МИТОЗ: нускалардын айырмасы
vol5_>KadyrM No edit summary |
м (1 версия) |
||
| 1-сап: | 1-сап: | ||
<p> | <p> | ||
<strong data-text-type="type_1_article_title">МИТОЗ </strong>(<abbr data-short="гр." data-full="грекче" data-extended="true">грекче</abbr> mitos - жипче), к ы й ы р б ө л үн ү ү - эукариот клеткалардын негизги бөлүнүү жолу. Бөлүнгөн жаш клеткаларга <abbr data-short="ген." data-full="генетикалык" data-extended="true">генетикалык</abbr> материалдардын бирдей бөлүштүрүлүшүн <abbr data-short="ж-а" data-full="жана" data-extended="true">жана</abbr> бир катар клетка муундарында сакталышын камсыз | <strong data-text-type="type_1_article_title">МИТОЗ </strong>(<abbr data-short="гр." data-full="грекче" data-extended="true">грекче</abbr> mitos - жипче), к ы й ы р б ө л үн ү ү - эукариот клеткалардын негизги бөлүнүү жолу. Бөлүнгөн жаш клеткаларга <abbr data-short="ген." data-full="генетикалык" data-extended="true">генетикалык</abbr> материалдардын бирдей бөлүштүрүлүшүн <abbr data-short="ж-а" data-full="жана" data-extended="true">жана</abbr> бир катар клетка муундарында сакталышын камсыз кылат. М-до клеткадагы <abbr data-short="ген." data-full="генетикалык" data-extended="true">генетикалык</abbr> материал эки эсе көбөйөт да, бөлүнүүдөн пайда болгон эки жаш клеткага <em>хромосомалар</em> тең бөлүнөт. М-дун узактыгы 1-2 с. Клетка бөлүнүү алдында (интерфазада) синтездөө процесстери ургаалдуу жүрүп, клетканын бөлүнүшүнө керек заттар <abbr data-short="ж-а" data-full="жана" data-extended="true">жана</abbr> энергия топтолот. М. бири бирине өткөн бир нече стадияларга - профаза, прометафаза, метафаза, анафаза <abbr data-short="ж-а" data-full="жана" data-extended="true">жана</abbr> телофазага бөлүнөт. П р о ф аз а д а узун, ичке жипче түрүндөгү хромосомалар жыйналып, спиралдашат, ядрочолор ажырайт, <em>транскрипциянын</em> активдүүлүгү төмөндөйт (профазанын аягында РНКнын синтези токтойт) <abbr data-short="ж-а" data-full="жана" data-extended="true">жана</abbr> бөлүнүү түйдөгү калыптана баш-</p> | ||
<p> | <p> | ||
<em> </em> | <em> </em> | ||
1 ноябрь 2026, саат 19:46 учурдагы нуска
МИТОЗ (грекче mitos - жипче), к ы й ы р б ө л үн ү ү - эукариот клеткалардын негизги бөлүнүү жолу. Бөлүнгөн жаш клеткаларга генетикалык материалдардын бирдей бөлүштүрүлүшүн жана бир катар клетка муундарында сакталышын камсыз кылат. М-до клеткадагы генетикалык материал эки эсе көбөйөт да, бөлүнүүдөн пайда болгон эки жаш клеткага хромосомалар тең бөлүнөт. М-дун узактыгы 1-2 с. Клетка бөлүнүү алдында (интерфазада) синтездөө процесстери ургаалдуу жүрүп, клетканын бөлүнүшүнө керек заттар жана энергия топтолот. М. бири бирине өткөн бир нече стадияларга - профаза, прометафаза, метафаза, анафаза жана телофазага бөлүнөт. П р о ф аз а д а узун, ичке жипче түрүндөгү хромосомалар жыйналып, спиралдашат, ядрочолор ажырайт, транскрипциянын активдүүлүгү төмөндөйт (профазанын аягында РНКнын синтези токтойт) жана бөлүнүү түйдөгү калыптана баш-
тайт. Бөлүнүү түйдөгү центриолдун катышуусу менен (жаныбар жана кээ бир жөнөкөй түзүлүштүү өсүмдүк клеткасында)' же аларсыз эле (татаал түзүлүштүү өсүмдүк жана кээ бир жөнөкөйлөрдүн клеткасында) М-дун аппаратын түзүү аркылуу пайда болот. Прометафазада ядро кабыгы бөлүктөргө ажырап, клетканын борбордук бөлүгүн карай хромосомалардын иретсиз
кыймылы башталат. «Жабык» М-до ядро кабыгы М-дун бүт жүрүшүндө сакталат. Метафазад а бөлүнүү түйдөгүнүн калыптанышы аяктайт. Хромосомалардын кыймылы токтойт, алар экватордук эбелекти пайда кылуу менен түйдөктүн ортосунда кырка тизилет. Интерфазага салыштырганда, белок синтези 20-30% төмөндөйт. АнафазаМ-дун эң кыска стадиясы. Анда хромосомалар эки топко ажырап, клетканын карама-каршы уюлдарында жайгашат. Т е л оф а з а хромосомалардын кыймылы токтогондон жаш ядронун түзүлүшүнө чейин созулат. Ядро кабыгы пайда болуп, ядрочолор калыптанат. Бул процесстер менен бир мезгилде клетканы тең экиге бөлгөн кабык-тосмо (өсүмдүктө) же мембрана (жаныбарда) да калыптанат. Пайда болгон клеткалар интерфаза абалына өтөт, ошондой эле к. Амитоз, Мейоз.