«МЫШЬЯК» барагынын кодун көрүү

<p><strong data-text-type="type_1_article_title">МЫШЬЯК </strong>(<abbr data-short="лат." data-full="латынча" data-extended="true">латынча</abbr> Arsenicum), Аз - <em>элементтердин мезгилдик системасынын</em> V тобундагы <abbr data-short="хим." data-full="химиялык" data-extended="true">химиялык</abbr> элемент. <abbr data-short="Катар н." data-full="Катар номери" data-extended="true">Катар номери</abbr> 33, <abbr data-short="ат. м." data-full="атомдук массасы" data-extended="true">атомдук массасы</abbr> 74,92, <abbr data-short="б. эрүү" data-full="балкып эрүү" data-extended="true">балкып эрүү</abbr> 4 814°С, бозомук . тарткан, морт кристалл. Жаңы сындырган жери жалтырак, абада Аз<sub>2</sub>О<sub>э</sub>түн жука кабыкчасы <abbr data-short="м-н" data-full="менен" data-extended="true">менен</abbr> капталып, тез күнүрттөнөт. Жаратылышта туруктуу <sup>75</sup>Аз изотобу түрүндө кездешет. Жер кыртышында массасы <abbr data-short="б-ча" data-full="боюнча" data-extended="true">боюнча</abbr> 5‘10“<sup>4</sup>% . <abbr data-short="Кырг-н" data-full="Кыргызстан" data-extended="true">Кыргызстан</abbr>да чыгуучу калай, сурьма ж.б. кен байлыктарынын курамында кездешет. Тыгызд. 5,73 <em>г/см³</em> 615°Ста эрибестен, бууга өтөт (возгонка). Кычкылдануу даражасы -3, +3 <abbr data-short="ж-а" data-full="жана" data-extended="true">жана</abbr> +5. Нымдуу абада <abbr data-short="ж-а" data-full="жана" data-extended="true">жана</abbr> ысытуудан кычкылданат. Сууда жакшы эрип, 5 <abbr data-short="ж-а" data-full="жана" data-extended="true">жана</abbr> 12 молекула суусу бар кристалл гиддраттарды пайда кылат. Галогендер, концент. НЬЮ<sub>3</sub>, Н<sub>2</sub>8О<sub>4</sub>, «падыша арагы» <abbr data-short="м-н" data-full="менен" data-extended="true">менен</abbr> жылуулуктун таасиринде <abbr data-short="ж-а" data-full="жана" data-extended="true">жана</abbr> жегичтер <abbr data-short="м-н" data-full="менен" data-extended="true">менен</abbr> аракеттенет. Абада 400°Стан жогору ысытканда күйүп, Аз<sub>2</sub>О<sub>3</sub> пайда. болот. Күкүрт </p><p><abbr data-short="м-н" data-full="менен" data-extended="true">менен</abbr> ысытканда сульфиддер Аз<sub>4</sub>8<sub>4</sub>, Ав<sub>2</sub>8<sub>3</sub> алынат. Сульфиддер сууда <abbr data-short="ж-а" data-full="жана" data-extended="true">жана</abbr> суюлтулган <abbr data-short="к-та" data-full="кислота" data-extended="true">кислота</abbr>ларда эрибейт. М. <abbr data-short="к-та" data-full="кислота" data-extended="true">кислота</abbr>сынын Н<sub>3</sub>АвО<sub>4</sub> туздары арсенаттар деп аталат. М-ты щелочтор <abbr data-short="м-н" data-full="менен" data-extended="true">менен</abbr> эриткенде мышьяктуу <abbr data-short="к-та" data-full="кислота" data-extended="true">кислота</abbr>нын туздары - арсениттер алынат. Металлдар <abbr data-short="м-н" data-full="менен" data-extended="true">менен</abbr> куймаларды пайда кылат. Металлдар <abbr data-short="м-н" data-full="менен" data-extended="true">менен</abbr> эриткенде көбүнчө арсениддер пайда болот. М-ты күкүрт <abbr data-short="м-н" data-full="менен" data-extended="true">менен</abbr> ысытканда сульфиддер: Аз<sub>4</sub>8, Аз<sub>2</sub>8<sub>3</sub>, Аэ<sub>2</sub>8<sub>5</sub> алынат. Бардык сульфиддери сууда <abbr data-short="ж-а" data-full="жана" data-extended="true">жана</abbr> суюлтулган <abbr data-short="к-та" data-full="кислота" data-extended="true">кислота</abbr>ларда эрибейт. Кычкылтек <abbr data-short="м-н" data-full="менен" data-extended="true">менен</abbr> оксиддерди Аз<sub>2</sub>О<sub>3</sub> - мышьяктуу ангидрид, Аз<sub>2</sub>О<sub>5</sub> - мышьяк ангидридин берет. Ө. ж-да мышьяк колчеданын ысытуудан FeAsS =Ге8 + Аз, <abbr data-short="о. эле" data-full="ошондой эле" data-extended="true">ошондой эле</abbr> Аз<sub>2</sub>О<sub>3</sub>тү <abbr data-short="ж-а" data-full="жана" data-extended="true">жана</abbr> АзС1<sub>3</sub>тү көмүр же суутек <abbr data-short="м-н" data-full="менен" data-extended="true">менен</abbr> калыбына келтирүүдөн алынат. М. Си, РЬ, 8п куймаларынын курамына кирет <abbr data-short="ж-а" data-full="жана" data-extended="true">жана</abbr> жарым өткөргүч материал катары колдонулат. М. бирикмелери өтө уу заттар, а. ч-да уу химикат катары колдонулат.</p>

[[Category:5-том,_501-600_бб]]