МАЙОТТА АРАЛЫ

МАЙОТТА АРАЛЫ, Майотта аймактык к о о м у - Франциянын «деңиздеги алыскы департаменти». Инди океанындагы Мозамбик кысыгынын түндүк бөлүгүндө, Африканын чыгыш жээгине жакын жайгашкан. Майотта (Маоре), Памандзи, Мзамбуру ж. б. бир нече майда арал­дарды (баары Комор а-нын курамына кирет) ээлейт. Аянты 374 км². Калкы 220,0 миң (2010); калкынын негизин коморлуктар (68,6% , вама­орлор) түзөт. Ошондой эле малагасилерге окшош

ши­буштар (23,7%), суахили, макуа, маконде, кре­ол-реюньон да жашайт. Эл аралык аэропорту бар. Мусулман (97%) жана христиан (католик) динин тутат. Расмий тили - француз тили. Борбору - Мамуцу (калкы 8 миңге жакын; шаар айланасы менен 50 миң). Администрациялык-аймактык жактан 17 коммунага бөлүнөт. Акча бирдиги - евро.

Арал жанар тоолордун аракетинен пайда бо­луп, шуру (коралл) рифтери менен курчалган. Эң ири жана бийик аралы - Майотта (бийиктиги 660 м, Бенара чокусу). Климаты тропиктик пас­саттык. Ноябрдан майга чейин нымдуу жана кур­гак. Орт. айлык температурасы 28°С, эң суук айы­ныкы 23°С. Жылдык жаан-чачыны 2000 мм. Соолуп калуучу кыска агын суулары бар. Фло­расы менен фаунасы - негизинен эндемиктер. Тоо­нун жогорку айдарым капталдарында жыш тро­пик токою өсүп, анда лианалар (токой чырмоо­гу), дарак сымал папоротниктер, орхидеялар, этегинде жана жээк ойдуңдарында бадалдар, кээ бир жерлеринде мангр өсүмдүктөрү кеңири та­ралган. Сүт эмүүчүлөрдүн 20га жакын түрү (анын ичинде мадагаскар фаунасы) кездешет.

Майотта султаны аралды 1841-жылы Францияга берүүгө макулдугун берип, ошондон анын ээли­ги болуп калган. 1946-жылдан Комор аралда­рындагы Франциянын «деңиздеги алыскы ай­магы» статусун алган. 1974-жылы өткөрүлгөн ре­ферендумда архипелагдын 3 аралы көз каран­ды эместик үчүн добуш беришкен. Ал эми М. франциялык болуп калууну чечкен. Ошондой болсо да 1998-жылдан статусун өзгөртүп, депар­тамент болууга БУУ аркылуу аракет жасоодо. 2001-жылдын июлунан Франциянын администрациялык-аймактык бирдиги. 2009-жылдын мартында өткөрүлгөн референдумда- «деңиздеги алыскы аймак» ста­тусун алуу үчүн добуш беришкен (ал 2011-жыл­дын 31-январынан күчүнө кирген). Бирок муну Комор Аралдары Союзувув өкмөтү тааныбай келет.

Мененын экономикасы фр. субсидияга, сырттан алынган азык-түлүккө жана күндөлүк керек­телүүчү товарга көз каранды. А. ч. - экономи­касынын негизги тармагы. Кокос пальмасы, ва­ниль, иланг-иланг (мөмө-жемиш) өстүрүлөт. Ба­лыкчылык өнүккөн. Автомобиль жолунун узундугу 100 км (анын ичинде 70 клги асфальтталган). Деңиз пор­ту - Дзаудзи (Памандзи а-нда). Сыртка ваниль, иланг-иланг, копра, кокос жаңгагын чыгарат. Экспортунун 80% и Францияга туура келет.

Ад.: Майотта//Всё о странах мира: Атлас-спра­вочник, СПб., 2006; Майотта//Болыпая Российская энциклопедия. Т. 18. М., 2011. Р. Карачалова.