«КЫРГЫЗСТАНДА ТАП КҮРӨШҮНҮН ЖҮРҮШҮ» барагынын кодун көрүү

<b type='title'>КЫРГЫЗСТАНДА ТАП КҮРӨШҮНҮН ЖҮРҮШҮ</b> – <i>тап күрөшүнүн</i> дүйнөлүк маанисине ба&shy;сым жасалган марксисттик-лениндик теориянын Кырг-нда аткарылышы. Ал жеке менчикти коомдук менчикке алмаштыруу, «империализм капитализмдин акыркы стадиясы», жумушчу табынын дүйнөлүк рев-ядагы жетекчилик орду, адамзаттын эң бийик тилеги болуп эсептелген
келечектеги «жаркын жашоо – коммунизмди
куруу» урааны алдында жүргөн. К. т. к. ж. же бай-манаптарды тап катары куугунтуктоо неги&shy;зинен Совет бийлиги (к. <i>Советтик Социалист&shy;тик Республикалар Союзу</i>) орногондон тартып башталган. Анткени, бийлик иш жүзүндө бай&shy;манаптардын колунда калып, жер-жерлердеги сов. парт. уюмдар алсыз болушкан. Ошондук&shy;тан жаңы бийликтин алдында биринчи орунга бийликтен ажырап калбоо маселеси чыгып, <i>Кыргыз АССР Советтеринин 1-уюштуруу съез&shy;динде</i> (1927) кабыл алынган «Бай-манаптарды республикадан айдоо жөнүндө» токтомунун не&shy;гизинде кыргыздын билимдүү, алдынкы адам&shy;дары алыс жерлерге жер которууга тийиш бол&shy;гон (мис., К. Чокоев, А. Акылбеков, Шабданов Самүдүн, Мөкүш, Кемел ж. б.). Тап катары жо&shy;юлгандар жалган жалаалардын негизинде ай&shy;далып, көбү мекенине кайтпай калган. 1920–
30-жылдарда К. т. к. ж. өзгөчө күч алган. В. И. <i>Лениндин</i> осуяттарын жетекчиликке алган ВКП(б) БКнын «Туташ коллективдештирүүгө жаткан райондордо кулак чарбасын жоюу бо&shy;юнча чаралар жөнүндө» деген токтому (1930, январь) ж-а «Правда» гезитине жарыяланган И. <i>Сталиндин</i> «Ийгиликтен баш айлануу» де&shy;ген макаласына (1930, март) байланыштуу кол&shy;хоздоштурууда кетирилген кемчиликтер үчүн жерг. парт. ж-а сов. уюмдар катуу сынга алы&shy;нып, жумушчу табы м-н дыйкандар союзун бу&shy;зуп, соц. түзүлүштүн ишке ашышына коркунуч тийгизе турган илдет катары бааланган. Натый&shy;жада, айыл-кыштакта өз эмгеги м-н жашаган оокаттуу дыйкандар, о. эле а. ч-нда жалданма эмгекти пайдаланган майда буржуазиялык эле&shy;менттер да кулак болуп таанылып (к. <i>Кулак&shy;тар</i>), аларды тап катары жоюу күч алган (к. <i>Кулакка тартуу, Кыргызстан Коммунист&shy;тик партиясы</i>). Чынында эмгекчи дыйкан гана акырындап оокаттуу дыйканга (кулак) айла&shy;нып, тескерисинче чарбасын жакшы уюштура албаган, дарамети чак кулак кайрадан орто дый&shy;кандын катарын толуктап калганы эске алын&shy;ган эмес. Оокаттуу дыйкандар аргасыз больше&shy;виктик диктатурага каршы чыга турган күчкө айланып, ушундай абалда жер-жерлерде боль&shy;шевиктерге каршы козголоңдор болуп өткөн (мис., Ак-Суу, Талас, Түп ж. б.). Оокаттуу дый&shy;кандарды кулакка тартып, мал-мүлкүн тартып алуунун натыйжасында көпчүлүгү малын союп&shy;сатып, туугандарына таратып, чарбасын жоюп, кедей-дыйкан болуп калууга тырышкан. Өтө байлары жер которуп, башка район эле эмес,
чет өлкөгө (Афганстан, Кытай ж. б.) кетишкен. Атаандашууга, жеке кызыкчылыкка жасалма бөгөт коюлгандан кийин помещик, ири капи&shy;талист ж-а соодагерлер тап катары жоюлуп, жеринен ажырап, унаа-шаймансыз калган ке&shy;дей-дыйкандар жумушчуга айланып, шаарлар&shy;га көчүшкөн. Мындай абал элдин жакырдануу&shy;суна ж-а жер-жерлерде ачарчылыктын жүрүшүнө таасир берген.


Ад.: <i>Курманов З. К.</i> Политическая борьба в Кыр&shy;гызстане: 20-е годы. Б., 1997. 
<p align='right'><i type='author'>Э. Турганбаев.</i></p>
[[Категория:4-том, 737-822 бб]]