«МЕХИКО» барагынын кодун көрүү

<p>
<strong data-text-type="type_1_article_title">МЕХИКО </strong>(Мецсо, Мехгсо), Мехико-СитиМексиканын борбору (1821-жылдан), шаар. Өлкөнүн <abbr data-short="борб." data-full="борбордук" data-extended="true">борбордук</abbr> бөлүгүндө, Мексика тайпак тоосунун түштүгүндө, тоо арасындагы өрөөндө, <abbr data-short="деңиз деңг." data-full="деңиз деңгээлинен" data-extended="true">деңиз деңгээлинен</abbr> 2234 <em>м</em> бийикте чачыранды жайгашкан. М-ну бардык жагынан тоо курчап турат. Өзүнчө <abbr data-short="адм." data-full="администрациялык" data-extended="true">администрациялык</abbr> бирдикти (федерация округун) түзөт. Калкы 8,5 <abbr data-short="млн" data-full="миллион" data-extended="true">миллион</abbr> (2010; Чоң Мехико шаар агломерациясында 23,6 <abbr data-short="млн" data-full="миллион" data-extended="true">миллион</abbr>). Калкынын саны <abbr data-short="б-ча" data-full="боюнча" data-extended="true">боюнча</abbr> дүйнөдө алдынкы орунда. Эл аралык аэропорту бар. Метрополитен иштейт. Жолдор тоому. Климаты субтропиктик. Январдын орт. <abbr data-short="темп-ра" data-full="температура" data-extended="true">температура</abbr>сы 11,5°С, июлдуку 16°С. Жылдык жаан-чачыны 750 <em>мм.</em> Абанын өтө булгангандыгына байланыштуу шаардын үстүндө дайыма боз түшүп турат. Шаардын экол. абалы жылдан-жылга тездик <abbr data-short="м-н" data-full="менен" data-extended="true">менен</abbr> начарлоодо. Жер титирөө <abbr data-short="ж-а" data-full="жана" data-extended="true">жана</abbr> чаңдуу бороон (1985-<abbr data-short="ж." data-full="жылы" data-extended="true" data-static="false" data-review="true">жылы</abbr> эң катуу бүлгүнгө учураткан) тез-тез болуп турат. М. испаниялык баскынчылар талкалаган Теночтитлан ш-нын ордуна испандар тарабынан 1521-<abbr data-short="ж." data-full="жылы" data-extended="true" data-static="false" data-review="true">жылы</abbr> негиздеген. 1821-жылдан көз карандысыз Мексиканын борбору. 1847- 48-ж. АКШ, 1863-67-ж. француздар, 1910-17-ж. Мексика <abbr data-short="рев-я" data-full="революция" data-extended="true">революция</abbr>сынын учурунда дыйкандардын</p>
<div class="imageCaption">[[File:МЕХИКО_1.jpg|thumb|Шаардын-борбордук аянты - Сокало.]]</div>
<p>
</p>
<p>
</p>
<div class="imageCaption">[[File:МЕХИКО_2.jpg|thumb|Мехикодогу жер үстүндөгү метрополитен.]]</div>
<p>партизан отряддары ээлеген. 20-к-дан Мексика мамлекетинин эң маанилүү саясий <abbr data-short="ж-а" data-full="жана" data-extended="true">жана</abbr> <abbr data-short="экон." data-full="экономикалык" data-extended="true">экономикалык</abbr> борбору. 2-дүйнөлүк согуштан (1939-45) кийин ө. ж. тармагынын пайда болушу М-нын тездик <abbr data-short="м-н" data-full="менен" data-extended="true">менен</abbr> өнүгүшүн шарттаган. М-нун тарыхый борборун Пласа де ла Конститусьон же Сокало аянты, Чапультепек паркы түзөт. Тамак-аш-татымал, текстиль, тигүү, бут кийим, фармацевтика, полигр., электр-<abbr data-short="тех." data-full="техникалык" data-extended="true">техникалык</abbr>, автомобиль кураштыруу, металл иштетүү <abbr data-short="ж-а" data-full="жана" data-extended="true">жана</abbr> цемент ө. ж. ишканалары иштейт. Улуттук ИА, <abbr data-short="ун-т" data-full="университет" data-extended="true">университет</abbr>тер (<abbr data-short="а. и." data-full="анын ичинде" data-extended="true">анын ичинде</abbr> Латын Америкасындагы эң ири автономия <abbr data-short="ун-т" data-full="университет" data-extended="true">университет</abbr>и; 1551), китепканалар, консерватория, театрлар (<abbr data-short="а. и." data-full="анын ичинде" data-extended="true">анын ичинде</abbr> опера <abbr data-short="ж-а" data-full="жана" data-extended="true">жана</abbr> балет), комедия үйү (1597), алгачкы «Колисео» туруктуу калк театры (1673)], 150дөн ашык музей (улуттук антропология, <abbr data-short="мад-т" data-full="маданият" data-extended="true">маданият</abbr>, «Полифорум Сикейрос», заманбап <abbr data-short="иск-во" data-full="искусство" data-extended="true">искусство</abbr> ж. б.), обсерватория бар. М. - <abbr data-short="арх-ра" data-full="архитектура" data-extended="true">архитектура</abbr>лык эстеликтер <abbr data-short="м-н" data-full="менен" data-extended="true">менен</abbr> музейлер шаары. Шаарда 10 <abbr data-short="арх-ра" data-full="архитектура" data-extended="true">архитектура</abbr>лык парк, байыркы пирамидалар (<abbr data-short="б. з. ч." data-full="биздин заманга чейинки" data-extended="true">биздин заманга чейинки</abbr> 450-ж. чен), улуттук кафедралуу собор (15-16-<abbr data-short="к." data-full="кылым" data-extended="true" data-static="false" data-review="true">кылым</abbr>), көптөгөн коомдук курулуштар, чиркөөлөр, монастырлар (16- 19-<abbr data-short="к." data-full="кылым" data-extended="true" data-static="false" data-review="true">кылым</abbr>) сакталган. Ацтектердин байыркы курулмалары өзгөчө кызыгууну туудурат. Заманбап <abbr data-short="арх-ра" data-full="архитектура" data-extended="true">архитектура</abbr>лык комплекстер (Д. Риверанын, X. К. Оросконун, Сикейростун сүрөттөрү <abbr data-short="ж-а" data-full="жана" data-extended="true">жана</abbr> мозаикалары <abbr data-short="м-н" data-full="менен" data-extended="true">менен</abbr> кооздолгон), <abbr data-short="ун-т" data-full="университет" data-extended="true">университет</abbr> шаарчасы (1949-54), олимпия оюндары өткөрүлчү стадиондор [1951-53; 20дан ашык, <abbr data-short="а. и." data-full="анын ичинде" data-extended="true">анын ичинде</abbr> «Ацтека» (1968)] курулган. 1968-<abbr data-short="ж." data-full="жылы" data-extended="true" data-static="false" data-review="true">жылы</abbr> Олимпия оюндары өткөрүлгөн. Жер астындагы сууну көп пайдалангандыктан, М-нун айрым бөлүктөрү чөгүүдө. Жыл сайын фестивалдар (кино, театр, бий) <abbr data-short="ж-а" data-full="жана" data-extended="true">жана</abbr> карнавалдар өткөрүлүп турат. Туризм (күнүнө 10296 киши түнөп өтөт) өнүккөн.</p>

[[Category:5-том,_301-400_бб]]