МОСКВА (дарыя): нускалардын айырмасы

Кыргыз Энциклопедия жана Терминология Борбору дан
Навигацияга өтүү Издөөгө өтүү
ВизуалдыкВикитекст
vol5_>KadyrM
No edit summary
м (1 версия)
 
(7 intermediate revisions by 2 users not shown)
1-сап: 1-сап:
<p><strong data-text-type="type_1_article_title">МОСКВА КРЕМЛИ - </strong>орус <abbr data-short="арх-ра" data-full="архитектура" data-extended="true">архитектура</abbr>сынын көрү­нүктүү эстелиги. Москванын эң байыркы бөлүгү, өлкөдөгү башкы коомдук саясий, руханий-ди­ний, тарыхый-коомдук комплекс. Анда Россия өкмөтүнүн имараттары жайгашкан. РФтин пре­зиденти жайгашкан жер. Адегенде Боровицкий дөңсөөсүндө чакан чеп кыштак катары түшкөн. 13-к-да алгачкы таш храмдар <abbr data-short="ж-а" data-full="жана" data-extended="true">жана</abbr> Успенье собо­ру (1327), Ионн Лествичник чиркөөсү (1329), Спас собору <abbr data-short="м-н" data-full="менен" data-extended="true">менен</abbr> монастыры (1330), Архангел собору (1333) курулган. «Кремль» деген ат 14-к-да ко­юлган. Князь Юрий Долгорукийдин (1156) буй­ругу <abbr data-short="б-ча" data-full="боюнча" data-extended="true">боюнча</abbr> М. К. 5-6 эсе кеңейтилген. 14-15- к-да ак таш <abbr data-short="м-н" data-full="менен" data-extended="true">менен</abbr> дубалдар <abbr data-short="ж-а" data-full="жана" data-extended="true">жана</abbr> мунаралар тургу­зулган. 16-к-дын орто ченинде падышалардын резиденциясына айланган. 14-16-к-да татарлар­дын <abbr data-short="ж-а" data-full="жана" data-extended="true">жана</abbr> литвалыктардын бир катар кол салуу­суна туруштук берген эң мыкты чептерден бол-</p><p></p><div class="imageCaption">[[File:МОСКВА_КРЕМЛИ_1.jpg|thumb|Москва Кремлинин Москва дарыясы жагынан көрүнүшү.]]</div><p>гон. 1487-91-ж. аянты 500 л<sup>2</sup>ди түзгөн. Кырдуу палата салынган. Сенат имараты классицизм стилинде курулган (арх. М. Ф. Казаков). Арх. К. А. Тондун долбоору <abbr data-short="б-ча" data-full="боюнча" data-extended="true">боюнча</abbr> Кремлдин чоң дво­реци (1839-49) <abbr data-short="ж-а" data-full="жана" data-extended="true">жана</abbr> Курал-жарак палатасынын жаңы имараты (1844-51) тургузулган. Сенат имаратында орус чеберлеринин эстеликтери­нен Падыша-замбирек, Падыша-коңгуроо бар. В. И. Лениндин сунушу <abbr data-short="б-ча" data-full="боюнча" data-extended="true">боюнча</abbr> (1918-ж. 17-май) М. К. изилденип, ондоло баштаган. Совет бий­лигинин тушунда Кремлдин съезддер двореци (1959-61), В. И. Ленинге эстелик ж. б. көп има­раттар, музейлер, эстеликтер тургузулган. Өлкөдөгү зор окуялар (съезд, салтанаттуу чо­гулуштар, концерттер ж. б. иш-чаралар) М. К-нде өтөт. М. К. <em>Буткул дуйнөлук мурастын </em>тизмесине киргизилген.</p><p>Ад.: <em>Иванов В. Н.</em> Московский Кремль. М., 1981; <em>Родимцева И.А.</em> Московский Кремль. [10-е изд.]. М., 1990; <em>Фабрициус М. П.</em> История Московского Кремля. М„ 2008.</p>
<p><strong data-text-type="type_1_article_title">МОСКВА - </strong>Москва, айрым бөлүгү Смола обл. аркылуу аккан дарыя, Оканын сол куймасы. Уз. 473 <em>км,</em> алабынын аянты 17,6 миң <em>км<sup>2</sup>.</em> Смо­ла-Москва дөңсөөсүнөн башталат. Кар, <abbr data-short="о. эле" data-full="ошондой эле" data-extended="true">ошондой эле</abbr> кыртыш, жамгыр сууларынан куралат. Негиз­ги куймалары: Руза, Истра, Яуза (сол), Пахра, Северка (оң). Орт. чыгымы 109 <em>м<sup>3</sup>/сек.</em> Ноябр­дан апрелге чейин тоңот. Агымы суу сактагыч­тар (Можайск ж. б.) <abbr data-short="ж-а" data-full="жана" data-extended="true">жана</abbr> плотиналар <abbr data-short="м-н" data-full="менен" data-extended="true">менен</abbr> жөнгө салынган. Москва <abbr data-short="атн." data-full="атындагы" data-extended="true">атындагы</abbr> канал <abbr data-short="ж-а" data-full="жана" data-extended="true">жана</abbr> Вазуза гидро­<abbr data-short="тех." data-full="техникалык" data-extended="true">техникалык</abbr> курулмасы аркылуу Волга <abbr data-short="м-н" data-full="менен" data-extended="true">менен</abbr> туташат. Суу <abbr data-short="м-н" data-full="менен" data-extended="true">менен</abbr> камсыз кылууда <abbr data-short="ж-а" data-full="жана" data-extended="true">жана</abbr> кеме каттоодо пайда­ланылат. Москва ш-нын чегинде <abbr data-short="ж-а" data-full="жана" data-extended="true">жана</abbr> андан төмөн кеме жүрөт, шлюздар курулган. Боюнан Можайск, Москва, Воскресенск, Коломна ж. б. шаарлар орун алган.</p>


[[Category:5-том,_401-500_бб]]
[[Category:5-том,_401-500_бб]]

4 ноябрь 2026, саат 03:35 учурдагы соңку нуска

МОСКВА - Москва, айрым бөлүгү Смола обл. аркылуу аккан дарыя, Оканын сол куймасы. Уз. 473 км, алабынын аянты 17,6 миң км2. Смо­ла-Москва дөңсөөсүнөн башталат. Кар, ошондой эле кыртыш, жамгыр сууларынан куралат. Негиз­ги куймалары: Руза, Истра, Яуза (сол), Пахра, Северка (оң). Орт. чыгымы 109 м3/сек. Ноябр­дан апрелге чейин тоңот. Агымы суу сактагыч­тар (Можайск ж. б.) жана плотиналар менен жөнгө салынган. Москва атындагы канал жана Вазуза гидро­техникалык курулмасы аркылуу Волга менен туташат. Суу менен камсыз кылууда жана кеме каттоодо пайда­ланылат. Москва ш-нын чегинде жана андан төмөн кеме жүрөт, шлюздар курулган. Боюнан Можайск, Москва, Воскресенск, Коломна ж. б. шаарлар орун алган.

"http://encyclopedia.edu.kg/index.php?title=МОСКВА_(дарыя)&oldid=102777" булагынан алынды