КӨК ЖАШЫЛ БАЛЫРЛАР
КӨК ЖАШЫЛ БАЛЫРЛАР (Cyanophyta) – балырлардын прокариотторго кирүүчү тобу. Аларда бактериялар сыяктуу ядролук зат мембрана м-н капталбайт, башкача айтканда цитоплазмадан чектелбеген. Ошондуктан алар бактерияларга киргизилип, ц и а н б а к т е р и я л а р деп аталат. Булар көк жашыл, кээде малакызыл ж-а кара түстө да жолугат. Түстөр андагы хлорофилл а, каротиноиддер, фикоэритриндер, фикоанан ж. б. пигменттердин болушуна байланыштуу.
Көк жашыл балырлар – бир клеткалуу (жип сымал) колониялуу организмдер. Көк жашыл балырлардын көбөйүүсү бир клеткалууларында бөлүнүү жолу м-н жүрөт. Ал эми жип сымал өкүлдөрүндө жиптердин клеткалары бир нече бөлүктөргө топтолушуп, былжырдын жардамы м-н өз алдынча бөлүкчө чыгат. Бир нече убакыттан кийин ар бир бөлүкчөлөр жетилип, өзүнчө жаңы жиптерди пайда кылат. Алар түрдүү экологиялык шартта (кыртышта, көлдө, дарак кабыгында, ысык булакта ж. б.) кездешет. Көпчүлүгү жогорку температурага чыдамдуу, ысык ж-а жылуу булактарда да жашайт. Көк жашыл балырлардын ичинен төмөнкү температурага чыдамдуу түрлөрү да бар. 2000ден ашык түрдү кучагына алган үч классы белгилүү. Кыргызстанда мерисмопедия, носток, калотрикс, осцилатория ж. б. өкүлдөрү көп кездешет. Көп учурда башка организмдер м-н симбиоздо жашайт. Кээси азот топтоо боюнча жөндөмдүү болгондуктан, жер семирткич катары пайдаланылат. Айрымдары өтө көп көбөйгөн учурда суу сактагычтарда суунун «гүлдөшүнө» алып келет. Кээ бир түрү тамак катары колдонулат.