МЕЛАНЕЗИЯ

МЕЛАНЕЗИЯ (грекче melas - кара жана nesos - арал) - Океаниядагы негизги аралдар тобунун бири, Тынч океандын түштүк-батыш бөлүгүндө. Башкы аралдары: Жаңы Гвинея, Бисмарк архи­пелагы, Соломон а., Жаңы Каледония, Фижи. Жалпы аянты 1 миллион км²дей. Калкы 4 млндон ашуун; негизинен папуастар менен меланезия­лыктар. М-нын аралдары материктик жана жанартоо кыймылдарынан пайда болгон. Би­йикт. 5029 лгге чейин (Жаңы Гвинеяда). Жанар­тоо көп; жер титирөө тез-тез болуп турат. Кли­маты экватордук, субэкватордук, түштүк аралдар­да тропиктик. Айлык орт. температурасы 25-28°С. Жылдык жаан-чачыны айдарым капталдарда 7000-9000 мм, калган бөлүгүндө 1000-2000 мм. Өсүмдүктөрүндө эндемиктер көп. Түндүгүндөгү ири аралдары нымдуу экватордук жыш токой (баалуулары: нан жана коон дарактары, пальма, каучуктуу, сандал, тик дарактары ж. б.) менен капталган. Борбордук бөлүгүндөгү жана түштүктөгү аралдарын муссондук токой жана саванна ээлейт. Кокос пальмасы, каучук дарагы, бал камыш, какао, кофе плантациялары бар. Тропиктик дыйканчылык (шалы, жүгөрү, таро, маниок, ямс) өнүккөн. Жыгач даярдалат. Балык карма­лып, коралл, седеп чогултулат. Никель, кобальт, хром (Жаңы Каледония), марганец (Жаңы Геб­риддер), жез (Соломон а., Фижи, Жаңы Гви­нея) кенташтары казылып алынат.