МАГМАТИЗМ: нускалардын айырмасы
vol5_>KadyrM No edit summary |
м (1 версия) |
||
| (One intermediate revision by the same user not shown) | |||
| 3-сап: | 3-сап: | ||
<em>магманын</em> эрип, өзгөрүп, орун которуштуруп, катуу тоо тектер <abbr data-short="м-н" data-full="менен" data-extended="true">менен</abbr> өз ара аракеттенип <abbr data-short="ж-а" data-full="жана" data-extended="true">жана</abbr> сууп, тоо текке айланышы <abbr data-short="м-н" data-full="менен" data-extended="true">менен</abbr> байланышкан процесстер. Жер кыртышынын терең бөлүгүндө ар кандай <abbr data-short="физ." data-full="физикалык" data-extended="true">физикалык</abbr>-<abbr data-short="хим." data-full="химиялык" data-extended="true">химиялык</abbr> процесстерден пайда болуучу балкыган ысык магманын курамындагы суу буулары <abbr data-short="м-н" data-full="менен" data-extended="true">менен</abbr> газдар магманы суюк <abbr data-short="ж-а" data-full="жана" data-extended="true">жана</abbr> кыймылдуу абалга алып келет. Тыгыздыгы төмөндөп, салмагы жеңилдеп, жогору көздөй көтөрүлөт. Магманын алган ордуна, кыймыл-аракетине жараша терендиктеги (интрузия) <abbr data-short="ж-а" data-full="жана" data-extended="true">жана</abbr> жер бетиндеги (эффузия же вулканизм) М. болуп ажыратылат: 1) интрузия М-инде магма жер бетине көтөрүлүп чыкпай, тереңдиктеги боштуктарды ээлейт. Өтө жай сууп, курамындагы минералдар толугу <abbr data-short="м-н" data-full="менен" data-extended="true">менен</abbr> кристаллдашып, толук кристаллдуу текке айланат (<abbr data-short="мис." data-full="мисалы" data-extended="true">мисалы</abbr>, гранит); 2) эффузия М-инде магма терең жаракалар <abbr data-short="м-н" data-full="менен" data-extended="true">менен</abbr> жогору көтөрүлүп, жер бетине жанартоо болуп атылат. Натыйжада магманын курамындагы <sup>С</sup>УУ буулары, газдар атм-га тарап кетет. Суу буулары <abbr data-short="м-н" data-full="менен" data-extended="true">менен</abbr> газдан ажыраган мындай магма <em>лава Р,ет1</em> аталат. Лава атм-нын каршылыгына учурап, өтө тез сууйт. Курамындагы минералдар кристаллдашууга үлгүрбөйт. Кристаллы жок аморфтуу тек келип чыгат (<abbr data-short="мис." data-full="мисалы" data-extended="true">мисалы</abbr>, <em>базалът).</em> М., <abbr data-short="о. эле" data-full="ошондой эле" data-extended="true">ошондой эле</abbr> алган орду <abbr data-short="б-ча" data-full="боюнча" data-extended="true">боюнча</abbr> геосинклиналдык, платформалык, океандык, активдүү аймактык; терендиги <abbr data-short="б-ча" data-full="боюнча" data-extended="true">боюнча</abbr> абиссалдуу, гипабиссалдуу, жер бетиндеги (вулканизм); магманын курамы <abbr data-short="б-ча" data-full="боюнча" data-extended="true">боюнча</abbr> ултьранегиздүү, негиздүү, кычкылдуу, жегичтүү болуп бөлүнөт.</p> | <em>магманын</em> эрип, өзгөрүп, орун которуштуруп, катуу тоо тектер <abbr data-short="м-н" data-full="менен" data-extended="true">менен</abbr> өз ара аракеттенип <abbr data-short="ж-а" data-full="жана" data-extended="true">жана</abbr> сууп, тоо текке айланышы <abbr data-short="м-н" data-full="менен" data-extended="true">менен</abbr> байланышкан процесстер. Жер кыртышынын терең бөлүгүндө ар кандай <abbr data-short="физ." data-full="физикалык" data-extended="true">физикалык</abbr>-<abbr data-short="хим." data-full="химиялык" data-extended="true">химиялык</abbr> процесстерден пайда болуучу балкыган ысык магманын курамындагы суу буулары <abbr data-short="м-н" data-full="менен" data-extended="true">менен</abbr> газдар магманы суюк <abbr data-short="ж-а" data-full="жана" data-extended="true">жана</abbr> кыймылдуу абалга алып келет. Тыгыздыгы төмөндөп, салмагы жеңилдеп, жогору көздөй көтөрүлөт. Магманын алган ордуна, кыймыл-аракетине жараша терендиктеги (интрузия) <abbr data-short="ж-а" data-full="жана" data-extended="true">жана</abbr> жер бетиндеги (эффузия же вулканизм) М. болуп ажыратылат: 1) интрузия М-инде магма жер бетине көтөрүлүп чыкпай, тереңдиктеги боштуктарды ээлейт. Өтө жай сууп, курамындагы минералдар толугу <abbr data-short="м-н" data-full="менен" data-extended="true">менен</abbr> кристаллдашып, толук кристаллдуу текке айланат (<abbr data-short="мис." data-full="мисалы" data-extended="true">мисалы</abbr>, гранит); 2) эффузия М-инде магма терең жаракалар <abbr data-short="м-н" data-full="менен" data-extended="true">менен</abbr> жогору көтөрүлүп, жер бетине жанартоо болуп атылат. Натыйжада магманын курамындагы <sup>С</sup>УУ буулары, газдар атм-га тарап кетет. Суу буулары <abbr data-short="м-н" data-full="менен" data-extended="true">менен</abbr> газдан ажыраган мындай магма <em>лава Р,ет1</em> аталат. Лава атм-нын каршылыгына учурап, өтө тез сууйт. Курамындагы минералдар кристаллдашууга үлгүрбөйт. Кристаллы жок аморфтуу тек келип чыгат (<abbr data-short="мис." data-full="мисалы" data-extended="true">мисалы</abbr>, <em>базалът).</em> М., <abbr data-short="о. эле" data-full="ошондой эле" data-extended="true">ошондой эле</abbr> алган орду <abbr data-short="б-ча" data-full="боюнча" data-extended="true">боюнча</abbr> геосинклиналдык, платформалык, океандык, активдүү аймактык; терендиги <abbr data-short="б-ча" data-full="боюнча" data-extended="true">боюнча</abbr> абиссалдуу, гипабиссалдуу, жер бетиндеги (вулканизм); магманын курамы <abbr data-short="б-ча" data-full="боюнча" data-extended="true">боюнча</abbr> ултьранегиздүү, негиздүү, кычкылдуу, жегичтүү болуп бөлүнөт.</p> | ||
[[Category:5-том, | [[Category:5-том,_101-200_бб]] | ||
31 октябрь 2026, саат 01:00 учурдагы соңку нуска
МАГМАТИЗМ - магманын эрип, өзгөрүп, орун которуштуруп, катуу тоо тектер менен өз ара аракеттенип жана сууп, тоо текке айланышы менен байланышкан процесстер. Жер кыртышынын терең бөлүгүндө ар кандай физикалык-химиялык процесстерден пайда болуучу балкыган ысык магманын курамындагы суу буулары менен газдар магманы суюк жана кыймылдуу абалга алып келет. Тыгыздыгы төмөндөп, салмагы жеңилдеп, жогору көздөй көтөрүлөт. Магманын алган ордуна, кыймыл-аракетине жараша терендиктеги (интрузия) жана жер бетиндеги (эффузия же вулканизм) М. болуп ажыратылат: 1) интрузия М-инде магма жер бетине көтөрүлүп чыкпай, тереңдиктеги боштуктарды ээлейт. Өтө жай сууп, курамындагы минералдар толугу менен кристаллдашып, толук кристаллдуу текке айланат (мисалы, гранит); 2) эффузия М-инде магма терең жаракалар менен жогору көтөрүлүп, жер бетине жанартоо болуп атылат. Натыйжада магманын курамындагы СУУ буулары, газдар атм-га тарап кетет. Суу буулары менен газдан ажыраган мындай магма лава Р,ет1 аталат. Лава атм-нын каршылыгына учурап, өтө тез сууйт. Курамындагы минералдар кристаллдашууга үлгүрбөйт. Кристаллы жок аморфтуу тек келип чыгат (мисалы, базалът). М., ошондой эле алган орду боюнча геосинклиналдык, платформалык, океандык, активдүү аймактык; терендиги боюнча абиссалдуу, гипабиссалдуу, жер бетиндеги (вулканизм); магманын курамы боюнча ултьранегиздүү, негиздүү, кычкылдуу, жегичтүү болуп бөлүнөт.