МРАМОР ДЕҢИЗИ
МРАМОР ДЕҢИЗИ, Мармара деңизи [түркчө - Магтага, ушул деңиздеги аралдын атынан; ал аралдан ак мрамор казылып алынган; деңиздин байыркы грекче аталышы - Пропонтида (Ргоропйв; рго - алдыңкы жана роп1оз деңиз)] - Атлантика океанындагы жер ортолук деңиз; Европа менен Кичи Азиянын аралыгында. Түркиянын жээгин чулгайт. Босфор кысыгы аркылуу Кара деңиз, Дарданелл кысыгы аркылуу Эгей деңизи менен туташат. Аянты 12 миң км2, уз. 280 км, эң жазы жери 80 км. Суусунун орт. көлөмү 3 миң км3, эң терең жери 1273 м. Көл чанагы Европаны, Азияны жана Африканы бөлгөн тектоникалык ири жаракадан пайда болгон. Жээги тоолуу, түштүгү менен чыгышы булуң-буйткалуу; түндүк жээктеринде суу астындагы рифтер арбын. Мармара, Канзаадалар ж. б. аралдары бар. Деңиз тоңбойт, суунун үстүнкү бетинин температурасы кышында 8-9°С, жайында 29°Сге чейин. М. д-нин гидрол. режиминде Кара жана Эгей деңиздеринин суу алмашуусунун мааниси зор. Туздуулугу түндүгүндө 20%о, түштүгүндө 25-26%о. Балык (скумбрия ж. б.) кармалат. М. д. аркылуу Кара деңизден Жер Ортолук деңизге маанилүү коммуникациялар өтөт. Түндүк жээгинде Стамбул ш. жайгашкан.