МОЛДОБАСАНОВ

МОЛДОБАСАНОВ Калый (28. 9. 1929, Нарын обл., Ак-Талаа р-ну, Терек кыш. - 29. 5. 2006, Бишкек) - композитор жана дирижёр, Молдоба­сан Мусулманкуловдун уулу. Кыргыз ССР эл арт.

(1974), СССР эл арт. (1979). Социалисттик Эмгектин Баатыры (1991). 1976-ж. «Саманчы жолу» балет-ораториясы үчүн СССР мамлекеттик сыйл. ыйгарылган. М. Күрөңкөев атындагы музыкалык-хо­реогр. окуу жайын (1946), Чайковский атындагы Москва консерваториясынын улут­тук бөлүмүн (1954), КМИИ­ни бүтүргөн (1973). 12 жа­шынан эл аспаптар оркестрине катышып, П. Ф. Шубиндён таалим алган. 1966-72-ж. Кыр­гыз опера жана балет театрында дирижёр, баш­кы дирижёр. 1973-жылдан Б. Бейшеналиева атындагы КМИИде окутуучу, 1983-86-ж. ректору, ошол эле мезгилде 1979-96-ж. Кыргызстан композиторлор сою­зунун төрагасы болгон. М-дун симфониялык бийлери, сюиталары, кантаталары, ондогон аспаптык пье­сасы, 50гө жакын вокалдык чыгармасы бар. Ал­гачкы көлөмдүү чыгармасы «Куйручук» балети (Г. Окунев менен бирге) жаш композиторлордун Бүткүл союздук конкурсунда сыйлыкка ээ бол­гон (1960). Ал элдик обон-күүлөрдү иштеп чы­гып, эл аспаптар оркестри үчүн чыгармаларды жараткан: «Гүлдө, Кыргызстан» (1964), «Шаң­дан, Кыргызстан» (1974) кантаталары, «Биздин күндүн адамдары», «Достук», «Бактылуу жаш-

К. Молдобасанов дирижёрлук кылууда. «Ала-Тоо жа­зы» фестивалы. 1974.

Shape 3220

Shape 3224

тык» симфониялык сюиталары, «Ленин жөнүндө ыр» (1974), «Кыздын ыры» (1963), «Жайлоодо» (1958), «Өрттөнсүн бозой жалынга» (1961), «Көл вальсы» (1969) ж. б. ырлары, «Манастын уулу Семетей», «Манастын кошууну» симфониялык чыгар­малары бар. Балдарга арналган ырлары жана ас­паптык чыгармалары да арбын («Кыргыек», «Бак тигели», «Кызыл топ», «Жамгыр» ж. б.). «Саманчынын жолу» балет-ораториясы компо­зитордун ири эмгеги болуу менен кыргыз профес­сионалдык музыкасына жаңылык киргизген. Ал Болгария, Чехословакия, Россиянын көптө­гөн шаарларында коюлган. «Манас» (В. Вла­сов, А. Малдыбаев, В. Фере, 1966), «Белгисиз солдат» (К. Молчанов, 1976), «Отелло» (Ж. Вер­ди, 1968), «Борис Годунов» (М. Мусоргский, 1972), «Айчүрөк» (В. Власов, А. Малдыбаев,

К. Молдобасанов П. И. Чайковскийдин «Иоланта» операсынын премьерасынан кийин, 1985.

В. Фере, 1986) операларына жана «Асел» балети­не дирижёрлук кылган. М-нын «Маңкурт жөнүндө баян» (1990) балети чоң ийгиликке же­тишкен. Соңку жылдары «Жаңыл Мырза» ба­летин жазган. М. Москва, Ленинград, Алма­ты, Новокузнецк ж. б. ш-дын театр спектакл­дерине дирижёрлук кылган. М-дун «Гүлдөгөн Кыргызстан», «Кантаталар, хорлор», «Балдар ырлары», «Саманчы жолу» балет-ораториясы (клавир) ж. б. жыйнактары жарык көргөн. СССР эл депутаты, Кыргыз ССР Жог. Советине 3 жолу депутат болгон. Ленин, Эмгек Кызыл Туу, «Ар­дак Белгиси», 3-даражадагы Манас ордендери жана медатдар менен сыйланган. Кыргыз мамлекеттик кон­серваториясына ысмы ыйгарылган.