузвельт сунуштап, Л.-л. жөнүндө мыйзамды АКШнын кон­гресси 1941-ж. 11-мартта кабыл алган. Алгач жардам берүү мөөнөтү 1943-жылдын 30-июнуна чейин бекитилип, согуштун узарышына байла­ныштуу 1946-жылдын 30-июнуна чейин жыл сайын кошумчаланып турган. 1945-ж. 21-ав­густта АКШ өкмөтү Л.-л. боюнча жардам берүүнү токтотуу жөнүндө билдирген (ошол эле мезгилде го­миньдандык Кытайга жардам берүү дагы беш жылга узартылган). 1941-жылдын 11-марты­нан - 1945-жылдын аягына чейин Л.-л. боюнча АКШнын чыгымы 50,1 миллиард (2008-жылга карата 610 миллиард) долларга жеткен. Л.-л. боюнча АКШнын берген жардамы негизинен Улуу Вританияда 31,4, Францияда 3,2, Кытайда 1,6, СССРде 11,3 (2008-жылга карата 138 миллиард) миллиард долларды түзгөн. Өз кезегинде АКШ союздаш мамлекеттерден 7,8 миллиард доллар суммасындагы ар кандай товарларды алган. Согуш убагында Л.-л. боюнча жардам берүүнүн натыйжасында АКШнын өндүрүшү кеңейип, өкмөттүк тапшыр­маларды аткаруунун эсебинен монополиялар байыган. Согуш бүткөндөн кийин АКШ Л.-л. системасын пайдаланган жана аны менен байла­нышкан маселелерди жөнгө салуунун эсебинен көптөгөн Европа жана Азия мамлекеттерине экономикалык жана саясий таасирин тийгизген. Америкалык расмий билдирүүлөр боюнча 1945-жылдын сентябрь айын-

Россия үчүн атайын жасалган англиялык танктар.

да СССРге АКШдан 14450 самолёт, 7000 танк, 427 миң автомобиль, 8218 зениттик курал, 131600 пулемёт; Улуу Британиядан 3384 само­лёт жана танк; Канададан 1188 танк жөнөтүл­гөн. Л.-л. боюнча СССР АКШдан куралдан сырт­кары транспорт каражаттарын жана азык-түлүк ж. б. алган. 1947-, 1960- жана 1970-жылдары Л.-л. боюнча эсептешүү жөнүндө СССР менен АКШнын ортосунда сүйлөшүүлөр жүргүзүлүп, СССР АКШдан алган мүлктөрдүн (мисалы, деңиз кемеле­рин) жарымын кайтарып берген, бирок эки та­рап тең компенсациянын көлөмү жөнүндө маселе боюнча бир чечимге келе алышкан эмес. АКШ баш­ка өлкөлөргө (мисалы, Улуу Британия) салыштыр­малуу СССРден көбүрөөк суммада - 1,3 миллиард дол­лар сураган. Ошондой эле америкалык өкмөт СССР менен АКШ­нын ортосунда соода жана экономикалык мамилелерди жөнгө салуу жөнүндө маселелерди чечүүдөн баш тарткан. 1990-жылдары эки мамлекеттин орто­сунда сүйлөшүүлөр жүрүп, СССРдин Л.-л. боюнча карызы 2030-ж. чейин төлөнмөк болуп, жалпы сумма 674 миллион долларды түзгөн. 1992-жылдан СССРдин карызы РФке жүктөлгөн.

Ад.: ПаперноА. Л. Ленд-лиз. Тихий океан. М., 1998; Краснов В. Н., Краснов Н. В. Ленд-лиз для СССР: 1941-1945. М., 2008. К. Алымкулов.

"http://encyclopedia.edu.kg/index.php?title=ЛЕНД-ЛИЗ&oldid=88676" булагынан алынды