МАЛ ЧАРБАСЫ: нускалардын айырмасы

Кыргыз Энциклопедия жана Терминология Борбору дан
Навигацияга өтүү Издөөгө өтүү
vol5_>KadyrM
No edit summary
м (1 версия)
 
(2 intermediate revisions by the same user not shown)
1-сап: 1-сап:
<p>
<p>
<strong data-text-type="type_1_article_title">МАЛ ЧАРБАСЫ - </strong>а. ч. тармагы; калкты азык­түлүк (эт, сүт, май, жумуртка ж. б.), жеңил ө. ж-н сырьё (жүн, тери ж. б.) <abbr data-short="м-н" data-full="менен" data-extended="true">менен</abbr> камсыз кылат. М. ч-нан тоют (сөөк уну), дары (гормон), <abbr data-short="орг." data-full="органикалык" data-extended="true">органикалык</abbr> жер семирткич (кык) да алынат. М. ч-нын өнүгүшү, анын продукттуулугу дыйканчылык­ка (талаачылыкка), жерди ургаалдуу пайда­ланууга тыгыз байланыштуу. М. ч-нын тар­мактары: жылкы чарбасы, кой чарбасы, уй чарбасы, төө чарбасы, эчки чарбасы, коён чар­басы, аары чарбасы, бугу чарбасы, ит чарбасы ж. б. М. ч. эң байыркы убакта жапайы жаны­барды колго үйүр алдырып, чарбалык керек­төөлөргө пайдалана баштаган кезден пайда болгон.</p>
<strong data-text-type="type_1_article_title">МАЛ ЧАРБАСЫ - </strong>а. ч. тармагы; калкты азык­түлүк (эт, сүт, май, жумуртка ж. б.), жеңил ө. ж-н сырьё (жүн, тери ж. б.) <abbr data-short="м-н" data-full="менен" data-extended="true">менен</abbr> камсыз кы­<abbr data-short="лат." data-full="латынча" data-extended="true">латынча</abbr> М. ч-нан тоют (сөөк уну), дары (гормон), <abbr data-short="орг." data-full="органикалык" data-extended="true">органикалык</abbr> жер семирткич (кык) да алынат. М. ч-нын өнүгүшү, анын продукттуулугу дыйканчылык­ка (талаачылыкка), жерди ургаалдуу пайда­ланууга тыгыз байланыштуу. М. ч-нын тар­мактары: жылкы чарбасы, кой чарбасы, уй чарбасы, төө чарбасы, эчки чарбасы, коён чар­басы, аары чарбасы, бугу чарбасы, ит чарбасы ж. б. М. ч. эң байыркы убакта жапайы жаны­барды колго үйүр алдырып, чарбалык керек­төөлөргө пайдалана баштаган кезден пайда болгон.</p>
<p>М. ч. зоотехния, өсүмдүк өстүрүүчүлүк илими­не тыгыз байланыштуу. М. ч. продукциясын алуу мал санын өстүрүүнүн <abbr data-short="ж-а" data-full="жана" data-extended="true">жана</abbr> анын продукттуу­лугун жогорулатуунун эсебинен көбөйтүлөт. Дүйнөдө малдын саны 1980-жылдардын башын­да: уй 1338,8 <abbr data-short="млн" data-full="миллион" data-extended="true">миллион</abbr>, кой <abbr data-short="ж-а" data-full="жана" data-extended="true">жана</abbr> эчки 1529,7 <abbr data-short="млн" data-full="миллион" data-extended="true">миллион</abbr>, чочко 761,1 <abbr data-short="млн" data-full="миллион" data-extended="true">миллион</abbr> баш болгон. <abbr data-short="Кырг-н" data-full="Кыргызстан" data-extended="true">Кыргызстан</abbr>да жер шар­тынын ыңгайлуулугуна байланыштуу М. ч. жакшы өнүгүп келген. Анда 1987-<abbr data-short="ж." data-full="жылы" data-extended="true" data-static="false" data-review="true">жылы</abbr> 1161,0 миң уй, 10005,1 миң кой, 384,7 миң эчки, 293,4 мин жылкы, 387,6 миң чочко болгон. М. ч. турук­туу тоют базасын түзүү, малдын породаларын жакшыртуу, мал короо-сарайларын зоогигиена­лык талапка ылайык куруу, мал чарба жумуш­тарын механикалаштыруу, эмгекти уюштуруу формаларын, зоовет. тейлөө иштерин өркүндөтүү аркылуу өнүгөт. Өлкөдө малдын бОтан ашуун породасы чыгарылып, <abbr data-short="жерг." data-full="жергиликтүү" data-extended="true">жергиликтүү</abbr> аз продукттуу по­родалар жакшыртылган. <em>Ала-тоо ую, олуя-ата ую, кыргыз жаңы жылкысы, кыргыз уяң жундуу кою, тянь-шань кою, алай кою</em> сыяктуу мал по­родалары чыгарылган.</p>
<p>М. ч. зоотехния, өсүмдүк өстүрүүчүлүк илими­не тыгыз байланыштуу. М. ч. продукциясын алуу мал санын өстүрүүнүн <abbr data-short="ж-а" data-full="жана" data-extended="true">жана</abbr> анын продукттуу­лугун жогорулатуунун эсебинен көбөйтүлөт. Дүйнөдө малдын саны 1980-жылдардын башын­да: уй 1338,8 <abbr data-short="млн" data-full="миллион" data-extended="true">миллион</abbr>, кой <abbr data-short="ж-а" data-full="жана" data-extended="true">жана</abbr> эчки 1529,7 <abbr data-short="млн" data-full="миллион" data-extended="true">миллион</abbr>, чочко 761,1 <abbr data-short="млн" data-full="миллион" data-extended="true">миллион</abbr> баш болгон. <abbr data-short="Кырг-н" data-full="Кыргызстан" data-extended="true">Кыргызстан</abbr>да жер шар­тынын ыңгайлуулугуна байланыштуу М. ч. жакшы өнүгүп келген. Анда 1987-<abbr data-short="ж." data-full="жылы" data-extended="true" data-static="false" data-review="true">жылы</abbr> 1161,0 миң уй, 10005,1 миң кой, 384,7 миң эчки, 293,4 мин жылкы, 387,6 миң чочко болгон. М. ч. турук­туу тоют базасын түзүү, малдын породаларын жакшыртуу, мал короо-сарайларын зоогигиена­лык талапка ылайык куруу, мал чарба жумуш­тарын механикалаштыруу, эмгекти уюштуруу формаларын, зоовет. тейлөө иштерин өркүндөтүү аркылуу өнүгөт. Өлкөдө малдын бОтан ашуун породасы чыгарылып, <abbr data-short="жерг." data-full="жергиликтүү" data-extended="true">жергиликтүү</abbr> аз продукттуу по­родалар жакшыртылган. <em>Ала-тоо ую, олуя-ата ую, кыргыз жаңы жылкысы, кыргыз уяң жундуу кою, тянь-шань кою, алай кою</em> сыяктуу мал по­родалары чыгарылган.</p>


[[Category:5-том,_201-300_бб]]
[[Category:5-том,_201-300_бб]]

1 ноябрь 2026, саат 20:36 учурдагы соңку нуска

МАЛ ЧАРБАСЫ - а. ч. тармагы; калкты азык­түлүк (эт, сүт, май, жумуртка ж. б.), жеңил ө. ж-н сырьё (жүн, тери ж. б.) менен камсыз кы­латынча М. ч-нан тоют (сөөк уну), дары (гормон), органикалык жер семирткич (кык) да алынат. М. ч-нын өнүгүшү, анын продукттуулугу дыйканчылык­ка (талаачылыкка), жерди ургаалдуу пайда­ланууга тыгыз байланыштуу. М. ч-нын тар­мактары: жылкы чарбасы, кой чарбасы, уй чарбасы, төө чарбасы, эчки чарбасы, коён чар­басы, аары чарбасы, бугу чарбасы, ит чарбасы ж. б. М. ч. эң байыркы убакта жапайы жаны­барды колго үйүр алдырып, чарбалык керек­төөлөргө пайдалана баштаган кезден пайда болгон.

М. ч. зоотехния, өсүмдүк өстүрүүчүлүк илими­не тыгыз байланыштуу. М. ч. продукциясын алуу мал санын өстүрүүнүн жана анын продукттуу­лугун жогорулатуунун эсебинен көбөйтүлөт. Дүйнөдө малдын саны 1980-жылдардын башын­да: уй 1338,8 миллион, кой жана эчки 1529,7 миллион, чочко 761,1 миллион баш болгон. Кыргызстанда жер шар­тынын ыңгайлуулугуна байланыштуу М. ч. жакшы өнүгүп келген. Анда 1987-жылы 1161,0 миң уй, 10005,1 миң кой, 384,7 миң эчки, 293,4 мин жылкы, 387,6 миң чочко болгон. М. ч. турук­туу тоют базасын түзүү, малдын породаларын жакшыртуу, мал короо-сарайларын зоогигиена­лык талапка ылайык куруу, мал чарба жумуш­тарын механикалаштыруу, эмгекти уюштуруу формаларын, зоовет. тейлөө иштерин өркүндөтүү аркылуу өнүгөт. Өлкөдө малдын бОтан ашуун породасы чыгарылып, жергиликтүү аз продукттуу по­родалар жакшыртылган. Ала-тоо ую, олуя-ата ую, кыргыз жаңы жылкысы, кыргыз уяң жундуу кою, тянь-шань кою, алай кою сыяктуу мал по­родалары чыгарылган.