МЕНДЕЛИЗМ: нускалардын айырмасы
Навигацияга өтүү
Издөөгө өтүү
vol5_>KadyrM No edit summary |
vol5_>KadyrM No edit summary |
||
| 1-сап: | 1-сап: | ||
<p> | <p> | ||
<strong data-text-type="type_1_article_title">МЕНДЕЛИЗМ — </strong> | <strong data-text-type="type_1_article_title">МЕНДЕЛИЗМ — </strong> | ||
<em>генетиканын</em> негизин түзүүчү организмдин <em>тукум куугучтук</em> закон ченемдүүлүгү <abbr data-short="ж-дө" data-full="жөнүндө" data-extended="true">жөнүндө</abbr>гү окуу. М. негизинен аргындар <abbr data-short="ж-а" data-full="жана" data-extended="true">жана</abbr> алардын тукумун гибриддөө ыкмасы <abbr data-short="м-н" data-full="менен" data-extended="true">менен</abbr> эксперименттик анализге таянат. Бул ыкманы алгачкы болуп Г. <em>Мендель</em> 1865-<abbr data-short="ж." data-full="жылы" data-extended="true" data-static="false" data-review="true">жылы</abbr> сунуш кылган, ал эми «М.» терминин 1905-<abbr data-short="ж." data-full="жылы" data-extended="true" data-static="false" data-review="true">жылы</abbr> Р. Пеннет киргизген. М-дин өнүгүшүнө даниялык илимпоз В. Иогансен (1909) ачкан <em>ген, генотип, фенотип</em> түшүнүктөрү, <abbr data-short="о. эле" data-full="ошондой эле" data-extended="true">ошондой эле</abbr> <abbr data-short="амер." data-full="америкалык" data-extended="true">америкалык</abbr> илимпоз У. Сеттон (1902), немис илимпозу Т. Бовери (1902-07) тапкан жыныс клеткаларынын пайда болушу, <em>уруктануу</em> кезинде хромосоманын ажырашы <abbr data-short="ж-а" data-full="жана" data-extended="true">жана</abbr> айкалышы <abbr data-short="ж-дө" data-full="жөнүндө" data-extended="true">жөнүндө</abbr>гү маалыматтар чоң таасир тийгизген, <abbr data-short="о. эле" data-full="ошондой эле" data-extended="true">ошондой эле</abbr> Г. Мендель чаңдаштыруу үчүн буурчактын бир гана таза белгиси бар сортун алып, анда тукум кубалоочу «элементтин» адашпай <abbr data-short="ж-а" data-full="жана" data-extended="true">жана</abbr> жоголбой тургандыгын | <em>генетиканын</em> негизин түзүүчү организмдин <em>тукум куугучтук</em> закон ченемдүүлүгү <abbr data-short="ж-дө" data-full="жөнүндө" data-extended="true">жөнүндө</abbr>гү окуу. М. негизинен аргындар <abbr data-short="ж-а" data-full="жана" data-extended="true">жана</abbr> алардын тукумун гибриддөө ыкмасы <abbr data-short="м-н" data-full="менен" data-extended="true">менен</abbr> эксперименттик анализге таянат. Бул ыкманы алгачкы болуп Г. <em>Мендель</em> 1865-<abbr data-short="ж." data-full="жылы" data-extended="true" data-static="false" data-review="true">жылы</abbr> сунуш кылган, ал эми «М.» терминин 1905-<abbr data-short="ж." data-full="жылы" data-extended="true" data-static="false" data-review="true">жылы</abbr> Р. Пеннет киргизген. М-дин өнүгүшүнө даниялык илимпоз В. Иогансен (1909) ачкан <em>ген, генотип, фенотип</em> түшүнүктөрү, <abbr data-short="о. эле" data-full="ошондой эле" data-extended="true">ошондой эле</abbr> <abbr data-short="амер." data-full="америкалык" data-extended="true">америкалык</abbr> илимпоз У. Сеттон (1902), немис илимпозу Т. Бовери (1902-07) тапкан жыныс клеткаларынын пайда болушу, <em>уруктануу</em> кезинде хромосоманын ажырашы <abbr data-short="ж-а" data-full="жана" data-extended="true">жана</abbr> айкалышы <abbr data-short="ж-дө" data-full="жөнүндө" data-extended="true">жөнүндө</abbr>гү маалыматтар чоң таасир тийгизген, <abbr data-short="о. эле" data-full="ошондой эле" data-extended="true">ошондой эле</abbr> Г. Мендель чаңдаштыруу үчүн буурчактын бир гана таза белгиси бар сортун алып, анда тукум кубалоочу «элементтин» адашпай <abbr data-short="ж-а" data-full="жана" data-extended="true">жана</abbr> жоголбой тургандыгын далилде<abbr data-short="ген." data-full="генетикалык" data-extended="true">генетикалык</abbr> Түрдүү белгиси бар эки организмди чандаштырганда алгачкы муунда бир гана белги басымдуулук кылып (доминант), «көмүскөдө калган» белги (рецессив) кийинки муунда кайталанарын ачкан. Бул пикирин тажрыйба жүзүндө далилдөө <abbr data-short="м-н" data-full="менен" data-extended="true">менен</abbr> катар, Г. Мендель анын сандык катышын да аныктаган. Г. Мендель тукум куугучтуктун факторлорунун табиятын ачып, биологияда <abbr data-short="рев-я" data-full="революция" data-extended="true">революция</abbr> жасаган. М. микроорганизм, тирүү жандыктар, үй айбанаттарынын селекциясынын азыркы ыкмаларынын <abbr data-short="теор." data-full="теориялык" data-extended="true">теориялык</abbr> негизи болуу <abbr data-short="м-н" data-full="менен" data-extended="true">менен</abbr> <abbr data-short="мед." data-full="медициналык" data-extended="true">медициналык</abbr> генетиканын өсүшүнө да көмөк көрсөткөн, к. <em>Генетика, Дарвинизм.</em> | ||
</p> | </p> | ||
[[Category:5-том,_301-400_бб]] | [[Category:5-том,_301-400_бб]] | ||
1 ноябрь 2026, саат 18:00 учурдагы нуска
МЕНДЕЛИЗМ — генетиканын негизин түзүүчү организмдин тукум куугучтук закон ченемдүүлүгү жөнүндөгү окуу. М. негизинен аргындар жана алардын тукумун гибриддөө ыкмасы менен эксперименттик анализге таянат. Бул ыкманы алгачкы болуп Г. Мендель 1865-жылы сунуш кылган, ал эми «М.» терминин 1905-жылы Р. Пеннет киргизген. М-дин өнүгүшүнө даниялык илимпоз В. Иогансен (1909) ачкан ген, генотип, фенотип түшүнүктөрү, ошондой эле америкалык илимпоз У. Сеттон (1902), немис илимпозу Т. Бовери (1902-07) тапкан жыныс клеткаларынын пайда болушу, уруктануу кезинде хромосоманын ажырашы жана айкалышы жөнүндөгү маалыматтар чоң таасир тийгизген, ошондой эле Г. Мендель чаңдаштыруу үчүн буурчактын бир гана таза белгиси бар сортун алып, анда тукум кубалоочу «элементтин» адашпай жана жоголбой тургандыгын далилдегенетикалык Түрдүү белгиси бар эки организмди чандаштырганда алгачкы муунда бир гана белги басымдуулук кылып (доминант), «көмүскөдө калган» белги (рецессив) кийинки муунда кайталанарын ачкан. Бул пикирин тажрыйба жүзүндө далилдөө менен катар, Г. Мендель анын сандык катышын да аныктаган. Г. Мендель тукум куугучтуктун факторлорунун табиятын ачып, биологияда революция жасаган. М. микроорганизм, тирүү жандыктар, үй айбанаттарынын селекциясынын азыркы ыкмаларынын теориялык негизи болуу менен медициналык генетиканын өсүшүнө да көмөк көрсөткөн, к. Генетика, Дарвинизм.