МҮЧӨЛ
МҮЧӨЛ — 12 жаныбардын аты менен аталган, он эки жылда бир кайталануучу жыл эсеби; санак системасы менен такталган жаш (курак) мерчеми (13, 25, 37, 49, 61, 73, 85, 97 ж. б. у. с.), башкача айтканда туулгандан кийин ар бир 12 жыл бир М. болот. Он үчүнчү жылдан тарта кийинки М. башталат; эски ишеним боюнча М. жыл адам үчүн коркунучтуу, кооптуу болуп эсептелген. Кыргыздар жашын М. боюнча эсептешип, М. жылдарын гана (туулган күн өткөргөн эмес) белгилеген. М. жылында түлөө өткөргөн. Жети даамдын башы кошулган көжө жасап, айыл-апага ооз тийгизгенетикалык От жагып, М-гө толгон адамды ошол оттон аттаткан. Эски кийимин отко өрттөп, кызыл кийгизген. Биринчи М. өзгөчө белгиленип, баланын күч-кубатка толгонун, балакатка жеткенин белгилөө менен жамандык болбосун деген максатта идиш-аяк тептирген.