ЛИПИДДЕР: нускалардын айырмасы

Кыргыз Энциклопедия жана Терминология Борбору дан
Навигацияга өтүү Издөөгө өтүү
vol5_>KadyrM
No edit summary
vol5_>KadyrM
No edit summary
1-сап: 1-сап:
<p anomaly-ttl-fixed="True"><strong data-text-type="type_1_article_title">ЛИПИДДЕР </strong>(Нроэ - май) - тирүү клеткалардын курамындагы тиричилик процессинде маанилүү ролго ээ май сымал заттар. Л. биол. мембрана­нын курамына кирип, клетканын өткөргүчтү­гүнө, ферменттердин активдүүлугүнө таасирин тийгизет, нерв импульсунун берилишине, бул­чуңдардын жыйрылышына, клеткалардын өз ара байланышын түзүүгө <abbr data-short="ж-а" data-full="жана" data-extended="true">жана</abbr> иммунндук-<abbr data-short="хим." data-full="химиялык" data-extended="true">химиялык</abbr> процесстерге катышат. <abbr data-short="О. эле" data-full="Ошондой эле" data-extended="true">Ошондой эле</abbr> энергия топтоо, жылуулукту сактоо, <abbr data-short="мех." data-full="механикалык" data-extended="true">механикалык</abbr> таасирлерден коргоо ж. б. функцияларды аткарат. Л-дин көпчүлүгу - май <abbr data-short="к-та" data-full="кислота" data-extended="true">кислота</abbr>ларынын, спирттердин же альдегиддер­дин туундулары. Алар <abbr data-short="хим." data-full="химиялык" data-extended="true">химиялык</abbr> курамына жараша жөнөкөй <abbr data-short="ж-а" data-full="жана" data-extended="true">жана</abbr> татаал болуп бөлүнөт. Молекула­сы май <abbr data-short="к-та" data-full="кислота" data-extended="true">кислота</abbr>сынын же альдегиддердин <abbr data-short="ж-а" data-full="жана" data-extended="true">жана</abbr> спирт­тердин калдыктарыңан турган жөнөкөй Л. (май, мом ж. б.), ал эми курамында фосфоли­пиддер, гликолипиддер <abbr data-short="ж-а" data-full="жана" data-extended="true">жана</abbr> көп атомдуу спирт­тердин калдыктары барлар т а т а а л Л. деп аталат. Л-ге стериндер, хинондор, терпендер да кирет. Л. сууда начар, петролей эфири, бензол ж. б-да жакшыраак эрүүчү беттик активдүү зат­тар. Организмде липазанын таасири <abbr data-short="м-н" data-full="менен" data-extended="true">менен</abbr> фер­менттик ажыроого учурайт.</p>
<p anomaly-ttl-fixed="True"><strong data-text-type="type_1_article_title">ЛИПИДДЕР </strong>(Нроэ - май) - тирүү клеткалардын курамындагы тиричилик процессинде маанилүү ролго ээ май сымал заттар. Л. биол. мембрана­нын курамына кирип, клетканын өткөргүчтү­гүнө, ферменттердин активдүүлугүнө таасирин тийгизет, нерв импульсунун берилишине, бул­чуңдардын жыйрылышына, клеткалардын өз ара байланышын түзүүгө <abbr data-short="ж-а" data-full="жана" data-extended="true" data-static="true">жана</abbr> иммунндук-<abbr data-short="хим." data-full="химиялык" data-extended="true" data-static="true">химиялык</abbr> процесстерге катышат. <abbr data-short="О. эле" data-full="Ошондой эле" data-extended="true" data-static="true">Ошондой эле</abbr> энергия топтоо, жылуулукту сактоо, <abbr data-short="мех." data-full="механикалык" data-extended="true" data-static="true">механикалык</abbr> таасирлерден коргоо ж. б. функцияларды аткарат. Л-дин көпчүлүгу - май <abbr data-short="к-та" data-full="кислота" data-extended="true" data-static="true">кислота</abbr>ларынын, спирттердин же альдегиддер­дин туундулары. Алар <abbr data-short="хим." data-full="химиялык" data-extended="true" data-static="true">химиялык</abbr> курамына жараша жөнөкөй <abbr data-short="ж-а" data-full="жана" data-extended="true" data-static="true">жана</abbr> татаал болуп бөлүнөт. Молекула­сы май <abbr data-short="к-та" data-full="кислота" data-extended="true" data-static="true">кислота</abbr>сынын же альдегиддердин <abbr data-short="ж-а" data-full="жана" data-extended="true" data-static="true">жана</abbr> спирт­тердин калдыктарыңан турган жөнөкөй Л. (май, мом ж. б.), ал эми курамында фосфоли­пиддер, гликолипиддер <abbr data-short="ж-а" data-full="жана" data-extended="true" data-static="true">жана</abbr> көп атомдуу спирт­тердин калдыктары барлар т а т а а л Л. деп аталат. Л-ге стериндер, хинондор, терпендер да кирет. Л. сууда начар, петролей эфири, бензол ж. б-да жакшыраак эрүүчү беттик активдүү зат­тар. Организмде липазанын таасири <abbr data-short="м-н" data-full="менен" data-extended="true" data-static="true">менен</abbr> фер­менттик ажыроого учурайт.</p>


[[Category:5-том,_50-100_бб]]
[[Category:5-том,_50-100_бб]]

15 октябрь 2026, саат 10:45 учурдагы нуска

ЛИПИДДЕР (Нроэ - май) - тирүү клеткалардын курамындагы тиричилик процессинде маанилүү ролго ээ май сымал заттар. Л. биол. мембрана­нын курамына кирип, клетканын өткөргүчтү­гүнө, ферменттердин активдүүлугүнө таасирин тийгизет, нерв импульсунун берилишине, бул­чуңдардын жыйрылышына, клеткалардын өз ара байланышын түзүүгө жана иммунндук-химиялык процесстерге катышат. Ошондой эле энергия топтоо, жылуулукту сактоо, механикалык таасирлерден коргоо ж. б. функцияларды аткарат. Л-дин көпчүлүгу - май кислоталарынын, спирттердин же альдегиддер­дин туундулары. Алар химиялык курамына жараша жөнөкөй жана татаал болуп бөлүнөт. Молекула­сы май кислотасынын же альдегиддердин жана спирт­тердин калдыктарыңан турган жөнөкөй Л. (май, мом ж. б.), ал эми курамында фосфоли­пиддер, гликолипиддер жана көп атомдуу спирт­тердин калдыктары барлар т а т а а л Л. деп аталат. Л-ге стериндер, хинондор, терпендер да кирет. Л. сууда начар, петролей эфири, бензол ж. б-да жакшыраак эрүүчү беттик активдүү зат­тар. Организмде липазанын таасири менен фер­менттик ажыроого учурайт.