«КЫЙМЫЛ САНЫ» барагынын кодун көрүү

<b type='title'>КЫЙМЫЛ САНЫ</b> , и м п у л ь с (лат. impulsus – согуу, түртүү) – мех. кыймыл чени. К. с. <i>р =mv</i> – багыты чекит ылдамдыгындай багытталган вектордук чоңдук. Күч таасир эткенде чекиттин К. с-нын чоңдугу ж-а багыты Ньютон закону&shy;нун негизинде өзгөрөт. Күч таасир этпегенде К. с. туруктуу болот. Мех. системанын К. с. (<i>Q</i>) анын бардык <i>k</i> чекиттеринин К. с-нын геом. суммасына же бардык системанын массасы (<i>M</i>) м-н анын масса борборунун ылдамдыгынын <i>v<sub>с</i> </sub>көбөйтүндүсүнө барабар: <i>Q=m v =M v</i> . К. с-нын өзгөрүү закону төмөнкүчө жазылат: <i>Q –Q</i> =L.<i>P,</i> мында <i>Q, Q</i> – баштапкы жана берилген убакыттагы системанын К. с., <i>P<sub>k</i></sub>– тышкы күч импульсу. Системага тышкы күч таасир этпегенде ички күчтүн таасиринен системанын кээ бир бөлүкчөсүнүн К. с. өзгөрөт, бирок сакталуу закону б-ча бүткүл системанын К. с. туруктуу бойдон калат. Бул закондун негизинде реактивдүү кыймылды атуу учурундагы артка түртүүнү ж. б. түшүндүрүүгө болот. Нерсенин ылдамдыгы жарыктыкына <i>с</i> жакындаган кезде, К. с. төмөнкү формула менен аныкталат: <i>p=m v /</i>1 - –<sup>2 </sup>, мында –=<i>v/c</i>, эгер <i>v<<c</i> болсо, бул формула <i>р =mv</i>
түрүндө жазылат. Физ. талаалар да К. с-на ээ, мис., электр-магнит талааcынын импульсу. Талаанын К. с. анын тыгыздыгы м-н мүнөздөлөт ж-а талаанын чыңалышы же потенциалы м-н туюнтулат, к. <i>Кванттык механика</i>.
[[Категория:4-том, 657-736 бб]]