МИКРОСКОП: нускалардын айырмасы
Навигацияга өтүү
Издөөгө өтүү
м (1 версия) |
м (1 версия) |
||
| (One intermediate revision by the same user not shown) | |||
| 1-сап: | 1-сап: | ||
<p> | <p> | ||
<strong data-text-type="type_1_article_title">МИКРОСКОП </strong> | <strong data-text-type="type_1_article_title">МИКРОСКОП </strong> | ||
<em>(микро...</em> <abbr data-short="ж-а" data-full="жана" data-extended="true">жана</abbr> <em>...скоп) -</em> көзгө көрүнбөгөн өтө майда объектилерди көрүүгө <abbr data-short="ж-а" data-full="жана" data-extended="true">жана</abbr> сүрөткө тартып алууга мүмкүндүк берүүчү оптикалык прибор. Азыркы М. <abbr data-short="м-н" data-full="менен" data-extended="true">менен</abbr> чондугу 0,2 югден 0,0002 лгмжге чейинки объектилерди көрүүгө болот. Биринчи жолу 1609-10-ж. Г. <em>Галилей</em> өзү жасаган дүрбүнүн окуляры <abbr data-short="м-н" data-full="менен" data-extended="true">менен</abbr> объектисинин ортосундагы аралыкты өзгөртүп, аны М. катары пайдаланган. 1625-<abbr data-short="ж." data-full="жылы" data-extended="true" data-static="false" data-review="true">жылы</abbr> немис окумуштуусу Фабер аны «микроскоп» деп атаган. 1665-<abbr data-short="ж." data-full="жылы" data-extended="true" data-static="false" data-review="true">жылы</abbr> англ. окумуштуу Р. Гук жаныбар <abbr data-short="ж-а" data-full="жана" data-extended="true">жана</abbr> өсүмдүк клеткаларынын түзүлүшүн көрүп, М-ту <abbr data-short="ил." data-full="илимий" data-extended="true">илимий</abbr> изилдөөдө биринчи колдонгон. М. жарык <abbr data-short="м-н" data-full="менен" data-extended="true">менен</abbr> иштөөчү <abbr data-short="ж-а" data-full="жана" data-extended="true">жана</abbr> электрондук болуп айырмаланат. Жарык М-у объектини 3000 эсе, электрондук М. ЮОООден 300000 эсеге чейин чоңойтуп көрсөтөт, ал эми сүрөткө тартканда 1 <abbr data-short="млн" data-full="миллион" data-extended="true">миллион</abbr> эсе чоңойтот. Жарык М-у күндүн <abbr data-short="ж-а" data-full="жана" data-extended="true">жана</abbr> жасалма жарык булагынын (электр лампасынын) жарыгын пайдаланууга негизделген. Ал оптикалык <abbr data-short="ж-а" data-full="жана" data-extended="true">жана</abbr> <abbr data-short="мех." data-full="механикалык" data-extended="true">механикалык</abbr> бөлүктөн турат. Оптикалык бөлүгү объектив <abbr data-short="м-н" data-full="менен" data-extended="true">менен</abbr> окулярдан турат. Объектив карап жаткан нерсенин чоңойтулган сүрөтүн түзөт, майда бөлүкчөлөрүн ажыратып көрсөтүүгө мүмкүндүк берет. М-тун объективи кургак <abbr data-short="ж-а" data-full="жана" data-extended="true">жана</abbr> иммерсиялык болуп айырмаланат. Кургак объектив <abbr data-short="м-н" data-full="менен" data-extended="true">менен</abbr> караганда фронталдык линза <abbr data-short="м-н" data-full="менен" data-extended="true">менен</abbr> изилденүүчү объектинин ортосунда аба жатат. Иммерсиялык система <abbr data-short="м-н" data-full="менен" data-extended="true">менен</abbr> иштөөдө айнек <abbr data-short="м-н" data-full="менен" data-extended="true">менен</abbr> линзанын ортосунда гомогендик бир түрдүү чөйрө (май) орнотулат. М-тун окуляры нерсенин объективде чоңойтулган сүрөтүн көз <abbr data-short="м-н" data-full="менен" data-extended="true">менен</abbr> кароо кызматын аткарат. Ал эки линзадан турат, нерсенин сүрөтүн кошумча чоңойтот. Ошондуктан М-тун жалпы чоңойтуусу объектив <abbr data-short="м-н" data-full="менен" data-extended="true">менен</abbr> окулярдын чоңойтуусунун көбөйтүүсүнө барабар. Жарык М-у фаза контрасттык, люминесценттик, ультракызгылт көк нурлуу, уюлдук (полярдык), инференттик <abbr data-short="ж-а" data-full="жана" data-extended="true">жана</abbr> көрүү талаасы караңгы М-торго бөлүнөт. Жарык | <em>(микро...</em> <abbr data-short="ж-а" data-full="жана" data-extended="true">жана</abbr> <em>...скоп) -</em> көзгө көрүнбөгөн өтө майда объектилерди көрүүгө <abbr data-short="ж-а" data-full="жана" data-extended="true">жана</abbr> сүрөткө тартып алууга мүмкүндүк берүүчү оптикалык прибор. Азыркы М. <abbr data-short="м-н" data-full="менен" data-extended="true">менен</abbr> чондугу 0,2 югден 0,0002 лгмжге чейинки объектилерди көрүүгө болот. Биринчи жолу 1609-10-ж. Г. <em>Галилей</em> өзү жасаган дүрбүнүн окуляры <abbr data-short="м-н" data-full="менен" data-extended="true">менен</abbr> объектисинин ортосундагы аралыкты өзгөртүп, аны М. катары пайдаланган. 1625-<abbr data-short="ж." data-full="жылы" data-extended="true" data-static="false" data-review="true">жылы</abbr> немис окумуштуусу Фабер аны «микроскоп» деп атаган. 1665-<abbr data-short="ж." data-full="жылы" data-extended="true" data-static="false" data-review="true">жылы</abbr> англ. окумуштуу Р. Гук жаныбар <abbr data-short="ж-а" data-full="жана" data-extended="true">жана</abbr> өсүмдүк клеткаларынын түзүлүшүн көрүп, М-ту <abbr data-short="ил." data-full="илимий" data-extended="true">илимий</abbr> изилдөөдө биринчи колдонгон. М. жарык <abbr data-short="м-н" data-full="менен" data-extended="true">менен</abbr> иштөөчү <abbr data-short="ж-а" data-full="жана" data-extended="true">жана</abbr> электрондук болуп айырмаланат. Жарык М-у объектини 3000 эсе, электрондук М. ЮОООден 300000 эсеге чейин чоңойтуп көрсөтөт, ал эми сүрөткө тартканда 1 <abbr data-short="млн" data-full="миллион" data-extended="true">миллион</abbr> эсе чоңойтот. Жарык М-у күндүн <abbr data-short="ж-а" data-full="жана" data-extended="true">жана</abbr> жасалма жарык булагынын (электр лампасынын) жарыгын пайдаланууга негизделген. Ал оптикалык <abbr data-short="ж-а" data-full="жана" data-extended="true">жана</abbr> <abbr data-short="мех." data-full="механикалык" data-extended="true">механикалык</abbr> бөлүктөн турат. Оптикалык бөлүгү объектив <abbr data-short="м-н" data-full="менен" data-extended="true">менен</abbr> окулярдан турат. Объектив карап жаткан нерсенин чоңойтулган сүрөтүн түзөт, майда бөлүкчөлөрүн ажыратып көрсөтүүгө мүмкүндүк берет. М-тун объективи кургак <abbr data-short="ж-а" data-full="жана" data-extended="true">жана</abbr> иммерсиялык болуп айырмаланат. Кургак объектив <abbr data-short="м-н" data-full="менен" data-extended="true">менен</abbr> караганда фронталдык линза <abbr data-short="м-н" data-full="менен" data-extended="true">менен</abbr> изилденүүчү объектинин ортосунда аба жатат. Иммерсиялык система <abbr data-short="м-н" data-full="менен" data-extended="true">менен</abbr> иштөөдө айнек <abbr data-short="м-н" data-full="менен" data-extended="true">менен</abbr> линзанын ортосунда гомогендик бир түрдүү чөйрө (май) орнотулат. М-тун окуляры нерсенин объективде чоңойтулган сүрөтүн көз <abbr data-short="м-н" data-full="менен" data-extended="true">менен</abbr> кароо кызматын аткарат. Ал эки линзадан турат, нерсенин сүрөтүн кошумча чоңойтот. Ошондуктан М-тун жалпы чоңойтуусу объектив <abbr data-short="м-н" data-full="менен" data-extended="true">менен</abbr> окулярдын чоңойтуусунун көбөйтүүсүнө барабар. Жарык М-у фаза контрасттык, люминесценттик, ультракызгылт көк нурлуу, уюлдук (полярдык), инференттик <abbr data-short="ж-а" data-full="жана" data-extended="true">жана</abbr> көрүү талаасы караңгы М-торго бөлүнөт. Жарык М-нан айырмаланып, электрондук М-то нерсеге электрондордун агымы жиберилет. М-тун жардамы <abbr data-short="м-н" data-full="менен" data-extended="true">менен</abbr> микроорганизмдердин (бактериялардын, козу карындардын, вирустардын ж. б.), өсүмдүк <abbr data-short="ж-а" data-full="жана" data-extended="true">жана</abbr> жаныбар, адам клеткаларынын түзүлүшү, чоңдугу, формасы, <abbr data-short="о. эле" data-full="ошондой эле" data-extended="true">ошондой эле</abbr> металлдын, минералдык заттардын кристаллдык түзүлүшү ж. б. изилденет.</p> | ||
[[Category:5-том,_301-400_бб]] | [[Category:5-том,_301-400_бб]] | ||
1 ноябрь 2026, саат 20:13 учурдагы соңку нуска
МИКРОСКОП (микро... жана ...скоп) - көзгө көрүнбөгөн өтө майда объектилерди көрүүгө жана сүрөткө тартып алууга мүмкүндүк берүүчү оптикалык прибор. Азыркы М. менен чондугу 0,2 югден 0,0002 лгмжге чейинки объектилерди көрүүгө болот. Биринчи жолу 1609-10-ж. Г. Галилей өзү жасаган дүрбүнүн окуляры менен объектисинин ортосундагы аралыкты өзгөртүп, аны М. катары пайдаланган. 1625-жылы немис окумуштуусу Фабер аны «микроскоп» деп атаган. 1665-жылы англ. окумуштуу Р. Гук жаныбар жана өсүмдүк клеткаларынын түзүлүшүн көрүп, М-ту илимий изилдөөдө биринчи колдонгон. М. жарык менен иштөөчү жана электрондук болуп айырмаланат. Жарык М-у объектини 3000 эсе, электрондук М. ЮОООден 300000 эсеге чейин чоңойтуп көрсөтөт, ал эми сүрөткө тартканда 1 миллион эсе чоңойтот. Жарык М-у күндүн жана жасалма жарык булагынын (электр лампасынын) жарыгын пайдаланууга негизделген. Ал оптикалык жана механикалык бөлүктөн турат. Оптикалык бөлүгү объектив менен окулярдан турат. Объектив карап жаткан нерсенин чоңойтулган сүрөтүн түзөт, майда бөлүкчөлөрүн ажыратып көрсөтүүгө мүмкүндүк берет. М-тун объективи кургак жана иммерсиялык болуп айырмаланат. Кургак объектив менен караганда фронталдык линза менен изилденүүчү объектинин ортосунда аба жатат. Иммерсиялык система менен иштөөдө айнек менен линзанын ортосунда гомогендик бир түрдүү чөйрө (май) орнотулат. М-тун окуляры нерсенин объективде чоңойтулган сүрөтүн көз менен кароо кызматын аткарат. Ал эки линзадан турат, нерсенин сүрөтүн кошумча чоңойтот. Ошондуктан М-тун жалпы чоңойтуусу объектив менен окулярдын чоңойтуусунун көбөйтүүсүнө барабар. Жарык М-у фаза контрасттык, люминесценттик, ультракызгылт көк нурлуу, уюлдук (полярдык), инференттик жана көрүү талаасы караңгы М-торго бөлүнөт. Жарык М-нан айырмаланып, электрондук М-то нерсеге электрондордун агымы жиберилет. М-тун жардамы менен микроорганизмдердин (бактериялардын, козу карындардын, вирустардын ж. б.), өсүмдүк жана жаныбар, адам клеткаларынын түзүлүшү, чоңдугу, формасы, ошондой эле металлдын, минералдык заттардын кристаллдык түзүлүшү ж. б. изилденет.