КӨБӨЙТҮҮ: нускалардын айырмасы
No edit summary |
No edit summary |
||
| 1 сап: | 1 сап: | ||
<b type='title'>КӨБӨЙТҮҮ</b> – ар кандай эки чыныгы сан боюнча үчүнчү чыныгы санды табуучу арифметикалык амал. Мисалы, <i>a.b=c, a, b</i> – | <b type='title'>КӨБӨЙТҮҮ</b> – ар кандай эки чыныгы сан боюнча үчүнчү чыныгы санды табуучу арифметикалык амал. Мисалы, <i>a.b=c, a, b</i> – көбөйүүчүлөр, <i>c</i> – көбөйтүндү; де­мек, <i>a</i> санын <i>b</i> санына көбөйтүү а санын өзүн өзүнө <i>b</i> жолу кошуу дегенди билдирет. Кобойтуу амалы x бел­гиси м-н белгиленет (англис математиги У. Оут­ред 1631 же немис математиги Г. Лейбниц (1698) ж-а <i>а</i>x<i>b, а.b</i> же аb деп жазылат. <i>c</i> ж-а бөлчөк сандарын көбөйтүү <i>b dbd</i> барабардыгы м-н аныкталат. Эки рационалдык санды көбөйткөндө абсолюттук чоңдугунун көбөйтүндүсүнө барабар болгон ж-а эки көбөйтүүчү тең бирдей белгиде болсо, анда плюс (+), түрдүү белгиде болсо, минус (–) белгидеги сан алынат. Иррационалдык сандарды көбөйтүү алар­ды рационалдык жакындатуунун жардамы м-н эсептелет. Комплекстик сандарды көбөйтүү төмөнкү ба­рабардыкта аткарылат: (<i>a+bi)(c+di)=ac–bd+(ad+bc)i</i> ж. б. Сандарды көбөйтүү төмөнкүдөй касиет­терге ээ: <i>ab=ba</i> орун алмаштыруу закону; <i>abc =(ab)c = a(bc</i>) топтоштуруу закону; <i>а(b+c)=ab+bc</i>, бөлүштүрүү закону ж-а <i>а</i>.0 = 0; <i>а</i>.1= <i>а</i>. | ||
[[Категория:4-том, 497-546 бб]] | [[Категория:4-том, 497-546 бб]] | ||
10:18, 12 Июнь (Кулжа) 2026 -га соңку нускасы
КӨБӨЙТҮҮ – ар кандай эки чыныгы сан боюнча үчүнчү чыныгы санды табуучу арифметикалык амал. Мисалы, a.b=c, a, b – көбөйүүчүлөр, c – көбөйтүндү; демек, a санын b санына көбөйтүү а санын өзүн өзүнө b жолу кошуу дегенди билдирет. Кобойтуу амалы x белгиси м-н белгиленет (англис математиги У. Оутред 1631 же немис математиги Г. Лейбниц (1698) ж-а аxb, а.b же аb деп жазылат. c ж-а бөлчөк сандарын көбөйтүү b dbd барабардыгы м-н аныкталат. Эки рационалдык санды көбөйткөндө абсолюттук чоңдугунун көбөйтүндүсүнө барабар болгон ж-а эки көбөйтүүчү тең бирдей белгиде болсо, анда плюс (+), түрдүү белгиде болсо, минус (–) белгидеги сан алынат. Иррационалдык сандарды көбөйтүү аларды рационалдык жакындатуунун жардамы м-н эсептелет. Комплекстик сандарды көбөйтүү төмөнкү барабардыкта аткарылат: (a+bi)(c+di)=ac–bd+(ad+bc)i ж. б. Сандарды көбөйтүү төмөнкүдөй касиеттерге ээ: ab=ba орун алмаштыруу закону; abc =(ab)c = a(bc) топтоштуруу закону; а(b+c)=ab+bc, бөлүштүрүү закону ж-а а.0 = 0; а.1= а.