МОРАВИЯ
МОРАВИЯ - Чехиядагы тарыхый аймак. М-дагы биринчи турак жайлар алгаңкы палеолитке
таандык. Биздин заманга чейинки 400-жылдар ченде кельттер, биздин замандын башында германдардын маркоман жана квад уруулары жашаган. Биринчи миң жылдык аралыгында ал жерге славяндар (моравандар ж. б.) келип отурукташкан. 623-658-ж. М. славяндардын Само княздыгынын, 9-10-к-дын башында Улуу Моравия княздыгынын курамына кирген, 1029-жылдан чехтин Пржемысловичилер ээлигинин бир бөлүгү болгон. М. - 1063-ж. Оломоуц епископтугу, 1182-жылдан Ыйык Рим империясына караган маркграфтык. М. калкы гусчулар кыймылына (1419-37) активдүү катышкан. 1526-ж. Чехия менен бирге Габсбургдар бийлигине караган. 1618-20-ж. Чехиядагы габсбургдарга каршы көтөрүлүш жеңилгенден кийин, М-да немис феодалдарынын тарабынан улуттук басмырлоо күч алып, катуу католиктик реакция жүрүп, М. иш жүзүндө Габсбург монархиясынын провинциясына айланган. 1782-ж. австриялык Силезия менен бирге борбору Брно ш. болгон бир администрациялык бирдикке бириктирилип, 1849-ж. монархтын өзгөчө жерине айланган. Чехословакия Респ. түзүлгөндөн (1918) М. анын курамында. 1938-ж. фашисттик Германия М-нын кыйла бөлүгүн, 1939-ж. толук басып алып, «Богемия менен Моравия протектораты» деп аталган протекторатка кошкон. Немистик-фашисттик баскынчылардан Советтик Армия тарабынан 1945-ж. апрель-май айында бошотулгандан кийин М. Чехословакиянын курамына кирген.
МОРГАН Томас Хант (25. 9. 1866, Кентукки, Лексингтон - 4. 12. 1945, Калифорния, Пасадена) - америкалык биолог, генетиканы түзүүчүлөрдүн бири, АКШ Улуттук ИАнын президенти (1927- 31), СССР ИАнын ардактуу мүчөсү (1932). Кентукки (1885)_ж-а Ж. Хопкинс (1891) университеттерин аяктаган. Брин-Мор кыз-келиндер коллежинде (1891-1904), Нью-Йорктогу Колумбия университетинде (1904-28) проф. Пасадендеги Калифорния техникалык институтунун биология лабор-сын жетектеген (1928- 45). М-дын эмгектери негизинен эксперименттик эмбриологияга, регенерацияга жана жаныбарлардын жынысын аныктоого арналган. М. жана анын кесиптештери ачкан гендин чиркелиши жана кроссинговердин закон ченемдүүлүгү Мендель законунун цитол. механизмин түшүндүрүп, табигый тандоонун генетикалык теориясын түзүүгө алып келген. Нобел сыйл. лауреаты (1933).