ЛОПЕ ДЕ ВЕГА

ЛОПЕ ДЕ ВЕГА Карпьо Феликс (25. 11. 1562, Мадрид - 27. 8. 1635, ошол эле жер) - испан драматургу, акын жана жазуучу. 1614-жылы дин кыз­матчысы наамын алган. Л. де В. өтө көп ада­бий мурас калтырган: 2000 ден ашык пьеса, 20 поэма, лйрикалык ырлар, «Аркадия» (1958), «Өз мекенинин жолоочусу» (1604) деген романдары ж. б. Л. де В. Испаниядагы Кайра жаралуу доо­рунда драманын негизги принциптерин иштеп чыккан. Анын бир катар социалдык саясий драмаларында мекен жана чет эл тарыхы (мисалы, Жалган Дмитрий жөнүндөгү «Москвалык улуу гер­цог» пьесасы, 1617) чагылдырылат. Поэтика­лык чыгармаларында күлкүлүү жана олуттуу, ка­рапайым турмуш көрүнүштөрүн айкаштыра ырга салып, элдин поэтикалык тилин өз сти­лине сиңирген. Анын драмалык чыгармалары Испания менен Батыш Европада драма искусствосу­нун өнүгүшүнө зор таасир берген. Пьесалары дүй­нөнүн көп театрларында коюлат. Кыргыз теат­рында 1938-жылы «Койлуу булак» аттуу пьесасы коюлган. Россияда Л. де В-нын пьесалары 19- к-дын 2-жарымынан которула баштаган.

Ад.: Л. де Вега: Библиография русских переводов и критической литературы на русском языке. 1962- 1985//Сервантесовские чтения. Л., 1988; Большая Российская энциклопедия. Т. 4. М., 2006.

ЛОПИТАЛЬ ЭРЕЖЕСИ - 0/0, оо/оо

түрүндөгү аныксыздыктарды ачуу эрежеси. Аны фр. ма­тематик Г. Лопиталь жарыялаган (1696), би­рок бул эреже мурда эле белгилүү болгон. Бе­рилген §(х) жана 7(х) функцияларынын предел­дери хтин а жыйналуу чекитинин оң жагында аныкталса, анда Л. э. төмөнкүчө жазылат:

.. /(х) __ /'(х) ,

шп = 11ш ——, е(х) +0 . Эгерде /(х) жана

х—^а+О Цх) х->а+о ё (х)

§(х) функциялары хтин (а; Ь) интервалында диф­ференциалданса, алардын туундуларынын ка­тышынын 11т ——— чектүү же чексиз ли болсо, анда 0/0 аныксыздыгы учурунда

преде-

11ш /(х) = 11ш ё(х) = 0 , ал эми оо/со аныксыз­х->а+0 х-»а+0

дыгы учурунда Ит'/(^) = Иш ё(х) = а> орун х^а+0 х—>а+0

алат. Л. э. 0/0 же со/со түрүндөгү аныксыздык­тар келип чыкмайынча, акыркы катыштан дагы улап, туунду алынып колдонула берет. Ал эми, оо-0, оо-оо, 0', оо° жана 1^хтүрүндөгү аныксыздык­тарды ачуучу учурлар кездешсе, анда алар алгебралык өзгөртүүлөр же логарифмалоо жолдору менен 0/0 же оо/со түрүндөгү аныксыздыктарды ачууга алы­нып келет.

Ад.: Никольский С..М. Курс математического ана­лиза. Т. 1. М., 1975.