«КОКС ХИМИЯСЫ» барагынын кодун көрүү

<b type='title'>КОКС ХИМИЯСЫ</b> – химиянын табигый отун&shy;дардан хим. заттарды, металлургияга керек бо&shy;луучу <i>коксту</i> өндүрүү ишин изилдөөчү ж-а иш&shy;теп чыгуучу тармагы. Катуу отундарды иш&shy;тетүүдө К. х-ндагы пиролиз – жогорку темп-рада
жүргүзүлүүчү татаал гетерогендүү процесс. Көмүр&shy;дү акырындык м-н 1000°Сге чейин ысытканда, анын макромолекуласынын ажырашы аркылуу көмүртек м-н байыган катуу фаза (кокс), угле&shy;водороддордун буусу ж-а газы пайда болот. Ал процесс негизинен үч баскычтан турат: көмүр шихтасын даярдоо; кокстоо, газ-буу аралашма&shy;сын, коксту бөлүп алуу; газ-буу аралашмасын кайра иштетүү. Акыркы баскыч ирети м-н жүр&shy;гүзүлүүчү төмөнкү процесстерди камтыйт: а) буу&shy;газ аралашмасын муздатуу м-н конденсатка айлантуу, чайырды ж-а чайырдуу сууну бөлүү; б) аммиакты кармап калуу; в) ароматтык угле&shy;водороддорду сиңиртүү ж-а аларды ажыратуу; г) ароматтык углеводороддорду өтө муздатуу м-н фракцияларга бөлүү; д) таза углеводород&shy;дорду алуу үчүн чайырды кайра иштетүү. 1 т
көмүрдөн орт. 700–750 <i>кг</i> кокс, 30–35 <i>кг</i> чайыр,
120–150 <i>кг</i> (300–320 <i>м</i><sup>3</sup>) газ, 10–11 <i>кг</i> чийки <i>бен&shy;зол</i> алынат. Процесстин жүрүшүнө, заттардын аз же көп алынышына баштапкы чийки зат&shy;тардын курамы, көмүрдүн майдалануу деңгээ&shy;ли, тыгыздыгы, кокстоонун ылдамдыгы ж-а темп-ра таасир этет. Өндүрүлүп жаткан көмүрдүн 25%ке чейинкиси кокс заттарын өндүрүүгө жум&shy;шалат.
[[Категория:4-том, 307-352 бб]]