МУУНАК БУТТУУЛАР: нускалардын айырмасы
м (1 версия) |
м (1 версия) |
||
| 1-сап: | 1-сап: | ||
<p><strong data-text-type="type_1_article_title">МУУНАК БУТТУУЛАР </strong>( | <p><strong data-text-type="type_1_article_title">МУУНАК БУТТУУЛАР </strong>(Аг1Ьгоройа) - омурткасыз жаныбарлардын тиби. Денеси эки каптал-симметриялуу хитин кабыгы <abbr data-short="м-н" data-full="менен" data-extended="true">менен</abbr> капталган, буттары муунактуу (аты ошондон). Хитин кабыгы тулкун сырткы таасирлерден коргойт, анын ички бетине булчуңдар бекийт. Тынымсыз өсүшүнө карай хитин кабыгы мезгили <abbr data-short="м-н" data-full="менен" data-extended="true">менен</abbr> түлөп турат. Сезүү органдары, <abbr data-short="о. эле" data-full="ошондой эле" data-extended="true">ошондой эле</abbr> фасеттүү татаал көздөрү жакшы өөрчүгөн. М. б. бакалоор, кургактагылары өпкө же трахеялары аркылуу дем алат. Нерв системасы мээден, нерв түйүнүнөн <abbr data-short="ж-а" data-full="жана" data-extended="true">жана</abbr> нерв жипчелеринен түзүлөт. Жүрөгү метамердүү (бөлүктүү), кан айлануусу туюк эмес. Бөлүп чыгаруусу - мальпиги түтүкчөлөрү, кээде метанефридиялар. Айрым жыныстуу, жыныс жолу <abbr data-short="м-н" data-full="менен" data-extended="true">менен</abbr> көбөйөт. Кээде <em>партенегез</em> да учурайт. Татаал түзүлүштүү М. б-дын өөрчүшү <em>м.етоморфоз</em> жолу <abbr data-short="м-н" data-full="менен" data-extended="true">менен</abbr> өтөт. Алар түрдүү, негизинен азот алмашуу продуктусун (желе, жибек, мом, уулуу <abbr data-short="ж-а" data-full="жана" data-extended="true">жана</abbr> жыттуу заттар) бөлүп чыгарат. М. б-дын 4 типчесинде азыркы <abbr data-short="ж-а" data-full="жана" data-extended="true">жана</abbr> казып алынган, сууда <abbr data-short="ж-а" data-full="жана" data-extended="true">жана</abbr> кургакта жашоочу 1-1,5 <abbr data-short="млн" data-full="миллион" data-extended="true">миллион</abbr> түрү белгилүү. Булардын биосферадагы мааниси чоң. Алардын кээ бири тамак-аш катары пайдаланылат, айрымдары - киши <abbr data-short="ж-а" data-full="жана" data-extended="true">жана</abbr> жаныбардын оору козгогучтарын таратуучулар <abbr data-short="ж-а" data-full="жана" data-extended="true">жана</abbr> мителер; өсүмдүк чандаштыргычтар, а. ч. өсүмдүктөрүнүн зыянкечтери.</p> | ||
[[Category:5-том,_401-500_бб]] | [[Category:5-том,_401-500_бб]] | ||
4 ноябрь 2026, саат 03:35 учурдагы соңку нуска
МУУНАК БУТТУУЛАР (Аг1Ьгоройа) - омурткасыз жаныбарлардын тиби. Денеси эки каптал-симметриялуу хитин кабыгы менен капталган, буттары муунактуу (аты ошондон). Хитин кабыгы тулкун сырткы таасирлерден коргойт, анын ички бетине булчуңдар бекийт. Тынымсыз өсүшүнө карай хитин кабыгы мезгили менен түлөп турат. Сезүү органдары, ошондой эле фасеттүү татаал көздөрү жакшы өөрчүгөн. М. б. бакалоор, кургактагылары өпкө же трахеялары аркылуу дем алат. Нерв системасы мээден, нерв түйүнүнөн жана нерв жипчелеринен түзүлөт. Жүрөгү метамердүү (бөлүктүү), кан айлануусу туюк эмес. Бөлүп чыгаруусу - мальпиги түтүкчөлөрү, кээде метанефридиялар. Айрым жыныстуу, жыныс жолу менен көбөйөт. Кээде партенегез да учурайт. Татаал түзүлүштүү М. б-дын өөрчүшү м.етоморфоз жолу менен өтөт. Алар түрдүү, негизинен азот алмашуу продуктусун (желе, жибек, мом, уулуу жана жыттуу заттар) бөлүп чыгарат. М. б-дын 4 типчесинде азыркы жана казып алынган, сууда жана кургакта жашоочу 1-1,5 миллион түрү белгилүү. Булардын биосферадагы мааниси чоң. Алардын кээ бири тамак-аш катары пайдаланылат, айрымдары - киши жана жаныбардын оору козгогучтарын таратуучулар жана мителер; өсүмдүк чандаштыргычтар, а. ч. өсүмдүктөрүнүн зыянкечтери.