МАКСВЕЛЛ ТЕНДЕМЕСИ
МАКСВЕЛЛ ТЕНДЕМЕСИ - электр-магнит
талаасынын (электр-динамиканын) негизги закондорун туюнтуучу тендеме. Ал ар кандай чөйрөдөгү жана вакуумдагы электр-магнит кубулуштарын түшүндүрөт. 19-к-дын 60-жылдарында Ж. К. Максвелл тендемелерди электр жана магнит кубулуштарынын закондорун жалпылоонун натыйжасында иштеп чыккан. Эгерде талаа булактары р жана ; белгилүү болсо, М. т. убакыттын каалагандай моментиндеги, мейкиндиктин каалагандай чекитиндеги талаанын негизги мүнөздөмөлөрүн аныктоого жардам берет. М. т. төрт тендемеден турат. Биринчиси, магнит талаасын электр тогу менен дүүлүктүрүү жөнүндөгү
эмпириялыкзаконг/н жалпылайт: го1Н = ) +
а(
Экинчиси М. Фарадейдин электр-магниттик индукция законунун математикалык жазылышы:
Үчүнчүсү, электр заряддары өндүү
гойЕ
дВ
магнит заряддарынын болбой тургандыгын ырастайт: <НиВ=0. Төртүнчүсү, кыймылсыз электр заряддарынын өз ара аракеттешүү законунун - Кулон законунун жалпыланышы: й(иО=р. Теңдемелерге кирген Е жана Н - электр жана магнит талаасынын чыналыштары, О жана В - электр жана магнит индукциялары. М. т. электр жана радио техникада, физиканын проблемаларын (плазма, башкарылма термоядролук реакция), астрофизиканын маселелерин чечүүдө орчундуу роль ойнойт.