КЕТОНДОР: нускалардын айырмасы
No edit summary |
No edit summary |
||
| 1 сап: | 1 сап: | ||
<b type='title'>КЕТОНДОР</b> – углеводороддордун эки радикалы м-н байланышкан карбонил тобу С=О бар органикалык бирикмелер '''R – C – R–.''' Радикалдын табиятына карата алифаттык, алициклдүү, ароматтык ж-а гетероциклдүү болуп бөлүнөт. Алифаттык кетондордун төмөнкү молекулалуу өкүлдөрү жагымдуу жыт­туу, түссүз суюктуктар. Суу м-н жакшы арала­шат. Кетондордун молекулалык салмагынын өсүшү м-н сууда эригичтиги төмөндөйт. Ири молекулалуу өкүл­дөрү – катуу заттар. Бардык өкүлдөрү органикалык эрит­кичтерде жакшы эришет ж-а өздөрү да – эрит­кичтер. Кетондор негизинен экинчилик спирттерди ка­тализатордун таасири астында дегидрлөө же окстендирүүдөн Н<sub>3</sub>С– СН(ОН) – СН<sub>3</sub>→СН<sub>3</sub>– СО –СН<sub>3</sub>+Н<sub>2 </sub>СН<sub>3</sub>– СНОН – СН<sub>3</sub>+[О] – СН<sub>3 </sub>– СО –СН<sub>3</sub>+Н<sub>2</sub>О, карбон кислоталарынын туздарын ысы­тып ажыратуудан (RСОО)<sub>2</sub>Са →R<sub>2</sub>СО + СаСО<sub>3</sub> ж. б. жолдор м-н алынат. Кетондордун химиялык активдүү­лүгү альдегиддерден начар. Алардын реакцияга жөндөмдүүлүгү молекулада карбонил тобунун болушу м-н түшүндүрүлөт. Карбонил тобу ко­шуп алуу ж-а кычкылтектин атомунун башка атомго орун алмашуу реакциясына кирет. Ошодой эле натрий бисульфити NаHSО<sub>3</sub>, хлороформ СНС1<sub>3</sub> ж. б. м-н оңой кошулат. Кетондор өз ара кошулуу реак­циясына (альдолдук конденсация), суутекти ко­шуп алуу реакциясына да активдүү кирет. | <b type='title'>КЕТОНДОР</b> – углеводороддордун эки радикалы м-н байланышкан карбонил тобу С=О бар органикалык бирикмелер '''R – C – R–.''' Радикалдын табиятына карата алифаттык, алициклдүү, ароматтык ж-а гетероциклдүү болуп бөлүнөт. Алифаттык кетондордун төмөнкү молекулалуу өкүлдөрү жагымдуу жыт­туу, түссүз суюктуктар. Суу м-н жакшы арала­шат. Кетондордун молекулалык салмагынын өсүшү м-н сууда эригичтиги төмөндөйт. Ири молекулалуу өкүл­дөрү – катуу заттар. Бардык өкүлдөрү органикалык эрит­кичтерде жакшы эришет ж-а өздөрү да – эрит­кичтер. Кетондор негизинен экинчилик спирттерди ка­тализатордун таасири астында дегидрлөө же окстендирүүдөн Н<sub>3</sub>С– СН(ОН) – СН<sub>3</sub>→СН<sub>3</sub>– СО –СН<sub>3</sub>+Н<sub>2 </sub>СН<sub>3</sub>– СНОН – СН<sub>3</sub>+[О] – СН<sub>3 </sub>– СО –СН<sub>3</sub>+Н<sub>2</sub>О, карбон кислоталарынын туздарын ысы­тып ажыратуудан (RСОО)<sub>2</sub>Са →R<sub>2</sub>СО + СаСО<sub>3</sub> ж. б. жолдор м-н алынат. Кетондордун химиялык активдүү­лүгү альдегиддерден начар. Алардын реакцияга жөндөмдүүлүгү молекулада карбонил тобунун болушу м-н түшүндүрүлөт. Карбонил тобу ко­шуп алуу ж-а кычкылтектин атомунун башка атомго орун алмашуу реакциясына кирет. Ошодой эле натрий бисульфити NаHSО<sub>3</sub>, хлороформ СНС1<sub>3</sub> ж. б. м-н оңой кошулат. Кетондор өз ара кошулуу реак­циясына (альдолдук конденсация), суутекти ко­шуп алуу реакциясына да активдүү кирет. R'''COR<sup>,</sup><sub>+</sub><sup>Н</sup><sub>2</sub>''' | ||
<sub>.</sub> R CHOH. Кетондор техникада эриткич,органикалык заттарды синтездөөдө баштапкы зат ката­ры кеңири колдонулат. | <sub>.</sub> R CHOH. Кетондор техникада эриткич,органикалык заттарды синтездөөдө баштапкы зат ката­ры кеңири колдонулат. | ||
10:07, 15 Июнь (Кулжа) 2026 -га соңку нускасы
КЕТОНДОР – углеводороддордун эки радикалы м-н байланышкан карбонил тобу С=О бар органикалык бирикмелер R – C – R–. Радикалдын табиятына карата алифаттык, алициклдүү, ароматтык ж-а гетероциклдүү болуп бөлүнөт. Алифаттык кетондордун төмөнкү молекулалуу өкүлдөрү жагымдуу жыттуу, түссүз суюктуктар. Суу м-н жакшы аралашат. Кетондордун молекулалык салмагынын өсүшү м-н сууда эригичтиги төмөндөйт. Ири молекулалуу өкүлдөрү – катуу заттар. Бардык өкүлдөрү органикалык эриткичтерде жакшы эришет ж-а өздөрү да – эриткичтер. Кетондор негизинен экинчилик спирттерди катализатордун таасири астында дегидрлөө же окстендирүүдөн Н3С– СН(ОН) – СН3→СН3– СО –СН3+Н2 СН3– СНОН – СН3+[О] – СН3 – СО –СН3+Н2О, карбон кислоталарынын туздарын ысытып ажыратуудан (RСОО)2Са →R2СО + СаСО3 ж. б. жолдор м-н алынат. Кетондордун химиялык активдүүлүгү альдегиддерден начар. Алардын реакцияга жөндөмдүүлүгү молекулада карбонил тобунун болушу м-н түшүндүрүлөт. Карбонил тобу кошуп алуу ж-а кычкылтектин атомунун башка атомго орун алмашуу реакциясына кирет. Ошодой эле натрий бисульфити NаHSО3, хлороформ СНС13 ж. б. м-н оңой кошулат. Кетондор өз ара кошулуу реакциясына (альдолдук конденсация), суутекти кошуп алуу реакциясына да активдүү кирет. RCOR,+Н2
. R CHOH. Кетондор техникада эриткич,органикалык заттарды синтездөөдө баштапкы зат катары кеңири колдонулат.
Ад.: Нейланд О. Я. Органическая химия. М., 1990;Адылов С. А. Органикалык химия. Б., 1991.
Ж. Медетбекова.