КАРБОНАТТАР: нускалардын айырмасы
No edit summary |
No edit summary |
||
| 1 сап: | 1 сап: | ||
<b type='title'>КАРБОНАТТАР – </b>көмүр кислотасынын (Н<sub>2</sub>СО<sub>3</sub>) туз­дары. Алар орто (К<sub>2</sub>СО<sub>3</sub>, Na<sub>2</sub>СО<sub>3</sub>, СаСО<sub>3</sub>), кыч­кыл (КНСО<sub>3</sub>) ж-а негиздик [Сu(ОН)<sub>2</sub>СО<sub>3</sub>] болуп бөлүнөт. Щелоч ж-а щелочтуу жер металлда­рын, аммоний ж-а таллийдин орто карбонаттары гана сууда эрийт. Эритмелери негиздик касиетке ээ. Карбонаттар ысытуудан ажырайт. Мисалы, CaCO<sub>3</sub>=СаО+CO<sub>2</sub>. Гидрокарбонаттар ысытканда, орто карбонаттарга айла­нат: 2NaНСО<sub>3</sub>=Na<sub>2</sub>СО<sub>3</sub>+Н<sub>2</sub>О+СО<sub>2</sub>. Жаратылыш­та орто карбонаттар кеңири таралган. Zn, Рb, Сu, Fе ж. б. сыяктуу металлдардын карбонаттары – баалуу металл кендери. Алардын ичинен СаСО<sub>3 </sub>– кальцит, МgСО<sub>3 </sub>– магнезит ж. б. курулушта, химия өнөр жайында, отко чыдамдуу материалдарды алуу­да колдонулат. Синтезделген карбонаттардан сода (Nа<sub>2</sub>СО<sub>3 </sub>ж-а NaНСО<sub>3</sub>) техникада кеңири колдонулат. Гид­рокарбонаттар буфердик зат болуу м-н физиологиялык мааниси да чоң. Карбонаттар жаратылышта минералдар түрүндө кеңири таралган. Алардын негизгиле­ри: кальцит СаСО<sub>3</sub>, магнезит МgСО<sub>3</sub>, сидерит FеСО<sub>3</sub>, родохрозит МnСО<sub>3</sub>, смитсонит ZпСО<sub>3</sub>; | <b type='title'>КАРБОНАТТАР – </b>көмүр кислотасынын (Н<sub>2</sub>СО<sub>3</sub>) туз­дары. Алар орто (К<sub>2</sub>СО<sub>3</sub>, Na<sub>2</sub>СО<sub>3</sub>, СаСО<sub>3</sub>), кыч­кыл (КНСО<sub>3</sub>) ж-а негиздик [Сu(ОН)<sub>2</sub>СО<sub>3</sub>] болуп бөлүнөт. Щелоч ж-а щелочтуу жер металлда­рын, аммоний ж-а таллийдин орто карбонаттары гана сууда эрийт. Эритмелери негиздик касиетке ээ. Карбонаттар ысытуудан ажырайт. Мисалы, CaCO<sub>3</sub>=СаО+CO<sub>2</sub>. Гидрокарбонаттар ысытканда, орто карбонаттарга айла­нат: 2NaНСО<sub>3</sub>=Na<sub>2</sub>СО<sub>3</sub>+Н<sub>2</sub>О+СО<sub>2</sub>. Жаратылыш­та орто карбонаттар кеңири таралган. Zn, Рb, Сu, Fе ж. б. сыяктуу металлдардын карбонаттары – баалуу металл кендери. Алардын ичинен СаСО<sub>3 </sub>– кальцит, МgСО<sub>3 </sub>– магнезит ж. б. курулушта, химия өнөр жайында, отко чыдамдуу материалдарды алуу­да колдонулат. Синтезделген карбонаттардан сода (Nа<sub>2</sub>СО<sub>3 </sub>ж-а NaНСО<sub>3</sub>) техникада кеңири колдонулат. Гид­рокарбонаттар буфердик зат болуу м-н физиологиялык мааниси да чоң. Карбонаттар жаратылышта минералдар түрүндө кеңири таралган. Алардын негизгиле­ри: кальцит СаСО<sub>3</sub>, магнезит МgСО<sub>3</sub>, сидерит FеСО<sub>3</sub>, родохрозит МnСО<sub>3</sub>, смитсонит ZпСО<sub>3</sub>; | ||
витерит ВаСО<sub>3</sub>, стронцианит SrСО<sub>3</sub>, церуссит РbСО<sub>3 </sub>ж. б. Карбонаттар ачык түстө; жез карбонаты гана жашыл-көгүлтүр түстө болот. Бардык карбонаттар туз ж-а азот кислотасы м-н кошулганда <i>көмүр кычкыл газын</i> бөлүп чыгарат. Негизги өкүлдөрү (каль­цит, доломит, сидерит) чөкмө түрүндө деңиз | витерит ВаСО<sub>3</sub>, стронцианит SrСО<sub>3</sub>, церуссит РbСО<sub>3 </sub>ж. б. Карбонаттар ачык түстө; жез карбонаты гана жашыл-көгүлтүр түстө болот. Бардык карбонаттар туз ж-а азот кислотасы м-н кошулганда <i>көмүр кычкыл газын</i> бөлүп чыгарат. Негизги өкүлдөрү (каль­цит, доломит, сидерит) чөкмө түрүндө деңиз түбүндө пайда болот да, калың катмарларды түзөт. Карбонаттар Кыргызстанда өтө көп, негизинен химия, це­мент өнөр жай үчүн сырьё ж-а курулуш материалы (акиташ, мрамор) катары колдонулат. | ||
[[Категория:4-том, 101-153 бб]] | [[Категория:4-том, 101-153 бб]] | ||
08:53, 15 Июнь (Кулжа) 2026 -га соңку нускасы
КАРБОНАТТАР – көмүр кислотасынын (Н2СО3) туздары. Алар орто (К2СО3, Na2СО3, СаСО3), кычкыл (КНСО3) ж-а негиздик [Сu(ОН)2СО3] болуп бөлүнөт. Щелоч ж-а щелочтуу жер металлдарын, аммоний ж-а таллийдин орто карбонаттары гана сууда эрийт. Эритмелери негиздик касиетке ээ. Карбонаттар ысытуудан ажырайт. Мисалы, CaCO3=СаО+CO2. Гидрокарбонаттар ысытканда, орто карбонаттарга айланат: 2NaНСО3=Na2СО3+Н2О+СО2. Жаратылышта орто карбонаттар кеңири таралган. Zn, Рb, Сu, Fе ж. б. сыяктуу металлдардын карбонаттары – баалуу металл кендери. Алардын ичинен СаСО3 – кальцит, МgСО3 – магнезит ж. б. курулушта, химия өнөр жайында, отко чыдамдуу материалдарды алууда колдонулат. Синтезделген карбонаттардан сода (Nа2СО3 ж-а NaНСО3) техникада кеңири колдонулат. Гидрокарбонаттар буфердик зат болуу м-н физиологиялык мааниси да чоң. Карбонаттар жаратылышта минералдар түрүндө кеңири таралган. Алардын негизгилери: кальцит СаСО3, магнезит МgСО3, сидерит FеСО3, родохрозит МnСО3, смитсонит ZпСО3; витерит ВаСО3, стронцианит SrСО3, церуссит РbСО3 ж. б. Карбонаттар ачык түстө; жез карбонаты гана жашыл-көгүлтүр түстө болот. Бардык карбонаттар туз ж-а азот кислотасы м-н кошулганда көмүр кычкыл газын бөлүп чыгарат. Негизги өкүлдөрү (кальцит, доломит, сидерит) чөкмө түрүндө деңиз түбүндө пайда болот да, калың катмарларды түзөт. Карбонаттар Кыргызстанда өтө көп, негизинен химия, цемент өнөр жай үчүн сырьё ж-а курулуш материалы (акиташ, мрамор) катары колдонулат.