«ЛЕНИНГРАД САЛГЫЛАШЫ (1941-44)» барагынын кодун көрүү

<p anomaly-ttl-fixed="True"><strong data-text-type="type_1_article_title">ЛЕНИНГРАД САЛГЫЛАШЫ (1941-44) - </strong>Улуу Ата Мекендик согушта (1941-45) Ленинград ш-н фашист немис <abbr data-short="ж-а" data-full="жана" data-extended="true">жана</abbr> финн аскерлеринен коргоо <abbr data-short="ж-а" data-full="жана" data-extended="true">жана</abbr> аларды кыйратуу <abbr data-short="б-ча" data-full="боюнча" data-extended="true">боюнча</abbr> <abbr data-short="Сов." data-full="Советтик" data-extended="true">Советтик</abbr> Куралдуу Күчтөрдүн 1941-ж. 10-июлдан 1944-ж. 10-августка чейин жүргүзгөн согуш аракеттери. Фашисттердин башчылары «Түндүк» армиялар тобунун (командачысы генерал-фельдмаршал В. фон Лееб) <abbr data-short="ж-а" data-full="жана" data-extended="true">жана</abbr> эки финн армиясынын (Карел <abbr data-short="ж-а" data-full="жана" data-extended="true">жана</abbr> <abbr data-short="Түш." data-full="Түштүк" data-extended="true">Түштүк</abbr>-Чыгыш) соккусу <abbr data-short="м-н" data-full="менен" data-extended="true">менен</abbr> Ленинградды алып, Москва тарапка өткөрбөй турган Кызыл Армияга тылдан сокку уруу үчүн ыңгайлуу жерге чыгууну пландаштырган. Душмандын Ленинградга чабуулу 1941-ж. 10-июлда Улуу д-нан башталган. Фашисттик аскерлерге <abbr data-short="Түн." data-full="Түндүк" data-extended="true">Түндүк</abbr> <abbr data-short="ж-а" data-full="жана" data-extended="true">жана</abbr> <abbr data-short="Түн." data-full="Түндүк" data-extended="true">Түндүк</abbr>- Батыш фронттору каршы турган. Чабуул башталганда <abbr data-short="Түн." data-full="Түндүк" data-extended="true">Түндүк</abbr>-Батыш фронттогу <abbr data-short="сов." data-full="советтик" data-extended="true">советтик</abbr> аскерлерден «Түндүк» армиялар тобу жөө аскер <abbr data-short="б-ча" data-full="боюнча" data-extended="true">боюнча</abbr> 2,4 эсе, курал-жарактан - 4, миномёттон - 5,8, танкадан - 1,2, самолёттон 9,8 эсе көптүк кылган.</p><div class="imageCaption">[[File:ЛЕНИНГРАД_САЛГЫЛАШЫ_(1941-44)_1.jpg|thumb|Фашисттердин Ленинградды аткылаган алыска атуучу куралдарын советтик жоокерлер колго түшүргөн учур. Ленинград. 1944.]]</div><p><abbr data-short="Мамл." data-full="Мамлекеттик" data-extended="true">Мамлекеттик</abbr> коргоо <abbr data-short="к-т" data-full="комитет" data-extended="true">комитет</abbr>и (МКК) 1941-ж. 10-июлда <abbr data-short="Түн." data-full="Түндүк" data-extended="true">Түндүк</abbr>-Батыш багытын (башкы командачысы Советтер Союзунун маршалы К. Е. Ворошилов) түзүп, анын карамагына <abbr data-short="Түн." data-full="Түндүк" data-extended="true">Түндүк</abbr> <abbr data-short="ж-а" data-full="жана" data-extended="true">жана</abbr> <abbr data-short="Түн." data-full="Түндүк" data-extended="true">Түндүк</abbr>-Батыш фронтторунун аскерин, <abbr data-short="Түн." data-full="Түндүк" data-extended="true">Түндүк</abbr> <abbr data-short="ж-а" data-full="жана" data-extended="true">жана</abbr> Кызыл Туулуу Валтика флотун берген. Ленинграддын айланасында бир нече алкактан турган коргонуу системасы курулуп, ыктыярдуулардын 10 дивизиясы, ондогон партизан отряддары түзүлгөн. Шаардан балдар, айрым завод-фабрикалардын жабдуулары эвакуацияланган. Айыгышкан салгылаштарда душман оор жоготууларга учураганына карабастан, 1941-ж. 8-сентябрда Шлиссельбург тарапта Ленинградды кургактыктан бөлүп салууга жетишип, Ленинград блокадасы башталган. Блокада учурунда Ленинград эли душмандын тынымсыз бомбалоосуна, ачкачылыкка, суукка карабастан, фронтко активдүү жардам көрсөткөн. 1943-ж. январда Ленинград <abbr data-short="ж-а" data-full="жана" data-extended="true">жана</abbr> Волхов фронтторунун аскерлери авиациянын <abbr data-short="ж-а" data-full="жана" data-extended="true">жана</abbr> Валтика флотунун артиллериясынын колдоосу <abbr data-short="м-н" data-full="менен" data-extended="true">менен</abbr> блокаданы Шлиссельбург жактан бузуп, Ленинграддын өлкө <abbr data-short="м-н" data-full="менен" data-extended="true">менен</abbr> түз байланышын</p><p></p><div class="imageCaption">[[File:ЛЕНИНГРАД_САЛГЫЛАШЫ_(1941-44)_2.jpg|thumb|Советтик жоокерлер чабуулга өтүү үчүн өнүт ээлөөгө бара жатышат. 1943.]]</div><p>калыбына келтирүү үчүн Ладога көлү аркылуу 17 суткада т. ж. <abbr data-short="ж-а" data-full="жана" data-extended="true">жана</abbr> автомобиль жолу салынып, шаардын жабдуу иши толук чечилбесе да, анын абалы бир кыйла женилдеген. <abbr data-short="Сов." data-full="Советтик" data-extended="true">Советтик</abbr> Куралдуу Күчтөрдүн Сталинград, Курск салгылаштарындагы, Сол жээк Украинадагы ийгиликтери Ленинград <abbr data-short="ж-а" data-full="жана" data-extended="true">жана</abbr> Новгороддун жанында чоң чабуул баштоого шарт түзгөн. Фашисттердин «Түндүк» армиялар тобу ээлеген өңүттөрүнөн кетпөөгө аракеттенсе да, Ленинград, Волхов фронтторунун <abbr data-short="ж-а" data-full="жана" data-extended="true">жана</abbr> Кызыл Туулуу Балтика флотунун аскерлери 1944-ж. 14-январда чабуулга өтүп, 27- январда душмандын коргонуусун талкалаган. Душман Ленинграддан 220-280 <em>км</em> алыс куулуп, Ленинград обл-нун аймагы баскынчылардан дээрлик бошотулган.</p><p>Улуу Ата Мек. согуштун жүрүшүндө Л. с. зор стратегиялык мааниге ээ болгон. <abbr data-short="Сов." data-full="Советтик" data-extended="true">Советтик</abbr> аскерлер бул жерде душмандын Чыгыш фронтундагы күчтөрүнүн 15-20% ин <abbr data-short="ж-а" data-full="жана" data-extended="true">жана</abbr> бүткүл финн армиясын алаксытып, немистердин 50дөй дивизиясын талкалаган. Салгылашка катышкан бөлүктөр <abbr data-short="ж-а" data-full="жана" data-extended="true">жана</abbr> бирикмелер гвардия деген наам алган <abbr data-short="ж-а" data-full="жана" data-extended="true">жана</abbr> ордендер <abbr data-short="м-н" data-full="менен" data-extended="true">менен</abbr> сыйланган. Совет өкмөтүнүн күндөлүк камкордугу <abbr data-short="ж-а" data-full="жана" data-extended="true">жана</abbr> бүткүл өлкөнүн колдоосу блокадада ленинграддыктарга чоң жөлөк болуп, дайыма дем берип турган. Өкмөт 1942-ж. 22- декабрда «Ленинградды коргогондугу үчүн» медалын белгилеген. СССР Жогорку Советинин Президиуму Ленинградды Ленин ордени <abbr data-short="м-н" data-full="менен" data-extended="true">менен</abbr> сыйлап (1945-ж. 20-январь), Улуу Ата Мекендик согушта (1941-45) совет элинин жеңишинин 20 жылдыгынын урматына баатыр шаар деген ардак наам берген.</p>

[[Category:5-том,_50-100_бб]]