КӨГАРТ ӨРӨӨНҮ: нускалардын айырмасы
vol4>KadyrM No edit summary |
No edit summary |
||
| 1 сап: | 1 сап: | ||
<b type='title'>КӨГАРТ ӨРӨӨНҮ</b> Сузак районунун аймагында. Фергана тоо тизмегинин | <b type='title'>КӨГАРТ ӨРӨӨНҮ</b> Сузак районунун аймагында. Фергана тоо тизмегинин түндүк-батыш капталы­нан Кара-Дарыя өрөөнүнө чейин 80 <i>км</i>ге созу­луп жатат. Туурасы 20 <i>км.</i> Таманынын абсолюттук би­йиктиги 700–2000 <i>м</i>. Жогорку тоолуу бөлүгү Фер­гана тоо тизмегинин негизги суу бөлгүчү ж-а анын айрыктары м-н чектелген бир нече өрөөн, капчыгайларга (Жошо, Орток, Кара-Алма, Үрүм­башы, Кызыл-Суу ж. б.) бөлүнүп кетет. Төмөнкү түзөң бөлүгү (узундугу 55 <i>км</i>) жайык (таманынын туурасы 6–8 <i>км</i>). Жалпы эңкейиштиги 5°–1°.<br type=PH info="«КӨГҮЛТҮР ЫСЫК-КӨЛ» 509"> | ||
туурасы 6–8 <i>км</i>). Жалпы эңкейиштиги 5°–1°. | |||
<br type=PH info="«КӨГҮЛТҮР ЫСЫК-КӨЛ» 509"> | |||
[[File:КӨГАРТ ӨРӨӨНҮ16.png | thumb | Көгарт суусу.]] | [[File:КӨГАРТ ӨРӨӨНҮ16.png | thumb | Көгарт суусу.]] | ||
Түш.-чыгыш тарабынан Серүүн-Дөбө, Айып-Тоо ( | Түш.-чыгыш тарабынан Серүүн-Дөбө, Айып-Тоо (бийиктиги 1300–2400 <i>м</i>), түндүк-батышынан Чаң­гыр-Таш (1300–1800 <i>м</i>) тоолору м-н чектешет.<br>Тектоникалык жактан Көгарт өрөөнү – аллювий чөкмө тектери толгон кеңдик б-ча жаткан синклиналь. Чөкмө­лөрдүн эң калың катмары Жалал-Абад шаарына жакын жатат. Адырлар негизинен неоген мез­гилинин конгломерат, мергелдүү чопо, тоолуу бөлүгү юранын чополуу сланец тектеринен ту­рат. Айрым жеринде (Серүүн-Дөбө) палеозойдун акиташ, сланец тектери кездешет. Климаты мелүүн континенттик, тоо тарабында мелүү­нүрөөк. Түздүгүндө январдын орточо температурасы – 4,3°С, июлдуку 25°С. Абсолюттук максимум 41,1°С; абсолюттук минимум –28°Сге чейин. Жылдык жаан-чачыны 468–900 <i>мм</i>. Сууларынын ириси – <i>Көгарт</i> суусу (орт. чыгымы 18,3 <i>м</i><sup>3</sup>/<i>сек</i>). Жарым чөл ж-а кургак талаа (700–1000 <i>м</i> бийикте, боз топурактуу ке­лип, ак шыбак, эбелек, камгак ж. б. өсүмдүктөр өсөт), талаа (1000–1400 <i>м</i>; бозомук күрөң топу­рактуу, бадалдар, буудайык, кызыл от ж. б.), жаңгак-жемиштүү токой (1400–2400 <i>м</i> күрөң ж-а кара күрөң топурактуу), шалбаалуу талаа, субальп ж-а альп шалбаа ландшафттары мүнөз­дүү. Бийик бөлүгү аска-зоокалуу, шагыл таш­туу. Өрөөндө Жалал-Абад шаары, Сузак, Бек-Абад, Октябрь, Жийде ж. б. кыштактар жайгашкан. | ||
толгон кеңдик б-ча жаткан синклиналь. Чөкмө­лөрдүн эң калың катмары Жалал-Абад | |||
4,3°С, июлдуку 25°С. | |||
–28°Сге чейин. Жылдык жаан-чачыны | |||
чыгымы 18,3 <i>м</i><sup>3</sup>/<i>сек</i>). Жарым чөл ж-а кургак талаа (700–1000 <i>м</i> бийикте, боз топурактуу ке­лип, ак шыбак, эбелек, камгак ж. б. өсүмдүктөр | |||
өсөт), талаа (1000–1400 <i>м</i>; бозомук күрөң топу­рактуу, бадалдар, буудайык, кызыл от ж. б.), жаңгак-жемиштүү токой (1400–2400 <i>м</i> күрөң | |||
ж-а кара күрөң топурактуу), шалбаалуу талаа, субальп ж-а альп шалбаа ландшафттары мүнөз­дүү. Бийик бөлүгү аска-зоокалуу, шагыл таш­туу. Өрөөндө Жалал-Абад | |||
Ад.: <i>Ракитников А. Н.</i> Сельскохозяйственные зоны Восточной Ферганы // Уч. зап. МГУ, 1939, вып. XXI; <i>Рахманов Р. О.</i> Зональности рельефа и рельефооб­разующих процессов на юго-западном склоне Ферганского хребта // Изв. АН Кирг. ССР, № 5, Ф., 1973; Атлас Киргизской ССР. М., 1987; Кыргыз жер­геси. Ф., 1990. | |||
Ад.: <i>Ракитников А. Н.</i> Сельскохозяйственные зоны Восточной Ферганы // Уч. зап. МГУ, 1939, вып. XXI; <i>Рахманов Р. О.</i> Зональности рельефа и рельефооб­разующих | |||
[[Категория:4-том, 497-546 бб]] | [[Категория:4-том, 497-546 бб]] | ||
09:49, 16 Июнь (Кулжа) 2026 -га соңку нускасы
КӨГАРТ ӨРӨӨНҮ Сузак районунун аймагында. Фергана тоо тизмегинин түндүк-батыш капталынан Кара-Дарыя өрөөнүнө чейин 80 кмге созулуп жатат. Туурасы 20 км. Таманынын абсолюттук бийиктиги 700–2000 м. Жогорку тоолуу бөлүгү Фергана тоо тизмегинин негизги суу бөлгүчү ж-а анын айрыктары м-н чектелген бир нече өрөөн, капчыгайларга (Жошо, Орток, Кара-Алма, Үрүмбашы, Кызыл-Суу ж. б.) бөлүнүп кетет. Төмөнкү түзөң бөлүгү (узундугу 55 км) жайык (таманынын туурасы 6–8 км). Жалпы эңкейиштиги 5°–1°.
Түш.-чыгыш тарабынан Серүүн-Дөбө, Айып-Тоо (бийиктиги 1300–2400 м), түндүк-батышынан Чаңгыр-Таш (1300–1800 м) тоолору м-н чектешет.
Тектоникалык жактан Көгарт өрөөнү – аллювий чөкмө тектери толгон кеңдик б-ча жаткан синклиналь. Чөкмөлөрдүн эң калың катмары Жалал-Абад шаарына жакын жатат. Адырлар негизинен неоген мезгилинин конгломерат, мергелдүү чопо, тоолуу бөлүгү юранын чополуу сланец тектеринен турат. Айрым жеринде (Серүүн-Дөбө) палеозойдун акиташ, сланец тектери кездешет. Климаты мелүүн континенттик, тоо тарабында мелүүнүрөөк. Түздүгүндө январдын орточо температурасы – 4,3°С, июлдуку 25°С. Абсолюттук максимум 41,1°С; абсолюттук минимум –28°Сге чейин. Жылдык жаан-чачыны 468–900 мм. Сууларынын ириси – Көгарт суусу (орт. чыгымы 18,3 м3/сек). Жарым чөл ж-а кургак талаа (700–1000 м бийикте, боз топурактуу келип, ак шыбак, эбелек, камгак ж. б. өсүмдүктөр өсөт), талаа (1000–1400 м; бозомук күрөң топурактуу, бадалдар, буудайык, кызыл от ж. б.), жаңгак-жемиштүү токой (1400–2400 м күрөң ж-а кара күрөң топурактуу), шалбаалуу талаа, субальп ж-а альп шалбаа ландшафттары мүнөздүү. Бийик бөлүгү аска-зоокалуу, шагыл таштуу. Өрөөндө Жалал-Абад шаары, Сузак, Бек-Абад, Октябрь, Жийде ж. б. кыштактар жайгашкан.
Ад.: Ракитников А. Н. Сельскохозяйственные зоны Восточной Ферганы // Уч. зап. МГУ, 1939, вып. XXI; Рахманов Р. О. Зональности рельефа и рельефообразующих процессов на юго-западном склоне Ферганского хребта // Изв. АН Кирг. ССР, № 5, Ф., 1973; Атлас Киргизской ССР. М., 1987; Кыргыз жергеси. Ф., 1990.