«КЕҢ ЭКРАНДУУ КИНО» барагынын кодун көрүү

<b type='title'>КЕҢ ЭКРАНДУУ КИНО&#769; – </b>көрүү талаасы чоңой&shy;тулуп жана стереофон үн менен тартылган, кеңири экранда көрсөтүлүүчү кино. Кең экрандуу кино тартуу идея&shy;сы кинематограф (кыймылдагы объектини жа&shy;рык, сезгич тасмага тартуучу жана ал сүрөттү экранга көрсөтүүчү аппарат) ойлоп чыгарылган&shy;дан башталган. Азыркы  кең экрандуу кинолор ар түрдүү техникалык системалар (анаморфот оптикалуу, узата кадрлуу, кең тасмалуу системалар) менен тарты&shy;лат. Анаморфот оптикалуу система менен  кең экрандуу кино тартууда кино аппараты анаморфоттук объектив кийгизме менен жабдылат да, объектинин кино <i>кадрдагы</i> сүрөтү горизонталь боюнча «жыйрылат». Кино тасманын өлчөмдөрүн өзгөртпөй туруп, жактарынын катышы 1:2,55 болгон сүрөт алынат. Мындай тасманы экранда көрсөтөрдө кино көрсөткүч аппараттын объективине ана&shy;морфоттук кийгизме орнотулат да, тартылган&shy;да «жыйрылып» түшкөн сүрөт горизонталь боюнча чоюлуп көрсөтүлөт. Экрандын туурасы 15–22 <i>м</i> болот. Үндү угузуу үчүн үч каналдуу система кол&shy;донулуп, 3 же 4 топтон турган күчөтүп сүйлө&shy;гүчтөр пайдаланылат. «Синерама» системасы 1952-жылы Америка Кошмо Штаттарында иштелип чыккан. Бул система менен тартылуучу жана көрсөтүлүүчү кино тасманын ар бир кадры катар коюлган кино тар&shy;туучу аппарат менен 35 <i>мм</i>лик үч кино тасмага ай&shy;рым тартылат. Конструкциясы бири-бирине карата 48° бурч боюнча жайгаштырылат. Бул ка&shy;мералардагы тасма бирдей (синхрондуу) жыл&shy;дырылат. Фокус жана диафрагма үч объективде бир убакта коюлат. Үч тасманын ар биринен позитив чыгарылат. Кино театрдагы атайын конструкциядагы экранга бир маалда айрым үч позитив көрсөтүлөт. «Караш-караш» (режиссёру Б. Шамшиев, 1968), «Ак илбирстин тукуму» (Т. Океев, 1984), «Теңир» (Мари де Поншели&shy;вил, Америка Кошмо Штаттары менен бирге, 2008), «Уурунун махаба&shy;ты» (Э. Абдыжапаров, 2009), «Свет аке» (Актан Арым Кубат, 2010), «Аталар керээзи» (Нурбек Эген, 2007) жана башка тасмалар кең экрандуу фор&shy;матта тартылган. Кыргызстанда  кең экрандуу кино «Ала-Тоо»,  «Октябрь», «Россия», «Манас» жана башка кино театр&shy;ларда көрсөтүлөт.
[[Категория:4-том, 204-256 бб]]