«ЛЕОНАРДО ДА ВИНЧИ» барагынын кодун көрүү

<p><strong data-text-type="type_1_article_title">ЛЕОНАРДО ДА ВИНЧИ </strong>(15. 4. 1452, Тоскана, Винчиге жакын Анкияно - 2. 5. 1519, Франция, Амбуаз, Кло-Люсе сепили) - италян живописчиси, скульптор, архитектор, илимпоз <abbr data-short="ж-а" data-full="жана" data-extended="true" data-static="true">жана</abbr> инженер. Л. да В. көркөм өнөрдүн жаны каражаттарын иштеп чыгып, адамдын гуманисттик идеяларга каныккан көркөм образын түзгөн. Алгачкы Кайра жаралууга негиз салган. Италиянын көркөм <abbr data-short="мад-т" data-full="маданият" data-extended="true" data-static="true">маданият</abbr> тарыхындагы маанилүү этап болгон кватрочентонун Флоренциядагы өнөрканасынын таасири, астроном П. Тосканелли <abbr data-short="м-н" data-full="менен" data-extended="true" data-static="true">менен</abbr> жакындашуу Л. да В-нин илимге кызыгуусун арттырган. Алгачкы иштеринде («МадоннаБенуа» 1478-ж. чен, Эрмитаж, Ленинград) Л. да В. кватрочентонун салттарын улантып, форманын көлөмүн жумшак жарык шаңы <abbr data-short="м-н" data-full="менен" data-extended="true" data-static="true">менен</abbr> дааналап, кээде жүзүнө жылмаюу киргизип</p><p></p><div class="imageCaption">[[File:ЛЕОНАРДО_ДА_ВЙНЧИ_1.jpg|thumb|Леонардо да Винчи. Автопортрет. 1513-жыл чен. Королдук китепкана. Турин.]][[File:ЛЕОНАРДО_ДА_ВЙНЧИ_2.jpg|thumb|Picture 363]]</div><p>көрсөткөн («Сыйкырчылардын сыйынуусу» 1481-82, Уффици, бүткөн эмес). Сүрөттөрүндө адамдын ички абалын таасирдүү мүнөздөп, адам денесинин кыймыл-аракетин анын рухий дүйнөсү <abbr data-short="м-н" data-full="менен" data-extended="true" data-static="true">менен</abbr> шайкеш сүрөттөгөн. Миландын башкаруучусу Лодовико Моронун (1481-82-ж.) кол алдында аскер инженери, гидротехник, сарайдагы феерияларды уюштуруучунун кызматын аткарган. «Аскадагы мадонна» (1483-94, Лувр, Париж; экинчи варианты - 1497-1511, Улуттук галерея, Лондон) жакын адамдардын мамилелерин баяндап, кейипкерлер ошол кезде геол. жактан Л. да В. изилдеген аскалардын курчоосунда көргөзүлгөн. Санта-Мария делле Грацие монастырындагы тартылган сүрөт бийик этикалык мазмуну, композициясынын тактыгы <abbr data-short="м-н" data-full="менен" data-extended="true" data-static="true">менен</abbr> Европалык <abbr data-short="иск-во" data-full="искусство" data-extended="true" data-static="true">искусство</abbr>сунун өнүгүшүндөгү өзүнчө бийиктик болуп саналат. Кийинки жылдарда Л. да В. шаардан шаарга көчүп жүргөн. Флоренцияда жүргөндө баталдык (согуш темасы) жанрды негиздеген. «Жоконда» (1503-ж. чен, Лувр) портретинде дөөлөттүү шаар аялынын образы (Мона Лиза) назиктик <abbr data-short="м-н" data-full="менен" data-extended="true" data-static="true">менен</abbr> көтөрүңкү маанайдын бийик идеалы катары берилет; портреттин композициялык маанилүү элементи болуп күңүрт боёк <abbr data-short="м-н" data-full="менен" data-extended="true" data-static="true">менен</abbr> берилген мейкиндик пей-</p><div class="imageCaption">[[File:ЛЕОНАРДО_ДА_ВЙНЧИ_3.jpg|thumb|Леонардо да Винчи. «Аскадагы мадонна». 1495- <abbr data-short="ж-а" data-full="жана" data-extended="true" data-static="true">жана</abbr> 1508- жылдар арасы. Улуттук галерея. Лондон.]]</div><p>заж эсептелет. Кийинчерээк эстеликтердин долбоорун, ар түрдүү композицияларды түзгөн. Л. да В. өз ойлорун бир системага салган атайын эмгек калтырган эмес. «Живопись жөнүндөгү трактаты» шакирти Ф. Мельци тарабынан чогултулуп, Европада көркөм практикага, <abbr data-short="теор." data-full="теориялык" data-extended="true" data-static="true">теориялык</abbr> ой-пикирге чоң таасир тийгизген. Л. да В. <abbr data-short="иск-во" data-full="искусство" data-extended="true" data-static="true">искусство</abbr> <abbr data-short="м-н" data-full="менен" data-extended="true" data-static="true">менен</abbr> илимди ажырагыс байланышта караган. Илимде математиканы жогору койгон сыяктуу универсалдуу <abbr data-short="иск-во" data-full="искусство" data-extended="true" data-static="true">искусство</abbr> катары живописке биринчиликти ыйгарган. Л. да В. окумуштуу <abbr data-short="ж-а" data-full="жана" data-extended="true" data-static="true">жана</abbr> инженер катары илимдин көп тармактарын байыткан. Физикада сүрүлүүнүн закондорун, техникада токуу станогу, металл эритүүчү меш, суу астында сүзүүчү кеме, парашют ж. б-ды ойлоп тапкан. Анатомия <abbr data-short="б-ча" data-full="боюнча" data-extended="true" data-static="true">боюнча</abbr> адамдын организминин сүрөттөрүн тартып, функцияларын изилдеп, ал түгүл ботаника <abbr data-short="б-ча" data-full="боюнча" data-extended="true" data-static="true">боюнча</abbr> да өсүмдүктөрдүн тиричилигин изилдеген бир канча эмгектерди калтырган.</p><p>Ад..' Леонардо да Винчи и культура возрождения/ Отв. <abbr data-short="ред." data-full="редакциялык" data-extended="true" data-static="true">редакциялык</abbr> Л. М. Брагина. М., 2004; <em>Целънер Ф.</em> Леонардо да Винчи. М., 2004; <em>Зубов В. П.</em> Леонардо да Винчи. 2-е изд. М., 2008.</p>

[[Category:5-том,_50-100_бб]]