МОЧЕВИНА: нускалардын айырмасы
м (1 версия) |
м (1 версия) |
||
| 1-сап: | 1-сап: | ||
<p><strong data-text-type="type_1_article_title">МОЧЕВЙНА, </strong>к а р б а м и д, Н<sub>2</sub>МСОМН<sub>2</sub> - көмүр <abbr data-short="к-та" data-full="кислота" data-extended="true">кислота</abbr>сынын толук амиди, карбон <abbr data-short="к-та" data-full="кислота" data-extended="true">кислота</abbr>сынын амиди; түссүз кристалл; эрүү 11327°С. Сууда, спиртте, суюк аммиакта, күкүрттүү ангидридде жакшы эрийт. 1773-ж. фр. химик И. Руэлл ачкан. 1828-ж. Ф. Веллер циандуу аммонийди ысытуудан 1-жолу синтездеп алган. М. реакцияга өтө жөндөмдүү бирикме. Көптөгөн заттар <abbr data-short="м-н" data-full="менен" data-extended="true">менен</abbr> комплекстүү бирикмелерди пайда кылат. 150- 160°Сге чейин ысытканда ажырайт, суу эритмелерин ысытканда СО<sub>2</sub> <abbr data-short="ж-а" data-full="жана" data-extended="true">жана</abbr> ЫН<sub>3</sub>кө чейин гидролизденет, <abbr data-short="к-та" data-full="кислота" data-extended="true">кислота</abbr>лар (НЛО<sub>3</sub>, НС1 ж. б.) <abbr data-short="м-н" data-full="менен" data-extended="true">менен</abbr> туздарды пайда кылат. М- | <p><strong data-text-type="type_1_article_title">МОЧЕВЙНА, </strong>к а р б а м и д, Н<sub>2</sub>МСОМН<sub>2</sub> - көмүр <abbr data-short="к-та" data-full="кислота" data-extended="true">кислота</abbr>сынын толук амиди, карбон <abbr data-short="к-та" data-full="кислота" data-extended="true">кислота</abbr>сынын амиди; түссүз кристалл; эрүү 11327°С. Сууда, спиртте, суюк аммиакта, күкүрттүү ангидридде жакшы эрийт. 1773-ж. фр. химик И. Руэлл ачкан. 1828-ж. Ф. Веллер циандуу аммонийди ысытуудан 1-жолу синтездеп алган. М. реакцияга өтө жөндөмдүү бирикме. Көптөгөн заттар <abbr data-short="м-н" data-full="менен" data-extended="true">менен</abbr> комплекстүү бирикмелерди пайда кылат. 150- 160°Сге чейин ысытканда ажырайт, суу эритмелерин ысытканда СО<sub>2</sub> <abbr data-short="ж-а" data-full="жана" data-extended="true">жана</abbr> ЫН<sub>3</sub>кө чейин гидролизденет, <abbr data-short="к-та" data-full="кислота" data-extended="true">кислота</abbr>лар (НЛО<sub>3</sub>, НС1 ж. б.) <abbr data-short="м-н" data-full="менен" data-extended="true">менен</abbr> туздарды пайда кылат. М-ны алкилдегенде алкилмочевина, спирт <abbr data-short="м-н" data-full="менен" data-extended="true">менен</abbr> уретандарды пайда кылат; фомальдегид <abbr data-short="м-н" data-full="менен" data-extended="true">менен</abbr> оңой конденсацияланат. М. - көпчүлүк омурткалуу жаныбарлар <abbr data-short="м-н" data-full="менен" data-extended="true">менен</abbr> кишинин белок алмашуусунун акыркы заты. Ал кан, булчуң, шилекей, лимфа, сүт ж. б. суюктуктарда <abbr data-short="ж-а" data-full="жана" data-extended="true">жана</abbr> ткандарда болот. Жаныбарлардын суу режимин жөнгө салууга катышат. М-ны бөйрөк, тер бездери бөлүп чыгарат. Заарадагы М. тамакаштагы белоктун санына, курамына <abbr data-short="ж-а" data-full="жана" data-extended="true">жана</abbr> ажыроо деңгээлине жараша болот. Бөйрөктүн иши бузулганда, ооруганда ткань белоктору көп ажырап, канда М. көбөйөт (к. <em>Уремия).</em> Ө. ж-да аммиактан <abbr data-short="ж-а" data-full="жана" data-extended="true">жана</abbr> көмүртек кош окисинен алынат. Ал карбамид чайыры, мочевина формальдегид жер семирткичи, цианит, циан <abbr data-short="к-та" data-full="кислота" data-extended="true">кислота</abbr>сы <abbr data-short="ж-а" data-full="жана" data-extended="true">жана</abbr> анын эфирин, айрым боёкторду, уктатуучу дарыларды алууда пайдаланылат. <abbr data-short="О. эле" data-full="Ошондой эле" data-extended="true">Ошондой эле</abbr> азот жер семирткичи катары колдонулат.</p> | ||
[[Category:5-том,_401-500_бб]] | [[Category:5-том,_401-500_бб]] | ||
4 ноябрь 2026, саат 03:35 учурдагы соңку нуска
МОЧЕВЙНА, к а р б а м и д, Н2МСОМН2 - көмүр кислотасынын толук амиди, карбон кислотасынын амиди; түссүз кристалл; эрүү 11327°С. Сууда, спиртте, суюк аммиакта, күкүрттүү ангидридде жакшы эрийт. 1773-ж. фр. химик И. Руэлл ачкан. 1828-ж. Ф. Веллер циандуу аммонийди ысытуудан 1-жолу синтездеп алган. М. реакцияга өтө жөндөмдүү бирикме. Көптөгөн заттар менен комплекстүү бирикмелерди пайда кылат. 150- 160°Сге чейин ысытканда ажырайт, суу эритмелерин ысытканда СО2 жана ЫН3кө чейин гидролизденет, кислоталар (НЛО3, НС1 ж. б.) менен туздарды пайда кылат. М-ны алкилдегенде алкилмочевина, спирт менен уретандарды пайда кылат; фомальдегид менен оңой конденсацияланат. М. - көпчүлүк омурткалуу жаныбарлар менен кишинин белок алмашуусунун акыркы заты. Ал кан, булчуң, шилекей, лимфа, сүт ж. б. суюктуктарда жана ткандарда болот. Жаныбарлардын суу режимин жөнгө салууга катышат. М-ны бөйрөк, тер бездери бөлүп чыгарат. Заарадагы М. тамакаштагы белоктун санына, курамына жана ажыроо деңгээлине жараша болот. Бөйрөктүн иши бузулганда, ооруганда ткань белоктору көп ажырап, канда М. көбөйөт (к. Уремия). Ө. ж-да аммиактан жана көмүртек кош окисинен алынат. Ал карбамид чайыры, мочевина формальдегид жер семирткичи, цианит, циан кислотасы жана анын эфирин, айрым боёкторду, уктатуучу дарыларды алууда пайдаланылат. Ошондой эле азот жер семирткичи катары колдонулат.