МИКРОБИОЛОГИЯ: нускалардын айырмасы
Навигацияга өтүү
Издөөгө өтүү
м (1 версия) |
м (1 версия) |
||
| 1-сап: | 1-сап: | ||
<p> | <p> | ||
<strong data-text-type="type_1_article_title">МИКРОБИОЛОГИЯ </strong> | <strong data-text-type="type_1_article_title">МИКРОБИОЛОГИЯ </strong> | ||
<em>(микро...</em> <abbr data-short="ж-а" data-full="жана" data-extended="true">жана</abbr> <em>биология) - микроорганизмдерди</em> <abbr data-short="ж-а" data-full="жана" data-extended="true">жана</abbr> алардын систематикасын, морфологиясын, фйзиологиясын, биохимиясын, тукум куугучтугун, өзгөргүчтүгүн, табиятта таралышын, <abbr data-short="о. эле" data-full="ошондой эле" data-extended="true">ошондой эле</abbr> заттардын табиятта айлануусунун ролун, адамдын, жаныбарлардын <abbr data-short="ж-а" data-full="жана" data-extended="true">жана</abbr> өсүмдүктөрдүн ооруларын пайда кылуучу микроорганизмдерди изилдөөчү илим. А. <em>Левенгук</em> өзү жасаган микроскоп <abbr data-short="м-н" data-full="менен" data-extended="true">менен</abbr> бактерия <abbr data-short="ж-а" data-full="жана" data-extended="true">жана</abbr> ачыткыч козу карындарды биринчи ачкан. Кишиде, айбанатта оорулардын пайда болушунда <abbr data-short="ж-а" data-full="жана" data-extended="true">жана</abbr> ачууда микроорганизмдердин ролун Л. <em>Пастер</em> түшүндүрүп, | <em>(микро...</em> <abbr data-short="ж-а" data-full="жана" data-extended="true">жана</abbr> <em>биология) - микроорганизмдерди</em> <abbr data-short="ж-а" data-full="жана" data-extended="true">жана</abbr> алардын систематикасын, морфологиясын, фйзиологиясын, биохимиясын, тукум куугучтугун, өзгөргүчтүгүн, табиятта таралышын, <abbr data-short="о. эле" data-full="ошондой эле" data-extended="true">ошондой эле</abbr> заттардын табиятта айлануусунун ролун, адамдын, жаныбарлардын <abbr data-short="ж-а" data-full="жана" data-extended="true">жана</abbr> өсүмдүктөрдүн ооруларын пайда кылуучу микроорганизмдерди изилдөөчү илим. А. <em>Левенгук</em> өзү жасаган микроскоп <abbr data-short="м-н" data-full="менен" data-extended="true">менен</abbr> бактерия <abbr data-short="ж-а" data-full="жана" data-extended="true">жана</abbr> ачыткыч козу карындарды биринчи ачкан. Кишиде, айбанатта оорулардын пайда болушунда <abbr data-short="ж-а" data-full="жана" data-extended="true">жана</abbr> ачууда микроорганизмдердин ролун Л. <em>Пастер</em> түшүндүрүп, М-ны илим катары негиздеген <abbr data-short="ж-а" data-full="жана" data-extended="true">жана</abbr> кишини, айбанаттарды жугуштуу оорулардан сактоо үчүн эмдөө жүргүзүүнү, вирустар ачылганга чейин эле вирустуу оору - кутурмага каршы эмдөөнү сунуш кылган. 0. эле консерваларды даярдоо, азык заттарды пастерлөө, бинт <abbr data-short="ж-а" data-full="жана" data-extended="true">жана</abbr> <abbr data-short="хирург." data-full="хирургиялык" data-extended="true">хирургиялык</abbr> аспаптарды стерилдөөнүн <abbr data-short="ил." data-full="илимий" data-extended="true">илимий</abbr> негизин түзгөн. Л. Пастердин заттардын жаратылышта айланышындагы микроорганизмдердин ролу <abbr data-short="ж-дө" data-full="жөнүндө" data-extended="true">жөнүндө</abbr>гү идеясын жалпы М-нын негиздөөчүсү С. Н. Виноградский андан ары уланткан. М-нын өнүгүшү 20-к-дын ортосунан <abbr data-short="мол." data-full="молекулалык" data-extended="true">молекулалык</abbr> биологиянын жетишкендиктерине байланыштуу. М-нын өз алдынча тармактары бар. Ж а лп ы М. микроорганизмдердин жалпы түзүлүшүн, өөрчүшүн, тиричилигин, жаратылыштагы ролун ж. б. маселелерин чечет. Техникалык же ө. ж. М-сы түрдүү ө. ж-да биотехнол. процесстерде колдонулуучу (ар кыл тамак-аш сырьёлорунун ачышы, витаминдердин синтези, антибиотиктерди чыгаруу ж. б.) микробдордун биохим. активдүүлүгүн ж. б. касиетин изилдейт. А й ы л ч а р б а М-сы топурак микроорганизмдеринйн курамын, алардын топурак зат алмашуусундагы ролун, өсүмдүк <abbr data-short="ж-а" data-full="жана" data-extended="true">жана</abbr> микроорганизмдердин бири бири <abbr data-short="м-н" data-full="менен" data-extended="true">менен</abbr> байланышын, тоютту консервалоо (силостоо), аны сактоо ж. б. маселерди изилдейт. Геологиялык М. заттардын жаратылышта айланышындагы, кендердин пайда болуу <abbr data-short="ж-а" data-full="жана" data-extended="true">жана</abbr> бузулууларындагы микроорганизмдердин ролун аныктайт. С у у М-сы суудагы микрофлоранын биохим. процесстердеги функциясын, медициналык <abbr data-short="ж-а" data-full="жана" data-extended="true">жана</abbr> в е т е р инариялык М. киши ооруларын, малдын ылаңдарын ж. б. дарттарды козгоочу <abbr data-short="ж-а" data-full="жана" data-extended="true">жана</abbr> жугузуучу микроорганизмдерди иликтейт. М. биохимия, <abbr data-short="орг." data-full="органикалык" data-extended="true">органикалык</abbr> химия, генетика, топурак таануу, гидробиолОгия ж. б. илимдер <abbr data-short="м-н" data-full="менен" data-extended="true">менен</abbr> тыгыз байланышта. Азыркы М-нын жетишкендиктери пайдаланылып, негизги биол. маселелер чечилүүдө. М-нын хроматография, <abbr data-short="физ." data-full="физикалык" data-extended="true">физикалык</abbr>, <abbr data-short="хим." data-full="химиялык" data-extended="true">химиялык</abbr> ж. б. </p> | ||
<p>методдору бар. <abbr data-short="Кырг-н" data-full="Кыргызстан" data-extended="true">Кыргызстан</abbr>да биринчи М-лык станциялар (чумага каршы) 1926-<abbr data-short="ж." data-full="жылы" data-extended="true" data-static="false" data-review="true">жылы</abbr> уюшулган. Респкада | <p>методдору бар. <abbr data-short="Кырг-н" data-full="Кыргызстан" data-extended="true">Кыргызстан</abbr>да биринчи М-лык станциялар (чумага каршы) 1926-<abbr data-short="ж." data-full="жылы" data-extended="true" data-static="false" data-review="true">жылы</abbr> уюшулган. Респкада М-нын өнүгүшүндө Б. Я. Эльберт, М. П. Покровская, В. П. Тульчинская, <abbr data-short="А. А." data-full="Атап Айтканда" data-extended="true">Атап Айтканда</abbr> <em>Волкова,</em> Т. А. <em>Тыналиева,</em> Ц. Ц. <em>Хандуев</em> ж. б. илимпоздордун салымдары чоң. <abbr data-short="Кырг-н" data-full="Кыргызстан" data-extended="true">Кыргызстан</abbr>да М-лык изилдөөлөр, <abbr data-short="Кырг-н" data-full="Кыргызстан" data-extended="true">Кыргызстан</abbr> эпидемиология, микробиология <abbr data-short="ж-а" data-full="жана" data-extended="true">жана</abbr> гигиена <abbr data-short="ин-т" data-full="институт" data-extended="true">институт</abbr>унда, <abbr data-short="о. эле" data-full="ошондой эле" data-extended="true">ошондой эле</abbr> тийиштүү <abbr data-short="ил." data-full="илимий" data-extended="true">илимий</abbr> из. <abbr data-short="ин-т" data-full="институт" data-extended="true">институт</abbr>тардын <abbr data-short="ж-а" data-full="жана" data-extended="true">жана</abbr> ЖОЖдордун лабор-ларында жүргүзүлөт.</p> | ||
<p>Ад.: <em>Шлегель Г.</em> Общая микробиология. М., 1987; Микробиология. 2-е изд., М., 2003; <em>Гусев М. В., Минеева Л.А.</em> Микробиология. 9-е изд. М., 2010. </p> | <p>Ад.: <em>Шлегель Г.</em> Общая микробиология. М., 1987; Микробиология. 2-е изд., М., 2003; <em>Гусев М. В., Минеева Л.А.</em> Микробиология. 9-е изд. М., 2010. </p> | ||
[[Category:5-том,_301-400_бб]] | [[Category:5-том,_301-400_бб]] | ||
1 ноябрь 2026, саат 20:13 учурдагы соңку нуска
МИКРОБИОЛОГИЯ (микро... жана биология) - микроорганизмдерди жана алардын систематикасын, морфологиясын, фйзиологиясын, биохимиясын, тукум куугучтугун, өзгөргүчтүгүн, табиятта таралышын, ошондой эле заттардын табиятта айлануусунун ролун, адамдын, жаныбарлардын жана өсүмдүктөрдүн ооруларын пайда кылуучу микроорганизмдерди изилдөөчү илим. А. Левенгук өзү жасаган микроскоп менен бактерия жана ачыткыч козу карындарды биринчи ачкан. Кишиде, айбанатта оорулардын пайда болушунда жана ачууда микроорганизмдердин ролун Л. Пастер түшүндүрүп, М-ны илим катары негиздеген жана кишини, айбанаттарды жугуштуу оорулардан сактоо үчүн эмдөө жүргүзүүнү, вирустар ачылганга чейин эле вирустуу оору - кутурмага каршы эмдөөнү сунуш кылган. 0. эле консерваларды даярдоо, азык заттарды пастерлөө, бинт жана хирургиялык аспаптарды стерилдөөнүн илимий негизин түзгөн. Л. Пастердин заттардын жаратылышта айланышындагы микроорганизмдердин ролу жөнүндөгү идеясын жалпы М-нын негиздөөчүсү С. Н. Виноградский андан ары уланткан. М-нын өнүгүшү 20-к-дын ортосунан молекулалык биологиянын жетишкендиктерине байланыштуу. М-нын өз алдынча тармактары бар. Ж а лп ы М. микроорганизмдердин жалпы түзүлүшүн, өөрчүшүн, тиричилигин, жаратылыштагы ролун ж. б. маселелерин чечет. Техникалык же ө. ж. М-сы түрдүү ө. ж-да биотехнол. процесстерде колдонулуучу (ар кыл тамак-аш сырьёлорунун ачышы, витаминдердин синтези, антибиотиктерди чыгаруу ж. б.) микробдордун биохим. активдүүлүгүн ж. б. касиетин изилдейт. А й ы л ч а р б а М-сы топурак микроорганизмдеринйн курамын, алардын топурак зат алмашуусундагы ролун, өсүмдүк жана микроорганизмдердин бири бири менен байланышын, тоютту консервалоо (силостоо), аны сактоо ж. б. маселерди изилдейт. Геологиялык М. заттардын жаратылышта айланышындагы, кендердин пайда болуу жана бузулууларындагы микроорганизмдердин ролун аныктайт. С у у М-сы суудагы микрофлоранын биохим. процесстердеги функциясын, медициналык жана в е т е р инариялык М. киши ооруларын, малдын ылаңдарын ж. б. дарттарды козгоочу жана жугузуучу микроорганизмдерди иликтейт. М. биохимия, органикалык химия, генетика, топурак таануу, гидробиолОгия ж. б. илимдер менен тыгыз байланышта. Азыркы М-нын жетишкендиктери пайдаланылып, негизги биол. маселелер чечилүүдө. М-нын хроматография, физикалык, химиялык ж. б.
методдору бар. Кыргызстанда биринчи М-лык станциялар (чумага каршы) 1926-жылы уюшулган. Респкада М-нын өнүгүшүндө Б. Я. Эльберт, М. П. Покровская, В. П. Тульчинская, Атап Айтканда Волкова, Т. А. Тыналиева, Ц. Ц. Хандуев ж. б. илимпоздордун салымдары чоң. Кыргызстанда М-лык изилдөөлөр, Кыргызстан эпидемиология, микробиология жана гигиена институтунда, ошондой эле тийиштүү илимий из. институттардын жана ЖОЖдордун лабор-ларында жүргүзүлөт.
Ад.: Шлегель Г. Общая микробиология. М., 1987; Микробиология. 2-е изд., М., 2003; Гусев М. В., Минеева Л.А. Микробиология. 9-е изд. М., 2010.