МИНИАТЮРА: нускалардын айырмасы
м (1 версия) |
м (1 версия) |
||
| (2 intermediate revisions by the same user not shown) | |||
| 1-сап: | 1-сап: | ||
<p> | <p> | ||
<strong data-text-type="type_1_article_title">МИНИАТЮРА </strong>(фр. miniature - киноварь дегенден) - 1) сүрөт <abbr data-short="иск-во" data-full="искусство" data-extended="true">искусство</abbr>сунун көлөмү чакан, өтө чебер иштелген чыгармасы. Көркөм сүрөт исквосунда текстти иллюстрациялоо <abbr data-short="ж-а" data-full="жана" data-extended="true">жана</abbr> кооздоо максатында кол <abbr data-short="м-н" data-full="менен" data-extended="true">менен</abbr> жазылган китеп баракчаларындагы түстүү же бир түстөгү сүрөт. «М.» термини айрым адабий <abbr data-short="ж-а" data-full="жана" data-extended="true">жана</abbr> <abbr data-short="муз." data-full="музыкалык" data-extended="true">музыкалык</abbr> чыгармаларда колдонулганы <abbr data-short="м-н" data-full="менен" data-extended="true">менен</abbr> живопись <abbr data-short="ж-а" data-full="жана" data-extended="true">жана</abbr> графикада (айрыкча портрет) өзгөчө мүнөзгө ээ. М. негизинен китептерде автордун аты-жөнүн, китептин аталышын наамын ж. б. кооздоо үчүн колдонулган. Китептик М. байыртадан эле белгилүү, <abbr data-short="мис." data-full="мисалы" data-extended="true">мисалы</abbr>, Байыркы Египеттеги «Шейиттер китебинде», Гомердин «Илиадасында» (500-ж. ч., Амброзиан китепканасы, Милан). Байыркы Руста 14-к-дын аягына чейин аны пергаментке, көбүнчө жумуртка боёктору <abbr data-short="м-н" data-full="менен" data-extended="true">менен</abbr> тартып келишкен. 18-к-да портреттик М. кеңири тараган. Россияда М. негизинен диний китептерди кооздоодо колдонулган (Остромир инжили, 1056-57, Санк-Петербургдагы М. Е. Салтыков-Шедрин <abbr data-short="атн." data-full="атындагы" data-extended="true">атындагы</abbr> калк китепканасы). М. тартуу Украинада («Пересопницаинжили», 1556-61), Арменияда («Эчмиадзин инжили», 989), Грузияда («Мцхета псалтыры», 10-<abbr data-short="к." data-full="кылым" data-extended="true" data-static="false" data-review="true">кылым</abbr>) да кеңири таралган. | <strong data-text-type="type_1_article_title">МИНИАТЮРА </strong>(фр. miniature - киноварь дегенден) - 1) сүрөт <abbr data-short="иск-во" data-full="искусство" data-extended="true">искусство</abbr>сунун көлөмү чакан, өтө чебер иштелген чыгармасы. Көркөм сүрөт исквосунда текстти иллюстрациялоо <abbr data-short="ж-а" data-full="жана" data-extended="true">жана</abbr> кооздоо максатында кол <abbr data-short="м-н" data-full="менен" data-extended="true">менен</abbr> жазылган китеп баракчаларындагы түстүү же бир түстөгү сүрөт. «М.» термини айрым адабий <abbr data-short="ж-а" data-full="жана" data-extended="true">жана</abbr> <abbr data-short="муз." data-full="музыкалык" data-extended="true">музыкалык</abbr> чыгармаларда колдонулганы <abbr data-short="м-н" data-full="менен" data-extended="true">менен</abbr> живопись <abbr data-short="ж-а" data-full="жана" data-extended="true">жана</abbr> графикада (айрыкча портрет) өзгөчө мүнөзгө ээ. М. негизинен китептерде автордун аты-жөнүн, китептин аталышын наамын ж. б. кооздоо үчүн колдонулган. Китептик М. байыртадан эле белгилүү, <abbr data-short="мис." data-full="мисалы" data-extended="true">мисалы</abbr>, Байыркы Египеттеги «Шейиттер китебинде», Гомердин «Илиадасында» (500-ж. ч., Амброзиан китепканасы, Милан). Байыркы Руста 14-к-дын аягына чейин аны пергаментке, көбүнчө жумуртка боёктору <abbr data-short="м-н" data-full="менен" data-extended="true">менен</abbr> тартып келишкен. 18-к-да портреттик М. кеңири тараган. Россияда М. негизинен диний китептерди кооздоодо колдонулган (Остромир инжили, 1056-57, Санк-Петербургдагы М. Е. Салтыков-Шедрин <abbr data-short="атн." data-full="атындагы" data-extended="true">атындагы</abbr> калк китепканасы). М. тартуу Украинада («Пересопницаинжили», 1556-61), Арменияда («Эчмиадзин инжили», 989), Грузияда («Мцхета псалтыры», 10-<abbr data-short="к." data-full="кылым" data-extended="true" data-static="false" data-review="true">кылым</abbr>) да кеңири таралган. М-ны ар түрдүү материалдарды (май, эмаль, гуашь, акварель) колдонуу <abbr data-short="м-н" data-full="менен" data-extended="true">менен</abbr> жыгачта, металлда, пил сөөгүндө, пергаментте, кагазда лупа аркылуу пунктир же майда штрих техникасы <abbr data-short="м-н" data-full="менен" data-extended="true">менен</abbr> аткарышкан. М. <abbr data-short="иск-во" data-full="искусство" data-extended="true">искусство</abbr>сунан портреттик М-ны айырмалай билүу керек. Портреттик М. - тамеки кутучаларынын, кол сааттардын, оймоктордун, медальондордун бетине түшүрүлгөн чакан форматтагы (1,5тен 20 смге чейин) живопистик портреттин түрү. Портреттик М. 19-к-дын орто ченинде дагеротипия <abbr data-short="м-н" data-full="менен" data-extended="true">менен</abbr> фотографиянын таралышына байланыштуу жок болуп кеткен; 2) мазмуну <abbr data-short="ж-а" data-full="жана" data-extended="true">жана</abbr> композициясы чакан <em>аңгеме, очерк, </em> | ||
<abbr data-short="о. эле" data-full="ошондой эле" data-extended="true">ошондой эле</abbr> айрым бир сценалык чыгармалар да М. деп аталат.</p> | <abbr data-short="о. эле" data-full="ошондой эле" data-extended="true">ошондой эле</abbr> айрым бир сценалык чыгармалар да М. деп аталат.</p> | ||
[[Category:5-том,_301-400_бб]] | [[Category:5-том,_301-400_бб]] | ||
1 ноябрь 2026, саат 20:13 учурдагы соңку нуска
МИНИАТЮРА (фр. miniature - киноварь дегенден) - 1) сүрөт искусствосунун көлөмү чакан, өтө чебер иштелген чыгармасы. Көркөм сүрөт исквосунда текстти иллюстрациялоо жана кооздоо максатында кол менен жазылган китеп баракчаларындагы түстүү же бир түстөгү сүрөт. «М.» термини айрым адабий жана музыкалык чыгармаларда колдонулганы менен живопись жана графикада (айрыкча портрет) өзгөчө мүнөзгө ээ. М. негизинен китептерде автордун аты-жөнүн, китептин аталышын наамын ж. б. кооздоо үчүн колдонулган. Китептик М. байыртадан эле белгилүү, мисалы, Байыркы Египеттеги «Шейиттер китебинде», Гомердин «Илиадасында» (500-ж. ч., Амброзиан китепканасы, Милан). Байыркы Руста 14-к-дын аягына чейин аны пергаментке, көбүнчө жумуртка боёктору менен тартып келишкен. 18-к-да портреттик М. кеңири тараган. Россияда М. негизинен диний китептерди кооздоодо колдонулган (Остромир инжили, 1056-57, Санк-Петербургдагы М. Е. Салтыков-Шедрин атындагы калк китепканасы). М. тартуу Украинада («Пересопницаинжили», 1556-61), Арменияда («Эчмиадзин инжили», 989), Грузияда («Мцхета псалтыры», 10-кылым) да кеңири таралган. М-ны ар түрдүү материалдарды (май, эмаль, гуашь, акварель) колдонуу менен жыгачта, металлда, пил сөөгүндө, пергаментте, кагазда лупа аркылуу пунктир же майда штрих техникасы менен аткарышкан. М. искусствосунан портреттик М-ны айырмалай билүу керек. Портреттик М. - тамеки кутучаларынын, кол сааттардын, оймоктордун, медальондордун бетине түшүрүлгөн чакан форматтагы (1,5тен 20 смге чейин) живопистик портреттин түрү. Портреттик М. 19-к-дын орто ченинде дагеротипия менен фотографиянын таралышына байланыштуу жок болуп кеткен; 2) мазмуну жана композициясы чакан аңгеме, очерк, ошондой эле айрым бир сценалык чыгармалар да М. деп аталат.