МЕТЕОРИТТЕР

МЕТЕОРИТТЕР - Кун системасындагы майда планеталардын өз ара кагылышуусунда пайда болуп, Жерге түшкөн темир жана таш сыныкта­ры; метеор тулкуларынын атм-рага киргенде, толук талкаланбай жер бетине түшкөн кал­дыктары. Жерге бир суткада түшкөн М. менен алардын чаңдары 10 тга жетет. М-дин салмагы гдын үлүшүнөн ондогон тга чейин жетет. Өтө кичине өлчөмдөгү М. микрометеориттер деп ата­лып, салмагы 8-12 гга жетет жана атм-га анча чоң эмес ылдамдык менен кирет. Мындай шартта да жалпы М-дин 25%и гана Жерге чейин жетет жана географиялык аймагына жараша ат берилет. Таш М-дин массасы 100 гдан 1500 гга жетип,

кура­мында 47% кычкылтек, 21% кремний, 16% темир, 14% магний жана 2% башка химиялык эле­менттер болот, ал эми темир М-дин өлчөмү бир канча гдан 20 миң гдан ашып, курамы 91% те­мир, 8% никель, 0,5% кобальт, жез, фосфор, күкүрт жана кремнийден турары аныкталган. Чоң М. Жер бетинде кратерлерди пайда кылат жана кагылышуудан талкаланат. М. астероид кал­дыктарынын орбитасы Жердики менен кесилиш­кен учурда келип түшөт. М-ди Жердин жасал­ма жандоочуларына орнотулган атайы прибор­лор гана каттайт.

Ад.: Додд Р. Т. Метеориты: Петрология и геохимия. М., 1986.