ВЕТЕРИНАРИЯ -САНИТАРИЯЛЫК ЭКСПЕРТТӨӨ (ВСЭ)
ВЕТЕРИНА́РИЯ -САНИТАРИЯЛЫК ЭКСПЕРТТӨӨ (ВСЭ) – 1) тамак-аш продуктуларынын сапатын жана зыянсыздыгын аныктоо боюнча жүргүзүлүүчү изилдөөлөр жана чаралар комплекси. Аны эт-сүт, балык, айыл чарба мекемелеринде, базарларда, кушканаларда ветеринариялык кызмат ишке ашырат. Малды соёрдо жана сойгондон кийин ылаңга диагноз коюу, эт, сүт, балык, жумуртка жана алардан жасалган продукцияларды гистологиялык, микробиологиялык, физикалык, химиялык жана башка ыкмаларды колдонуу менен лабораториялык анализ жүргүзүлөт. ВСЭнин негизги маңызы – зооантропоноздук жана антропозооноздук жугуштуу жана мите ылаңдарынын тамак-аш, жем-чөп жана техникалык продукциялар аркылуу адамга жана жаныбарга таралуусун алдын алуу. 2) Ветеринарияны тамак-аш продуктуларын, өсүмдүк жана жаныбарлардан алынган сырьёлорду изилдөө ыкмаларын жана ветеринариялык- санитариялык баалоо принциптерин изилдөөчү бөлүмү. ВСЭ өз алдынча илим тармагы катары 20-кылымда калыптанган, бирок жаныбарлардан алынган кээ бир продуктулардын тамак-аш катары жарактуулугун жана жараксыздыгын аныктоо 17-кылымдан баштап эле белгилүү болгон. ВСЭ мите ылаңдарда, лейкоздо, чочконун ж. б. жаныбардын сибирь кулгунасында; токсикоинфекцияда жана токсикоздо эттин, балыктын жаңылыгын жана ылаңдаган малдын этин тамак-ашка жарамдуу же жарамсыздыгын аныктоодогу химиялык ыкмаларды; гистологиялык ыкма менен эттин канча деңгээлде жаңылыгын жана жетилгенин, радиоактивдүү заттар жана иондук нурлар менен продукциялардын бузулганын аныктоо; жаныбарлардан алынган кургак тоют продукцияларына ветеринариялык-санитариялык баа берүү иш-чараларын жана ыкмаларын иштеп чыгат.
А. И. Иргашев.