КОМБАЙН

КОМБА́ЙН (англ. сombine, сөзмө сөз – бирик­тирүү, туташтыруу) – бир эле мезгилде ар кан­дай операцияларды аткаруучу татаал агрегат. Комбайндын төмөнкүдөй түрлөрү бар: дан комбайны, жүгөрү

комбайны, силос комбайны, кен казуучу тоо-кен комбайны ж. б. Д а н комбайны – дан эгиндерин чаап, басты­рып, саман, топонун чөмөлөп кетүүчү машина. Комбайнды атайын кошумча шайман м-н жабдып, ча­нактуу, техникалык ж. б. өсүмдүктөрдү чаап, бастыруу­га болот. Комбайндын чиркелме, асма ж-а өзү жүрүүчү түрлөрү бар. Чиркелме комбайндын иштөөчү тетикте­ри комбайнга орнотулган кыймылдаткычтын же трак­тордун кубат берүүчү валынын жардамы м-н иштейт. Өзү жүрүүчү комбайн өз кыймылдаткычы м-н иштейт. Асма комбайн өзү жүрүүчү шассиге орно­тулат. Комбайн жантайма камералуу хедер, дан чап­кыч, бастыргыч, тазалагыч, кызылдагыч, транс­портёр, бункер, чөмөлөгүч, жүрүү системасы (же­телөөчү алдынкы дөңгөлөк ж-а арткы башка­руучу дөңгөлөк), кыймылдаткыч кабина, электр ж-а гидрожабдуулар, башкаруу ж-а сигнал бе­рүү тетиктеринен турат. Алгачкы комбайн АКШда 19-кылымдын аягында жасалган. Ал жыгачтан жасал­ып, эпсиз, оор болуп, 20–30 ат чегилген. Комбайн 20-кылымдын башында өркүндөтүлүп, жыгач – металл м-н, ат – локомобиль, трактор м-н алмашты­рылып, кыймылдаткыч орнотулган. СССРде С-6, өзү жүрүүчү С-4, СК-5, «Нива», СК-6, «Колос», «Дон-1200»,«Дон-1500» ж. б. комбайндар чыгарылган. Бул комбайндар­дын базасында чанактуу дан өсүмдүктөрүн жый­ноочу жалпак тамандуу СКП-4, шалы оруп-жыйн­оочу СКП-6Р, СКД-5Р, СК-5Р, ошондой эле НК-4 ж. б. асма комбайндар жасалган.

Ад.: Сельскохозяйственная техника и технология./Под ред. И. А. Синицина. М., 2006.