МАВЗОЛЕЙ
МАВЗОЛЕЙ, к ү м б ө з - мүрзө үстүнө тургузулган монументтүү курулуш (эстелик). Кария падышасы Мавсолдун (биздин заманга чейинки IV кылымдын орто чени) Галикарнастагы бейитине курулган эстеликтен улам ушундай аталган. Бул эстелик сыяктуу башка дагы антикалык мавзолейлер курулган. Байыркы Римде Адриандын мавзолейи (Сан-Анжела сепили), орто кылымда Сен-Ремидеги үч ярустуу мавзолей. Чыгышта мусулмандардын табынуучу жана ажыга баруучу ыйык жайына айланган. Мүрзөлөрдүн үстүнө тургузулган курулуштар көлөмү жана жасалга кооздуктары менен айырмаланган. Бухарадагы Исмаил Саманинин мавзолейи (IX-X кылым), Самарканддагы Тимур жана Тимуриддердин, Гурэмир (Эмирдин көрү) (140314-04), Аградагы Таж-Махал (Шах Жахан менен анын аялынын күмбөзү,1630-1652), Европада ак сарай-парк ансамблдери чакан формаларда кеңири тараган (Павловскидеги Павел 1нин мавзолейи, 1805-1808).
XX кылымда дворяндык чарбактар, некрополдор (Эрлангерлердин үйбүлөлүк мавзолейи, Москва, 1914) курулган. Социалисттик архитектурада мавзолей куруунун композициялык жаңылыктары табылып, ага трибунанын кошо салынышы мавзолейге олуттуу коомдук маани берген (мисалы, Лениндин Москвадагы, 1924, 1929-1930; Г. М. Димитровдун Софиядагы, 1949; Сухе-Батор менен Чойбалсандын Улан-Батордогу 1950; Хо Ши Миндин Ханойдогу, 1975 жана башкалар).