КОЛЧЕДАНДАР

КОЛЧЕДАНДАР , (гр. Chalkedon – Кичи Азия­дагы байыркы грек колониясынын атынан), к о л ч е д а н к е н т а ш т а р ы – негизинен күкүрттүү минералдардан (сульфиддерден) тур­ган кенташтын жалпы аты. Курамында пирит, пирротин, марказит, айрым учурда халькопи­рит, борнит, сфалерит, галенит, барит минерал­дары кезедешет. Спилит-кератофир, диабаз-аль­битофир сыяктуу жанартоо чөкмөлөрүнөн орун алат. Каралжын сланец формациялары м-н тыгыз байланышкан. Бир өңчөй массадан же чачыранды бүртүкчөлөрдөн турат. Тарамдашкан, линза, шток, кабат түрүндө жолугат. Жез м-н күкүрт кислотасы өндүрүлөт. Кээде алтын, күмүш, коргошун, цинк, кадмий, висмут, селен, тел­лур, барий, күкүрт алынат. Жездин дүйнөлүк запасынын 10%ин колчедандар берет. Ири кендери Ка­релия, Бурятия, Казакстан, Кавказ, Урал, Ку­рил аралдары, Кыргызстан ж. б. жерлерде кездешет. Кыргызстандагы Ачык-Таш күкүрт колчедан кени (Кыргыз Ала-Тоосу) ж. б. буга мисал болот. Дүй­нө жүзүндөгү эң ири кени болуп Испаниядагы Рио Тино кени эсептелет. Андан 3 миң жыл ичинде 200 млн т кен казып алынган, 5 млн т жез өндүрүлгөн.

Ад.: Колчеданные месторождения мира /Под ред. В. И. Смирнова. М., 1979.