«КАЛДАҢ СЕРЕН» барагынын кодун көрүү

<b type='title'>КАЛДАҢ СЕРЕН</b>, Галдан Цэрэн (моңгол&shy;чо Galdan Seren, 1693–1745) – жуңгар ханы (1727–1745), Цеван Рабдан [[коңтаажы]]нын уулу. Атасынын агрессивдүү саясатын улантып, түштүк- батыш, батыш, түндүк-батыш тарабындагы [[Кыргыз|кыр&shy;гыз]], [[казактар]]га кол салып [кара: [[Жуңгар хандыгы]]<i>,</i> [[Кыргыз-калмак (ойрот) согуштары]]], [[Цин империясы|Цин им&shy;периясы]] менен мамилеси курчуп, 1729-жылдан 1737-жылга чейин аларга каршы бир нече ири жүрүштөргө чыгып, көптөгөн жеңиштерге жеткен жана чек аранын чегин аныктоо боюнча Жуңгар хандыгына пайдалуу шартта тынчтык келишимин түзүүгө жетишкен. Калдаң Серендин ту&shy;шунда [[калмактар]] [[Кетмен-Төбө]]дөгү кыргыздар&shy;га жүрүш жасап (1732), «анжияндык» кыргыз&shy;дарды убактылуу багындырып, [[Ташкент шаары]]н басып алган (1734). Улуу уулу Олоң (Лама) Дор&shy;жу жана Сейтен нойондун колу Наманган, Кай&shy;нар, Коконду курчоого алып, [[Ташкент шаары]]н кай&shy;ра караткан (1742–1745). Калдаң Серен өлгөндөн кийин бийликке кичүү уулу, 13 жаштагы Ажа (Аджа- Намджил-Цэван-Доржу хан, 1745–1750) келген. Анын такка ээ болушу менен Жуңгар хандыгын&shy;дагы саясий-экономикалык кризистер күчөп, көп узабай бул хандык жоюлган. Ал учурлар кыргыз сан&shy;жырасында «он сан ойрот бузулганда» деп ай&shy;тылып калган.

Ад.: <i>Златкин И. Я.</i> История Джунгарского ханства (1635–1758 гг.). 2-е изд. М., 1983; <i>Моисеев В. А.</i> Джунгарское ханство и казахи. А., 1991; <i>Солто&shy;ноев Б.</i> Кызыл кыргыз тарыхы. 1-том. Б., 1993; <i>Са&shy;паралиев Д.</i> Взаимоотношения кыргызского народа с
русскими и соседними народами в XVIII веке. Б., 1995.
[[Категория:3-том, 673-784 бб]]