«КАЛЫГУЛ ЧЕЧЕН» барагынын кодун көрүү

<b type='title'>КАЛЫГУЛ ЧЕЧЕН</b> '''Алыбек уулу''' (1806, [[Чүй өрөөнү]], азыркы [[Токмок шаары]] чен – 1899, ошол эле жер) – чечендиги жана калыстыгы менен таанылган кыргыз [[элчи]]си. Уруулар аралык чыр-чатак, ар кандай доо жана башка маселелерди чечүүгө катышып, эл оозу&shy;на алынган. <i>[[Кенесары]]</i> хандын 1-чабуулунан (кара: [[Кенесары хандын чапкыны]]) кийин (1846) [[Кыргыздар|кыргыз&shy;дар]]дан элчи болуп казактарга барганда, Кене&shy;сары үйүлгөн кылычтарды көргөзүп: «Силерди чаап алууга даярдап жатам»,– дейт.  Анда Калыгул чечен: «Өткөн чабуулда мунуңар үйдө калды беле?» – дептир. Хан жооп таба албай: «Оозуңду жап!» – деп ачууланат. Ошондо чечен: «Мени кыргыздар эт жеп, кымыз ичүү үчүн эмес, керектүү сөз айтып келүүгө жиберген», – деп жал&shy;танбай өз оюн билдирет. Кенесары сөзгө жыгылып, кыргыз менен убактылуу ынтымакка келүүгө ма&shy;кул болгон жана Калыгул чеченге, олжого кеткен Таштан&shy;бектин ([[Атаке]]нин уулу) болот кылычын кайра бердирген. Кенесарынын колго түшүп, өлтүрүл&shy;гөндүгүнө байланыштуу сыйлык берүү үчүн Ба&shy;тыш Сибирь генерал-губернатору князь Горча&shy;ков 1847-жылы июлда [[Ормон хан]] жана [[Жантай]]<i>,</i> [[Жангарач|Жан&shy;гарач]] манаптарды Омск шаарына чакырган. Алар баруудан баш тартып, Ормон хан өз атынан уулу [[Үмөтаалыны]]<i>,</i> Жантай  Калыгул чеченди, Жаңгарач тууга&shy;ны Жалаңтөштү жиберген. Элчилер Омскга Ке&shy;несарынын башын алып барып, анын кандай өлтүрүлгөндүгүн айтып беришкен. Туура көрсөт&shy;мө бергендиги жана эрдиги үчүн Калыгул чечен  Георгий тас&shy;малуу күмүш медалы менен сыйланган. Орус бий&shy;лигинин кыргыз элине көрсөткөн зордук-зомбу&shy;лугун токтотууну суранып, Калыгул чечендин [[Алматы]]га (Верный) бир нече жолу барып келгендиги жөнүндө да маалыматтар бар. Тарыхчы Б. [[Солтоноев]] Калыгул чеченге жолугуп, кыргыздардын Кенесарынын баскынчылык жортуулдарына каршы күрөшү тууралуу даректүү маалыматтарды жазып алган.

Ад.: <i>Солтоноев Б.</i> Кызыл кыргыз тарыхы. 1-том. Б., 1993; <i>Эсенкул Төрөкан уулу.</i> Кыргыздын кыскача санжырасы. Б. 1995; <i>Алихан Букейхан (Степняк).</i> Материалы к истории султана Кенесары Касымова. / Кыргызстан тарыхынын маселелери. № 4. Б., 2006.
[[Категория:4-том, 1-50 бб]]