КРИПТОН

Кыргыз Энциклопедия жана Терминология Борбору дан
04:28, 6 февраль 2026 карата Dilde (талкуу | салымы) тарабынан жасалган версия
(айырма) ← Мурунку нускасы | Соңку нуска (айырма) | Жаңыраак нускасы → (айырма)
Навигацияга өтүү Издөөгө өтүү

КРИПТО́Н (лат. Kryptonum), Kr – элементтер­дин мезгилдик системасынын VIII тобунда орун алган химиялык элемент. Асыл газдарга кирет, атомдук номери 36, атомдук массасы 83,80. 1898-ж. англиялык химиктер У. Рам­зай менен М.Траверс ачкан. Криптон түссүз, жытсыз газ.
Атмосферада 3.10–4% болот (көлөм боюнча). Криптон 6 изо­топтун аралашмасынан турат: окистенүү дара­жасы +2. Криптондун молекуласы бир атомдон ту­рат. Тыгыздыгы 3,745 г/л3, эрүү t – 157,1°С, кай­ноо t –153,2°С. Суюк абалындагы тыгыздыгы 2,472 г/см3, ал эми катуу абалында 3,100 г/см3. Катуу криптон кубдук кристаллдык торчону, суу жана органикалык заттар менен клатраттарды пайда кылат. Криптондун фтор (KrF2), фенол, хлороформ ж. б. менен бирикмелери алынган. К. өндүрүштө абадан алынат. 85Kr радиоактивдүү изотобун Failed to parse (SVG (MathML can be enabled via browser plugin): Invalid response ("Math extension cannot connect to Restbase.") from server "https://wikimedia.org/api/rest_v1/":): {\displaystyle \beta} –-нурун алуучу булак катары медицинада, индикатор катары коррозияны изилдөөдө ж. б-да колдо­нулат. Андан сырткары криптон электр вакуум тех­никасында, ысытылып жарык берүүчү лампа­ларды, түстүү жарнама түтүктөрүн (ак түс) тол­турууда да колдонулат. Кᒰриптон болоттон жасалган баллондо 5–10 МПа басым астында сакталат.