МУЛЬТИПЛИКАТОР: нускалардын айырмасы
м (1 версия) |
м (1 версия) |
||
| (One intermediate revision by the same user not shown) | |||
| 1-сап: | 1-сап: | ||
<p><strong data-text-type="type_1_article_title">МУЛЬТИПЛИКАТОР </strong>(<abbr data-short="лат." data-full="латынча" data-extended="true">латынча</abbr> | <p><strong data-text-type="type_1_article_title">МУЛЬТИПЛИКАТОР </strong>(<abbr data-short="лат." data-full="латынча" data-extended="true">латынча</abbr> multiplico - көбөйтөм, чоңойтом), көбөйткүч-1) машина валынын (огунун) айлануу жыштыгын көбөйтүүчү түзүлүш (<abbr data-short="мис." data-full="мисалы" data-extended="true">мисалы</abbr>, ылдамдатуучу тиштүү кыймыл бергич); 2) суюктуктун басымын жогорулатуучу түзүлүш (<abbr data-short="мис." data-full="мисалы" data-extended="true">мисалы</abbr>, насосто ж. б. гидравликалык машина <abbr data-short="ж-а" data-full="жана" data-extended="true">жана</abbr> шайманда); 3) фотоаппараттын бир пластинкада (плёнкада) бир нече негатив алууга мүмкүндүк берүүчү жардамчы куралы; 4) түстүү басманын үлгүсүн бир мезгилде алуучу прибор; 5) инвестициялардын көбөйүшү (азайышы) <abbr data-short="м-н" data-full="менен" data-extended="true">менен</abbr> киреше чоңдугунун өзгөрүшүн чагылдырган <abbr data-short="коэфф." data-full="коэффициент" data-extended="true">коэффициент</abbr>; кирешенин өзгөрүшүнүн инвестициялардын өзгөрүшүнө көз карандылыгын туюнткан <abbr data-short="экон." data-full="экономикалык" data-extended="true">экономикалык</abbr> көрсөткүч. <abbr data-short="Мис." data-full="Мисалы" data-extended="true">Мисалы</abbr>, инвестициялардын өсүшү 5 <abbr data-short="млрд" data-full="миллиард" data-extended="true">миллиард</abbr> сомду түзүп, кирешенин өсүшү 15 <abbr data-short="млрд" data-full="миллиард" data-extended="true">миллиард</abbr> сомго жетсе, анда М. Зкө барабар болот. Өндүрүштө инвестициялар кандайдыр бир суммага өсүшү, жумушчулардын кирешесин ошол суммага чейин өстүрөт. Ал өз кезегинде керектелүүчү заттарга талапты өстүрөт да, ошол чөйрөдөгү ишкерлердин кирешесинин көбөйүшүнө шарт түзөт. Бул процесс ар бир жаңы чыгымдардын айланпасынан уланып турат. Мультипликация идеясын алгач 1931-ж. англ. экономист Р. Кан киргизген. Айрыкча <abbr data-short="экон." data-full="экономикалык" data-extended="true">экономикалык</abbr> багытта Кейнстин М-у кеңири мааниге ээ. Ал <abbr data-short="б-ча" data-full="боюнча" data-extended="true">боюнча</abbr> М. инвестицияларды көбөйтүүдө улуттук кирешенин канча эсеге өсүшүн көрсөткөн <abbr data-short="коэфф." data-full="коэффициент" data-extended="true">коэффициент</abbr> болот. <abbr data-short="О. эле" data-full="Ошондой эле" data-extended="true">Ошондой эле</abbr> банк (коммерциялык банктардын депозиттик эсептеги акчалардын банк арасында акчанын жүгүртүлүшүнүн эсебинен көбөйүү процессин негиздейт) М-у да бар.</p> | ||
[[Category:5-том,_401-500_бб]] | [[Category:5-том,_401-500_бб]] | ||
4 ноябрь 2026, саат 03:35 учурдагы соңку нуска
МУЛЬТИПЛИКАТОР (латынча multiplico - көбөйтөм, чоңойтом), көбөйткүч-1) машина валынын (огунун) айлануу жыштыгын көбөйтүүчү түзүлүш (мисалы, ылдамдатуучу тиштүү кыймыл бергич); 2) суюктуктун басымын жогорулатуучу түзүлүш (мисалы, насосто ж. б. гидравликалык машина жана шайманда); 3) фотоаппараттын бир пластинкада (плёнкада) бир нече негатив алууга мүмкүндүк берүүчү жардамчы куралы; 4) түстүү басманын үлгүсүн бир мезгилде алуучу прибор; 5) инвестициялардын көбөйүшү (азайышы) менен киреше чоңдугунун өзгөрүшүн чагылдырган коэффициент; кирешенин өзгөрүшүнүн инвестициялардын өзгөрүшүнө көз карандылыгын туюнткан экономикалык көрсөткүч. Мисалы, инвестициялардын өсүшү 5 миллиард сомду түзүп, кирешенин өсүшү 15 миллиард сомго жетсе, анда М. Зкө барабар болот. Өндүрүштө инвестициялар кандайдыр бир суммага өсүшү, жумушчулардын кирешесин ошол суммага чейин өстүрөт. Ал өз кезегинде керектелүүчү заттарга талапты өстүрөт да, ошол чөйрөдөгү ишкерлердин кирешесинин көбөйүшүнө шарт түзөт. Бул процесс ар бир жаңы чыгымдардын айланпасынан уланып турат. Мультипликация идеясын алгач 1931-ж. англ. экономист Р. Кан киргизген. Айрыкча экономикалык багытта Кейнстин М-у кеңири мааниге ээ. Ал боюнча М. инвестицияларды көбөйтүүдө улуттук кирешенин канча эсеге өсүшүн көрсөткөн коэффициент болот. Ошондой эле банк (коммерциялык банктардын депозиттик эсептеги акчалардын банк арасында акчанын жүгүртүлүшүнүн эсебинен көбөйүү процессин негиздейт) М-у да бар.