«ИНСУЛЬТ» барагынын кодун көрүү

<b type='title'>ИНСУ&#769;ЛЬТ</b> (лат. insulto – секирүү, секирем), а п о п л е к с и я, м э э г е  д о о   к е т ү ү – мээдеги кан айлануунун тез бузулушунан бол&shy;гон катуу кармоочу оору. Инсульт мээге кан куюлуу&shy;дан же мээ кан тамырларынын бүтөлүп калы&shy;шынан (тромбоз) болот. Инсульттун негизги себеби – гипертония оорусу ж-а мээ кан тамырларынын атеросклерозу. Ошондой эле, кан тамырлардын башка ооруларында, кызыл жүгүрүктө, кан ооруларын&shy;да ж. б. болушу мүмкүн. Ал мээге кан куюлтуу&shy;чу г е м м о р а г и я л ы к  ж-а  мээ тканынын жумшаруусу – мээ инфаркты м-н коштолгон и ш е м и я л ы к болуп бөлүнөт. Көп оорулар&shy;да капысынан башталганы м-н ооруну алдын ала билдирүүчү белгилер байкалат. Мисалы, гипер&shy;тония оорусунда ж-а атеросклероздо баш оор тар&shy;тып, зыңылдап ооруйт, айланат. Мээге куюл&shy;ган кан нерв ткандарын бузат, кээ бир бөлүк&shy;төрүн басып, мээни шишитет. Гемморагиялык инсульт көбүнчө күндүз кармайт. Оорулуу капысы&shy;нан эс-учун жоготуп жыгылат, адатта бир жак колу, буту шал болот, сүйлөө бузулат, адеп дем алуу кыйындап, карышат, кусат. Ишемиялык инсульт сутканын бардык мезгилинде кармай берет, кээде акырындап башталат: адегенде колу, анан бир жак бети шал болот, андан кийин сүйлөй албай калат. Инсультту неврологиялык ооруканада дарылоо жакшы натыйжа берет. Үй шартында оорулуу&shy;ну дарылоо ж-а багуу, ошондой эле оор кабылдоодон сактоо өтө кыйын. Ал мээ кан тамырынын атеросклерозу, бүртүкчөлөрү, тромб, эмболиялар м-н бүтөлүшүнөн болот. Жүрөк ишинин начар&shy;лашы, кан басымынын төмөндөшү, кандын тез уюшу ж. б. ишемиялык инсульттун өрчүшүнө түрткү берет. Инсульттан кийин бузулган функциялар (кый&shy;мыл, сүйлөө ж. б.) калыбына өтө жай келет. Ошондуктан оорулуу ооруканадан чыгып кел&shy;генден кийин жакшылап багуу талап кылынат. Дарылоодо төшөккө тынч жаткыруу, жүрөк &shy;кан тамырдын бузулууларын алдын алуу, дем алуунун начарлашын, мээде кан айланууну жак&shy;шыртуу ж-а мээ күпчөгүн болтурбоо чаралары көрүлөт. Ошондой эле мээге кан куюлса же кан та&shy;мырлардын ичкеришин жок кылуу үчүн опера&shy;ция жасалат. Инсульттун калдыктарын дарылоодо гимнастика, массаж, сүйлөөгө үйрөтүү (логопед) ж. б. жүргүзүлөт. Алдын алууда эмгек ж-а эс алуу, тамактануу, күн тартибин сактоо, нерв&shy;психикалык күч келүүдөн алыс болуу, кан та&shy;мырдын жалпы ооруларын өз убагында дары&shy;лоо зарыл.
[[Категория:3-том, 544-607 бб]]