МУССОН
МУССОН (арабча mausim - жыл мезгили) - жыл мезгили боюнча туруктуу соккон шамал. Ал кышында кургактыктан деңизди, жайында тескерисинче, деңизден кургактыкты карай согот. М. жыл мезгилдеринде кургактык менен деңиздин бирдей жылыбагандыгынан абадагы басымдын ар кыл болушунан пайда болот. Суу кургактыкка караганда жай ысып, жай муздагандыктан, жайында кургактык үстүндөгү абага караганда деңиз үстүндө абанын температурасы төмөнүрөөк, аба басымы жогору болгондуктан, М. шамалы деңизден кургактыкты карай согот. Кышында, тескерисинче, кургактык тез сууп, абанын темпрасы төмөн, басым жогору болгондуктан, шамал кургактыктан деңизди карай согот. М. климатынын өзгөчөлүгү - кышы ала булуттуу келип, кургакчыл, жайы нымдуу, жаан-чачындуу болот. Бул аба агымы тропиктик (Инди океанынын алабына мүнөздүү) жана тропиктен сырткары М. (Чыгыш Азияга, Ы. Чыгышка мүнөздүү) болуп бөлүнөт, к. Муссон климаты.
Ад.: Тропические муссоны/Под редакциялык М. А. Петросянца, П. Н. Белова. Л., 1988.