НИГЕР (дарыя)

НИГЕР (Niger, бербер тилинде негирен - дарыя, агын суу) - Гвинея, Мали, Нигер жана Нигерия аркылуу аккан дарыя. Уз. 4160 км, алабынын аянты 2092 миң км². Леон-Либерия дөңсөөсүнөн Жолиба деген ат менен башталып, тоо арасында­гы ички өрөөн аркылуу агат; андан соң Судан түздүгүндө бир нече салааларга жана куймаларга бөлүнүп, ички дельтаны пайда кылат; Томбук­ту ш. тушта салаалар бир нукка биригет. Елва ш-нан төмөн Түндүк Гвинея дөңсөөсүн кесип өтөт, андан ары чатына чейин кенен өрөөн аркылуу агып, Атлантика океанындагы Гвинея булуңу­на куярда дельтаны пайда кылат. Негизги куй­малары: Бани (оң), Сокото, Кадуна, Бенуэ (сол). Июнь-сентябрда ташкындайт, төмөнкү агымын­да экинчи ташкыны февралда болот. Орт. чы­гымы 9300 м?/се.к (эң көбү 35 миң лг³/сек). Жыл­дык агымы 300 тслг^эге жакын. Жылына 67 миллион тшиленди агызып келет. Ири ГЭС жана Каинжи суу сактагычы бар. Сугатчылыкка пайдала­нылат. Балык кармалат. Айрым бөлүктөрүндө [Курусадан Бамакого, Сотуба шаркыратмасынан (ички дельтадан төмөн) Ансонгого, Ниамей ш-нан чатына чейин] кеме жүрөт. Боюндагы не­гизги шаарлар: Куруса (Гвинея), Бамако, Том­букту (Мали), Ниамей (Нигер), Жебба, Локожа (Нигерия). Дельтасында - Порт-Харкорт деңиз порту (Нигерия) жайгашкан.