«МАЖМУ-АТ-ТАВАРИХ»: нускалардын айырмасы

Кыргыз Энциклопедия жана Терминология Борбору дан
Навигацияга өтүү Издөөгө өтүү
vol5_>KadyrM
No edit summary
No edit summary
 
1-сап: 1-сап:
<p>
<p>
<strong data-text-type="type_1_article_title">«МАЖМУ-АТ-ТАВАРИХ», </strong>«Т а р ы х т а р ж ы й н а­г ы» — 1495-<abbr data-short="ж." data-full="жылы" data-extended="true" data-static="false" data-review="true">жылы</abbr> фарсы тилинде жазылган <em>Сайф ад-Дин Аксыкентинин</em> чыгармасы. Автор бул эмгекти жазып бүтө электе каза болуп, аны уулу Нур-Мухаммед (Норуз-Мухаммед) аягына чыгар­ган. Азыркы учурда «М. а. т-тин» үч көчүрмөсү белгилүү. Биринчиси Ленинград (азыркы Санкт­Петербург) <abbr data-short="мамл." data-full="мамлекеттик" data-extended="true">мамлекеттик</abbr> <abbr data-short="ун-т" data-full="университет" data-extended="true">университет</abbr>инин китепканасынан та­былган <abbr data-short="ж-а" data-full="жана" data-extended="true">жана</abbr> А. Т. Тагиржанов тарабынан изил­денип, жарык көргөн (1959); экинчиси Наман­ган уездинин Ширкент кыш-нда жашаган Жаг­ды кожо деген кишиде болгон. Аны В. <em>Каллаур </em>таап, алгач ага 1899-<abbr data-short="ж." data-full="жылы" data-extended="true" data-static="false" data-review="true">жылы</abbr> 11-марттагы Орус ар­хеол. коомунун жыйынында В. <em>Бартолъд</em> </p>
<strong data-text-type="type_1_article_title">«МАЖМУ-АТ-ТАВАРИХ», </strong>«Т а р ы х т а р ж ы й н а­г ы» — 1495-<abbr data-short="ж." data-full="жылы" data-extended="true" data-static="false" data-review="true">жылы</abbr> фарсы тилинде жазылган <em>Сайф ад-Дин Аксыкентинин</em> чыгармасы. Автор бул эмгекти жазып бүтө электе каза болуп, аны уулу Нур-Мухаммед (Норуз-Мухаммед) аягына чыгар­ган. Азыркы учурда «М. а. т-тин» үч көчүрмөсү белгилүү. Биринчиси Ленинград (азыркы Санкт­Петербург) <abbr data-short="мамл." data-full="мамлекеттик" data-extended="true">мамлекеттик</abbr> <abbr data-short="ун-т" data-full="университет" data-extended="true">университет</abbr>инин китепканасынан та­былган <abbr data-short="ж-а" data-full="жана" data-extended="true">жана</abbr> А. Т. Тагиржанов тарабынан изил­денип, жарык көргөн (1959); экинчиси Наман­ган уездинин Ширкент кыш-нда жашаган Жаг­ды кожо деген кишиде болгон. Аны В. <em>Каллаур </em>таап, алгач ага 1899-<abbr data-short="ж." data-full="жылы" data-extended="true" data-static="false" data-review="true">жылы</abbr> 11-марттагы Орус ар­хеол. коомунун жыйынында В. <em>Бартолъд</em> </p>
<p>мүнөз­дөмө берген. Тышкы белгилери <abbr data-short="ж-а" data-full="жана" data-extended="true">жана</abbr> жазуу ык­масына карап, аны 18-к-дын аягы-19-к-дын башында көчүрүлгөн деп болжолдоого болот. Кийинчерээк окумуштуу В. А. Ромодин изилде­ген, азыр Россия ИАнын Азия элдери <abbr data-short="ин-т" data-full="институт" data-extended="true">институт</abbr>унда сакталып турат; 3-көчүрмөсүн Ала-Бука р-нун­дагы Баймак айылынын тургуну Н. <em>Жайлоо­баев</em> Кыргыз ССР ИАнын Кол жазмалар фон­дусуна тапшырган (1968). «М. а. т-те» Фергана <abbr data-short="ж-а" data-full="жана" data-extended="true">жана</abbr> Тянь-Шанда жашаган кыргыздар <abbr data-short="м-н" data-full="менен" data-extended="true">менен</abbr> кып­чактарга тиешелүү уламыштар, «Манас» эпосу­нан бир нече эпизоддор айтылат. <abbr data-short="О. эле" data-full="Ошондой эле" data-extended="true">Ошондой эле</abbr> бул эм­гекте 12-к-да же 1127-<abbr data-short="ж." data-full="жылы" data-extended="true" data-static="false" data-review="true">жылы</abbr> кыргыздар <em>оң канат </em>(Лур-хан), <em>сол канатка</em> (Лур-бузург) бөлүнүп, түпкү атасы <em>Аналхак</em> болгону, андан <em>Ак уулга </em>чейин 15 ата, <em>Куу уулга</em> чейин 20 ата өткөнү тууралуу кабар берет. Ак уулдун эки уулу - <em>Отуз уул</em> <abbr data-short="ж-а" data-full="жана" data-extended="true">жана</abbr> <em>Булгачы</em> [Салус-бек Бул(а)гачы] оң ка­нат аталып, отуз уулдан адигине, <em>муңгуш</em> (мунг­куш), <em>карабагыш,</em> тагай, булгачыдан <em>бостон, тейит, жоо кесек, дөөлөс, кыдырша</em> (Хыдыр­шах), <em>каңды;</em> сол канатка <em>саруу, кушчу (лалым кушчу), мундуз</em> (ай баш мундуз), <em>басыз, чоң ба­гыш, кытай</em> (сунжек хытай) уруулары кирип, кезегинде ал уруулардын да генеалогиясы бе­рилген.</p>
мүнөз­дөмө берген. Тышкы белгилери <abbr data-short="ж-а" data-full="жана" data-extended="true">жана</abbr> жазуу ык­масына карап, аны 18-к-дын аягы-19-к-дын башында көчүрүлгөн деп болжолдоого болот. Кийинчерээк окумуштуу В. А. Ромодин изилде­ген, азыр Россия ИАнын Азия элдери <abbr data-short="ин-т" data-full="институт" data-extended="true">институт</abbr>унда сакталып турат; 3-көчүрмөсүн Ала-Бука р-нун­дагы Баймак айылынын тургуну Н. <em>Жайлоо­баев</em> Кыргыз ССР ИАнын Кол жазмалар фон­дусуна тапшырган (1968). «М. а. т-те» Фергана <abbr data-short="ж-а" data-full="жана" data-extended="true">жана</abbr> Тянь-Шанда жашаган кыргыздар <abbr data-short="м-н" data-full="менен" data-extended="true">менен</abbr> кып­чактарга тиешелүү уламыштар, «Манас» эпосу­нан бир нече эпизоддор айтылат. <abbr data-short="О. эле" data-full="Ошондой эле" data-extended="true">Ошондой эле</abbr> бул эм­гекте 12-к-да же 1127-<abbr data-short="ж." data-full="жылы" data-extended="true" data-static="false" data-review="true">жылы</abbr> кыргыздар <em>оң канат </em>(Лур-хан), <em>сол канатка</em> (Лур-бузург) бөлүнүп, түпкү атасы <em>Аналхак</em> болгону, андан <em>Ак уулга </em>чейин 15 ата, <em>Куу уулга</em> чейин 20 ата өткөнү тууралуу кабар берет. Ак уулдун эки уулу - <em>Отуз уул</em> <abbr data-short="ж-а" data-full="жана" data-extended="true">жана</abbr> <em>Булгачы</em> [Салус-бек Бул(а)гачы] оң ка­нат аталып, отуз уулдан адигине, <em>муңгуш</em> (мунг­куш), <em>карабагыш,</em> тагай, булгачыдан <em>бостон, тейит, жоо кесек, дөөлөс, кыдырша</em> (Хыдыр­шах), <em>каңды;</em> сол канатка <em>саруу, кушчу (лалым кушчу), мундуз</em> (ай баш мундуз), <em>басыз, чоң ба­гыш, кытай</em> (сунжек хытай) уруулары кирип, кезегинде ал уруулардын да генеалогиясы бе­рилген.
 
Ад.: Тарыхтар жыйнагы («Мажму-ат-таварих»), /Которгондор: М. Досболов, 0. Сооронов. Б., 1996.


[[Category:5-том,_101-200_бб]]
[[Category:5-том,_101-200_бб]]

20 ноябрь 2026, саат 09:35 учурдагы соңку нуска

«МАЖМУ-АТ-ТАВАРИХ», «Т а р ы х т а р ж ы й н а­г ы» — 1495-жылы фарсы тилинде жазылган Сайф ад-Дин Аксыкентинин чыгармасы. Автор бул эмгекти жазып бүтө электе каза болуп, аны уулу Нур-Мухаммед (Норуз-Мухаммед) аягына чыгар­ган. Азыркы учурда «М. а. т-тин» үч көчүрмөсү белгилүү. Биринчиси Ленинград (азыркы Санкт­Петербург) мамлекеттик университетинин китепканасынан та­былган жана А. Т. Тагиржанов тарабынан изил­денип, жарык көргөн (1959); экинчиси Наман­ган уездинин Ширкент кыш-нда жашаган Жаг­ды кожо деген кишиде болгон. Аны В. Каллаур таап, алгач ага 1899-жылы 11-марттагы Орус ар­хеол. коомунун жыйынында В. Бартолъд

мүнөз­дөмө берген. Тышкы белгилери жана жазуу ык­масына карап, аны 18-к-дын аягы-19-к-дын башында көчүрүлгөн деп болжолдоого болот. Кийинчерээк окумуштуу В. А. Ромодин изилде­ген, азыр Россия ИАнын Азия элдери институтунда сакталып турат; 3-көчүрмөсүн Ала-Бука р-нун­дагы Баймак айылынын тургуну Н. Жайлоо­баев Кыргыз ССР ИАнын Кол жазмалар фон­дусуна тапшырган (1968). «М. а. т-те» Фергана жана Тянь-Шанда жашаган кыргыздар менен кып­чактарга тиешелүү уламыштар, «Манас» эпосу­нан бир нече эпизоддор айтылат. Ошондой эле бул эм­гекте 12-к-да же 1127-жылы кыргыздар оң канат (Лур-хан), сол канатка (Лур-бузург) бөлүнүп, түпкү атасы Аналхак болгону, андан Ак уулга чейин 15 ата, Куу уулга чейин 20 ата өткөнү тууралуу кабар берет. Ак уулдун эки уулу - Отуз уул жана Булгачы [Салус-бек Бул(а)гачы] оң ка­нат аталып, отуз уулдан адигине, муңгуш (мунг­куш), карабагыш, тагай, булгачыдан бостон, тейит, жоо кесек, дөөлөс, кыдырша (Хыдыр­шах), каңды; сол канатка саруу, кушчу (лалым кушчу), мундуз (ай баш мундуз), басыз, чоң ба­гыш, кытай (сунжек хытай) уруулары кирип, кезегинде ал уруулардын да генеалогиясы бе­рилген.

Ад.: Тарыхтар жыйнагы («Мажму-ат-таварих»), /Которгондор: М. Досболов, 0. Сооронов. Б., 1996.