«ЗАЯ-ПАНДИТА» барагынын кодун көрүү

<b type='title'>ЗА&#769;Я-ПАНДИ&#769;ТА</b> (өз аты – Намхайчжамц; 1599, Батыш Моңголия – сентябрь, 1662) – белгилүү саясий ж-а диний ишмер, ойчул. Ата-бабалары хошут уруусуна (ойрот) тийиштүү ак сөөктөрдөн болушкан. 17 жашында <i>ламаизмди</i> кабыл алып, Тибетке келип <i>буддизм</i> м-н кеңири таанышкан. Аны эл арасына жайылтуу үчүн 1639-жылы Чы&shy;гыш Моңголияга кайтып келген. Агартуучулук иштерди жүргүзүп, 200дөн ашык чыгарманы моңгол тилине которгон. 1640-жылдагы ойрот&shy;тордун курултайынын (к. <i>Жуңгар хандыгы</i>) ка&shy;тышуучусу. 1648-жылы эски моңгол жазуусун ре&shy;формалап, оозеки сүйлөмгө жакындаган ойрот жазуусун түзгөн («todo bicig», – «ачык жазуу»). Шал оорусуна чалдыгып, Тибетке бара жатып каза болгон. Анын шакирти Сакбон Раднаба&shy;тора тарабынан Зая-Пандитанын өмүр баянына арнал&shy;ган «Раб-Жам Зая-Пандитанын ай жарык та&shy;рыхы» аттуу эмгек жаралган (1690). Анда кал&shy;мактардын кыргыздар, казактар ошондой эле Чыгыш Түркстандагы, башкача айтканда Борбордук Азиядагы элдер м-н ич ара алакалары тууралуу маалыматтар бар. Анын ичинен кыргыз-ойрот (калмак) мамиле&shy;си же 1652-жылы кышында калмактын Чечен (Це&shy;цен) ханы кыргыздарды (буруттар) багындыр&shy;ганы ж-а анын уулу 17 жаштагы Галдама же&shy;кеме-жекеге чыгып, казак султаны Жааңгерди өлтүргөнү да айтылат.



Ад.: <i>Голстунский К. Ф.,</i> Монголо-ойратские законы 1640 г. СПб, 1880.	


<p align='right'><i type='author'>Т. Асанов.</i></p>
[[Категория:3-том, 449-543 бб]]