«МИНУСА ОЙДУҢУНДАГЫ «КЫРГЫЗ» ТОПОНИМДЕРИ» барагынын кодун көрүү

<p>
<strong data-text-type="type_1_article_title">МИНУСА ОЙДУҢУНДАГЫ «КЫРГЫЗ» ТОПОНИМДЕРИ — </strong>Минуса ойдуңундагы кыргызга тиешелүү аталыштар. <em>Минуса аймагынын</em> (Хыргыс-Хакасия) Россияга бириктирилишине чейинки аталыштарында көп кезиккен. Азыркыга чейин да сакталып калгандары бар. <abbr data-short="Мис." data-full="Мисалы" data-extended="true">Мисалы</abbr>, Уйбат <abbr data-short="ж-а" data-full="жана" data-extended="true">жана</abbr> Бидна д-на уланган байыркы кыргыз каналдар - Хыргыс аргылары; Аскиз аймагындагы Ары-Таг тоосунун жанындагы байыркы суу аккан кыргыз арыгы - Хыргыс аргычагы; кыргыз тыйындары табылган дөбөлөр - Хыргыс ахчалыг хыр; Ак Июс д-на жакын жердеги жез тыйындар табылган дөбөлөр - хыргыс көдреси (кыргыз сазы); кыргыздар мекендеген Ус д-на жамаатташ аталган аймактар - хыргыс көшкен хол (кыргыздар көчүп өткөн бел) деп аталат. Булар <abbr data-short="м-н" data-full="менен" data-extended="true">менен</abbr> кошо Мрасу д-нан Кобырда д-нын чатына чейинки тоонун бели, Чулум д-на жакын жайгашкан көл, Бейка д-н туташтырган байыркы канал, Табат, Кара Июс д-нын ойдуңундагы дөбөлөр <abbr data-short="ж-а" data-full="жана" data-extended="true">жана</abbr> атайын курулган аң түрүндөгү коргонуу дубалдары, Божье д-на чукул орун алган ашуу (Хыргыс Пили - Кыргыз бел), Кичи Абакан д-нын куймасы, Енисейдин сол куймасы (Кыргыс-Суг) да кыргыз топонимдерин алып жүрөт. Ал эми кыргыздарга тиешелүү көрүстөн-эстеликтер (хыргыс сөөктөри) 12 жерден табылып, аны <abbr data-short="жерг." data-full="жергиликтүү" data-extended="true">жергиликтүү</abbr> эл «кыргыз жоокерлеринин бейиттери» деп аташат. Булардан тышкары кыргыздар чыккан жол (хыргыс сыххан чол); кыргыз көрүстөндөрү (хыргыс сынрады); кыргыздар айылы (хыргыстар аалы); кыргыз өндүрүшү жайгашкан жер (хыргыс тогынган чир); кыргыз устаканалары (хыргыс узанган чир); кыргыз булактары (хыргыз хара суг); кыргыз жолу (хыргыс чолы); кыргыз талаасы (хыргыс чазы) ж. б. сыяктуу аталыштар көп</p>
<p>жолугат. Хакастардын тарыхый фольклорунда теңир-тоолук кыргыздарда айтылган «40 кыз» тууралуу уламыш кезикпейт, кыргыздардын жаралышы «ак чач кызга» («хыр хыс») байланышкан. Бирок 12-к-дагы кытай хроникасында (Юань ши) Хань жеринен (Кытай) келген 40 кыз Ус д-нда (Енисейдин оң куймасы) жашаган эркектерге турмушка чыгып, <em>Енисей кыргыздарынын</em> аталышы ушул окуяга (40 кыз) байланышып калганы эскерилген. М. о. «к». т. <abbr data-short="м-н" data-full="менен" data-extended="true">менен</abbr> теңир-тоолук кыргыздардын этностук байланышынын тарыхын (<abbr data-short="б. а." data-full="башкача айтканда" data-extended="true">башкача айтканда</abbr> бөлүнүү процесси кайсы мезгилде жүргөнүн) изилдөөдө бирдей көз караш жок, к. <em>Кыргыздар.	О. Каратаев.</em>
</p>

[[Category:5-том,_301-400_бб]]