МЕТОНИМИЯ: нускалардын айырмасы
м (1 версия) |
м (1 версия) |
||
| (2 intermediate revisions by the same user not shown) | |||
| 1-сап: | 1-сап: | ||
<p> | <p> | ||
<strong data-text-type="type_1_article_title">МЕТОНИМИЯ </strong>(<abbr data-short="гр." data-full="грекче" data-extended="true">грекче</abbr> metonymia - ат алмаштыруу) - поэтикалык <abbr data-short="ж-а" data-full="жана" data-extended="true">жана</abbr> карапайым сөздө (речте) колдонулуучу троптордун бир түрү, реалдуу түшүнүктүн же байланыштын негизинде бир сөздүн башка бир сөз <abbr data-short="м-н" data-full="менен" data-extended="true">менен</abbr> өзгөрүп айтылышы. Көркөм чыгармадагы сүрөттөлгөн окуянын, түшүнүктүн аты башка бир предметтин, түшүнүктүн аты <abbr data-short="м-н" data-full="менен" data-extended="true">менен</abbr> аталып, ал түшүнүк же өзү өтмө мааниге ээ болот. <abbr data-short="Мис." data-full="Мисалы" data-extended="true">Мисалы</abbr>, Уктап жаткан кыштакка/Балкытып күн нур чачат (Ж. Турусбеков, «Кыштакта»). Мында акын «уктап жаткан эл» дегендин ордуна «кыштак» деген сөздү колдонгон. | <strong data-text-type="type_1_article_title">МЕТОНИМИЯ </strong>(<abbr data-short="гр." data-full="грекче" data-extended="true">грекче</abbr> metonymia - ат алмаштыруу) - поэтикалык <abbr data-short="ж-а" data-full="жана" data-extended="true">жана</abbr> карапайым сөздө (речте) колдонулуучу троптордун бир түрү, реалдуу түшүнүктүн же байланыштын негизинде бир сөздүн башка бир сөз <abbr data-short="м-н" data-full="менен" data-extended="true">менен</abbr> өзгөрүп айтылышы. Көркөм чыгармадагы сүрөттөлгөн окуянын, түшүнүктүн аты башка бир предметтин, түшүнүктүн аты <abbr data-short="м-н" data-full="менен" data-extended="true">менен</abbr> аталып, ал түшүнүк же өзү өтмө мааниге ээ болот. <abbr data-short="Мис." data-full="Мисалы" data-extended="true">Мисалы</abbr>, Уктап жаткан кыштакка/Балкытып күн нур чачат (Ж. Турусбеков, «Кыштакта»). Мында акын «уктап жаткан эл» дегендин ордуна «кыштак» деген сөздү колдонгон. М-нын төмөнкүдөй учурларын белгилөөгө болот: 1) нерсенин же кишинин аты башка нерсе же буюмдун ордуна колдонулат [(<abbr data-short="мис." data-full="мисалы" data-extended="true">мисалы</abbr>, Бөтөлкөнү көрүп,/ Шилекейин жуткан. (М. Алыбаев)]; 2) автордун наамы <abbr data-short="м-н" data-full="менен" data-extended="true">менен</abbr> чыгармасы туюнтулат (<abbr data-short="мис." data-full="мисалы" data-extended="true">мисалы</abbr>, Жазуу келёчегим жөнүндө көп ойлойм. Лермонтовду окуп-окуп таң калам. (А. Осмонов)]; 3) нерсе ал жасалган материал <abbr data-short="м-н" data-full="менен" data-extended="true">менен</abbr> алмашылат [(<abbr data-short="мис." data-full="мисалы" data-extended="true">мисалы</abbr>, Куткарып ушул чоюн жалдыроодон,/Айтпагын, акын иним, чыкты черим... (Ж. Турусбеков)]; 4) бир нерсенин аракети <abbr data-short="ж-а" data-full="жана" data-extended="true">жана</abbr> анын натыйжасы ушул аракетти ишке ашыруучу нерсенин атына көчүрүлөт [(<abbr data-short="мис." data-full="мисалы" data-extended="true">мисалы</abbr>, Неге сен ыраак кеткен сапарыңан/Ээриң жок жайдакталып кайра келдиң?/ Неге сен ыраак кеткен сапарыңан/Эскиртип канатыңды кайра келдиң? (А. Осмонов)]; 5) белгилүү бир жердеги кишилердин ордуна ал жашаган жер аталат [(<abbr data-short="мис." data-full="мисалы" data-extended="true">мисалы</abbr>, Карагандан айбыгам,/ Каттын сүрү бир башка. /Келген экен айлынан, /Курман болгон курдашка. (С. Эралиев)].</p> | ||
[[Category:5-том,_301-400_бб]] | [[Category:5-том,_301-400_бб]] | ||
1 ноябрь 2026, саат 20:13 учурдагы соңку нуска
МЕТОНИМИЯ (грекче metonymia - ат алмаштыруу) - поэтикалык жана карапайым сөздө (речте) колдонулуучу троптордун бир түрү, реалдуу түшүнүктүн же байланыштын негизинде бир сөздүн башка бир сөз менен өзгөрүп айтылышы. Көркөм чыгармадагы сүрөттөлгөн окуянын, түшүнүктүн аты башка бир предметтин, түшүнүктүн аты менен аталып, ал түшүнүк же өзү өтмө мааниге ээ болот. Мисалы, Уктап жаткан кыштакка/Балкытып күн нур чачат (Ж. Турусбеков, «Кыштакта»). Мында акын «уктап жаткан эл» дегендин ордуна «кыштак» деген сөздү колдонгон. М-нын төмөнкүдөй учурларын белгилөөгө болот: 1) нерсенин же кишинин аты башка нерсе же буюмдун ордуна колдонулат [(мисалы, Бөтөлкөнү көрүп,/ Шилекейин жуткан. (М. Алыбаев)]; 2) автордун наамы менен чыгармасы туюнтулат (мисалы, Жазуу келёчегим жөнүндө көп ойлойм. Лермонтовду окуп-окуп таң калам. (А. Осмонов)]; 3) нерсе ал жасалган материал менен алмашылат [(мисалы, Куткарып ушул чоюн жалдыроодон,/Айтпагын, акын иним, чыкты черим... (Ж. Турусбеков)]; 4) бир нерсенин аракети жана анын натыйжасы ушул аракетти ишке ашыруучу нерсенин атына көчүрүлөт [(мисалы, Неге сен ыраак кеткен сапарыңан/Ээриң жок жайдакталып кайра келдиң?/ Неге сен ыраак кеткен сапарыңан/Эскиртип канатыңды кайра келдиң? (А. Осмонов)]; 5) белгилүү бир жердеги кишилердин ордуна ал жашаган жер аталат [(мисалы, Карагандан айбыгам,/ Каттын сүрү бир башка. /Келген экен айлынан, /Курман болгон курдашка. (С. Эралиев)].