ЛАМА ДОРЖУ

ЛАМА ДОРЖУ Эрдене-Лама-Батур-хунтайши (1726-53) - калмак (ойрот) ханы (1750-53), Кал­даң Серең хандын тун уулу. Күң аялынан туу­луп, эреже б-ча такка отурууга укугу болбогон­дуктан, Калдаң Серен өлгөндө (1745) бийлик Л. Д-нун иниси Цеван Доржуга (Ажа хан) тий­ген (1745-50). Л. Д. 1742-ж. жазында Сары Ман­жы нойон баштаган калмактардын күчү м-н Ташкент ш-н каратып, Кокон, Касан ш-н кур­чоого алган, бирок кокондуктар м-н кыргыз­дардын биргелешкен колунан жеңилип, артка чегинген. 1750-ж. Л. Д. кайрадан Ташкент ш-н басып алууга аракеттенген. Бул учурда Жун­гар хандыгында төңкөрүш болуп, Цеван Дор­жунун көзү оюлуп, сүргүнгө айдалгандыктан, Л. Д. Жунгарияга шашылыш кайтып, Эрдене Баатыр деген ат м-н өзүн хан жарыялаган. Би­рок калмактар аны хан катары тааныган эмес. Аталаш туутандары (Дабачы, Амурсана) ж-а ай­рым нойондор ага каршы чыгышкан. Мындай абал Жунгар хандыгынын алсырашына түрткү болгон. Дабачы 1753-ж. январда Л. Д-га капы­сынан кол салып өлтүрүп, такка өзү отурган.

Ад.: Златкин И. Я. История Джунгарского ханства (1635-1758 гг.). 2-е изд. М„ 1983; Моисеев В. А. Джунгарское ханство и казахи (17-18 вв.). А„ 1991; Сапаралиев Д. Взаимоотношения кыргызского народа с русскими и соседними народами в XVIII веке. Б„ 1995. , Э. Турганбаев.